# پیوست شماره ۴:  تصریح به دلیل بودن ارتکاز در کلام فقهاء

حضرات آیات و علماء اعلام:

# آقا ضیاء عراقی

#### **<span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt;">الف) ارتکاز در قاعده ی «ملاقی النجس نجس»</span>**

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">الرابع</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">الأسئار</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;">(</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">الرابع</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">) </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">من أقسام المياه </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">(</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">أسآر الحيوان</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">.) </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و هي </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">(</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">كلّها طاهرة إلاّ</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">) </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">سؤر </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">(</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">الكلب و الخنزير و الكافر</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">) </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">على المشهور</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">.</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و الأصل في ذلك رواية أبي العباس عن فضل الهرة و الشاة و البقرة و الإبل و الحمار و الخيل و البغال و الوحش و السباع، فلم أترك شيئا إلاّ سألته عنه، فقال</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: «</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">لا بأس به</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">»</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">، حتى انتهيت إلى الكلب، فقال</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: «</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">رجس نجس فلا تتوضأ بفضله</span><span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;">»</span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و هذه الرواية بصدرها بضميمة قوله</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: «</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">كل شيء من الطير يتوضأ مما يشرب منه إلاّ أن ترى في منقاره دما</span><span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;">»</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">تدل على الكلية الاولى</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">.</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و بالتعليل بأنّ‌ الكلب </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">«</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">رجس نجس</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">»</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">، للنهي عن التوضي بفضله، تستفاد الكلية الثانية</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">.</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">بل ربما لا يختص ذلك بفضلها، فكل ملاق لأي جزء منها متنجّس، **نظرا إلى القاعدة الكلية الارتكازية بأنّ‌ ملاقي النجس متنجّس.**</span>[<span class="MsoFootnoteReference">**<span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;">**<span lang="AR" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: AR; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR;">\[1\]</span>**</span></span>**</span>](#_ftn1)

#### **<span class="Heading3Char"><span lang="FA">ب) ارتکازی بودن عبادیت اذان</span></span>**

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و يشترط فيه و في الإقامة أيضا أمور</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">:</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">أحدها</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">النية</span>

**<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">حتى في الأذان بجميع أقسامه، لارتكاز عباديته في أذهان عامة الناس</span>**<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">، و لولاه لكانت الإطلاقات و الأصول على التحقيق تقتضي التوصلية</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">.</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و مجرد كون الغرض إعلام الناس في الإعلامي منه أو إفشاء الحق، لا يقتضي التوصلية، فالعمدة في إثبات توصليته هو نفي ارتكاز عباديته في أذهان المسلمين، لو أمكن</span>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span lang="AR" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: AR; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftn2)<span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;">.</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1) <span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">شرح تبصرة المتعلمین </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">(</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">الطهارة إلی الإجارة</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">)</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">، قم </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">- </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">ایران، جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">. </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">مؤسسة النشر الإسلامي، جلد</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">۱، صفحه</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">۱۲۶</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2) <span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">شرح تبصرة المتعلمین </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">(</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">الطهارة إلی الإجارة</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">)</span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">، قم </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">- </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">ایران، جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">. </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">مؤسسة النشر الإسلامي، جلد</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">۱، صفحه</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">۴۳۵</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید حسین بروجردی

**<span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt;">ارتکازی بودن اشتراط طهارت در نماز</span>**

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و بإسناده، عن محمد بن الحسن الصفار،، عن احمد بن محمد و عبد اللّٰه بن محمد جميعا، عن على بن مهزيار، قال</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">كتب اليه سليمان ابن رشيد يخبره انه بال في ظلمة الليل، و انه أصابه نقطة من البول لم يشك أنه اصابه و لم يره و انه مسحه بخرقة ثم نسي أن يغسله و تمسح بدهن فمسح به كفّيه و وجهه و رأسه ثم توضأ وضوء الصلاة فصلّى‌؟ فأجابه بجواب فقرأته بخطه</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">اما ما توهمت مما أصاب يدك فليس بشيء إلاّ ما تحقق، فان حققت ذلك كنت حقيقا ان تعيد الصلوات اللواتي كنت صليتهن بذلك الوضوء بعينه ما كان منهن في وقتها، و ما فات وقتها فلا اعادة عليك لها من قبل، ان الرجل إذا كان ثوبه نجسا لم يعد الصلاة إلاّ ما كان في وقت و ان كان جنبا أو صلى على غير وضوء فعليه اعادة الصلوات المكتوبات اللواتي فاتته لان الثوب خلاف الجسد فاعمل على ذلك إن شاء اللّٰه</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"> </span>

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">و بإسناده عن محمد بن على بن محبوب، عن احمد بن محمد، عن الحسن بن محبوب، عن العلاء، عن أبي عبد اللّٰه عليه السلام قال</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">سألته عن الرجل يصيب ثوبه الشيء ينجسه فينسى أن يغسله فيصلى فيه، ثم يذكر انه لم يكن غسله أ يعيد الصلاة‌؟ قال لا يعيد قد مضت</span>

**<span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt;">روش کشف ارتکازی بودن مسئله از سنخ روایات</span>**

<span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: AR;">فإن ا**لرواية** باعتبار اشتمالها على عدم وجوب الإعادة على من علم النجاسة ثم نسي و صلى، و ان لم تكن معمولة عليها في الجملة أو مطلقاالا انها **تدل على اشتراط الصلاة بطهارة الثوب كان امرا ارتكازيا مسلما عند الأصحاب و لذا وقع السؤال غالبا عن الأمور الطارية على هذا الشرط من الغفلة و النسيان و عدم العلم**</span>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span lang="AR" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: AR; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftn1)<span lang="AR" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: AR; mso-bidi-language: AR;">.</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1) <span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">تقریر بحث آیة العظمی البروجردي في القبلة، الستر و الساتر، مکان المصلي، قم</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;"> - </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">ایران، جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">. </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">مؤسسة النشر الإسلامي، جلد</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">۱، صفحه</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: #0029;">: </span><span lang="AR-SA" style="mso-ansi-language: #0029;">۲۹۸</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید محسن حکیم

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">حرمت نظر با ریبه</span>**

<span lang="AR-SA">قد عرفت أن الريبة مفسرة في كلامهم بأحد أمور: خوف الوقوع في الحرام، و ما يخطر في البال عند النظر من الميل الى الوقوع في الحرام مع المنظور اليه من تقبيل و نحوه. و خوف الافتتان. و يظهر من كلماتهم حرمة النظر في جميع ذلك، **و أن العمدة فيه الإجماع و ارتكاز المتشرعة.** و كذا النظر مع التلذذ[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1).</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> مستمسك العروة الوثقى؛ ج‌14، ص: ۲۹-۳۰</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید روح الله خمینی

**<span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt;">ارتکاز: کاشف قطعی از اعتبار شارع</span>**

<span lang="AR-SA">فإنّها بحسب **ارتكاز المتشرّعة- الكاشف القطعيّ عن اعتبار الشارع**- أمر مستمرّ من أوّلها إلى آخرها، يصير المصلّي بتكبيرة داخلًا فيها إلى أن يخرج منها بالسلام، و يرى كلّ مصلّ نفسه داخلًا في الصلاة و مشتغلًا بها حتّى في السكونات</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'B Lotus'; color: black;">.[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1)</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'B Lotus'; mso-hansi-font-family: 'B Lotus';"> </span><span lang="AR-SA">انوار الهداية في التعليقة على الكفايه، ج‏۲، ص: ۳۵۴</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید ابوالقاسم خوئی

**<span lang="AR-SA">نعم، هناك إشكال آخر هو العمدة في المنع عن جريان البراءة في المقام، و هو أنّ تغيير الكيفية المعهودة و الإتيان بالنافلة أقل من ركعتين أو أكثر مخالف لما هو المرتكز في أذهان عامة المتشرعة خلفاً عن سلف حتى النساء و الصبيان المميزين، بمثابة يعدّ لديهم من الغرائب و يرون أن تقوّمها بالركعتين من الواضحات الجلية التي لا تعتريها مرية</span>**<span lang="AR-SA">، و لأجله يكون الأصل في المقام هو عدم المشروعية إلا فيما خرج بالدليل كما في مفردة الوتر و صلاة الأعرابي دون البراءة. و لعلّ السرّ في هذا الارتكاز ابتناء تشريع الصلوات بأسرها حتى الفرائض على الركعتين، و من ثم كان الواجب في كل يوم و ليلة عشر ركعات كما جاء في النص ثم زيد عليها في جملة من الفرائض من قبل النبي الأعظم<span style="color: #0032dc;"> </span>(صلى اللّٰه عليه و آله) لا أنها كانت كذلك في أصل التشريع[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1).</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> موسوعة الإمام الخوئي؛ ج‌۱۱، ص: ۶۶</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید محمد روحانی

<span lang="AR-SA">أما الأول:فالواجب فيه النيّة. و العدد و هو سبع (۳۴۰). </span>

<span lang="AR-SA" style="color: black;">\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_  
(340) بلا خلاف أجده فيه- كما فى «الجواهر</span><span lang="AR-SA" style="color: #0032dc;"> </span><span lang="AR-SA" style="color: black;">»- و ليس فى النصوص المعتبرة ما يدلّ عليه صريحا، </span>**<span lang="AR-SA">و العمدة في دليله السيرة القطعية و المفروغية عن كون العدد سبعا في ارتكاز المسلمين[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;">**<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span>**</span></span>](#_ftn1).</span>**

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> المرتقى إلى الفقه الأرقى - كتاب الحج؛ ج۲، ص: ۳۲۷</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# میرزا جواد تبریزی

**<span lang="AR-SA">قد تقدم أن العمدة في الحكم بطهارة الدم المتخلف في الذبيحة هي السيرة العملية من المتشرعة و ارتكاز طهارته عندهم</span>**<span lang="AR-SA">، و المحرز من السيرة و الارتكاز الخارج من جوف الذبيحة و عروقها عند سلخها و الباقي في جوفها و عروقها خصوصاً الرقيقة منها.</span>

<span lang="AR-SA">و الروايات الواردة في أن ذكاة الجنين بذكاة أُمّه مدلولها أن الجنين مع كمال خلقته بأن أشعر أو أوبر بذكاة أُمّه يكون مذكى، و لم يرد في خطاب لفظي أن الدم المتخلف في المذكى طاهر ليقال أن دم الجنين المزبور من المتخلف في المذكى مع أن المتخلف هو الباقي في بدن المذكى بعد خروج مقدار متعارف منه، و هذا لا يجري في الجنين المزبور.</span>

<span lang="AR-SA">نعم، إذا قطع أوداج الجنين و لو بعد كونه مذكى بذكاة أُمّه و خرج منه الدم المتعارف للجنين المزبور **فلا يبعد أن يحكم بطهارة المتخلف للسيرة و الارتكاز المشار إليهما فإنه لا فرق عند المتشرعة بين الجنين الذي يذبح لذكاته كما إذا خرج المذكى من بطن أُمّه حيّاً، و بين الجنين الذي يكون ذكاته بذكاة أُمّه** كما إذا خرج من بطن أُمّه ميتاً و قد كملت خلقته، سواء سبقه ولوج الروح أم لا، في أن الدم الباقي بعد ذبحهما و خروج مقدار منه لا يختلف.</span>

<span lang="AR-SA">نعم، لو نوقش في الإطلاق فيما دل على نجاسة الدم يكون المرجع بالإضافة إلى دم الجنين المذكى بذكاة أُمّه أصالة الطهارة[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1).</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> تنقيح مباني العروة - كتاب الطهارة؛ ج‌۲، ص: ۱۵۱</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# فاضل لنکرانی

**<span lang="AR-SA">الف</span>**<span lang="AR-SA">)مع أنّك عرفت<span style="color: #0032dc;"> </span>أنّ **العمدة في الحكم بثبوت الضمان في باب الغصب إنّما هو ارتكاز المتشرّعة و ضرورة الفقه[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;">**<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span>**</span></span>](#_ftn1)،**</span>

**<span lang="AR-SA">ب</span>**<span lang="AR-SA">)و **لكن عرفت أنّ العمدة في هذا الباب ما مرّ من ارتكاز المتشرّعة، و ثبوت وجوب إطاعة الزوج علىٰ الزوجة في أذهانهم في مثل الخروج من المنزل**، و ثبوت وجوب الإطاعة مستلزم لتحقّق النشوز مع المخالفة، كما في المتن[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span>](#_ftn2).</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> تفصيل الشريعة في شرح تحرير الوسيلة - النكاح؛ ص: ۴۸۴</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2)<span lang="AR-SA"> تفصيل الشريعة في شرح تحرير الوسيلة - النكاح؛ ص: ۴۸۴</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید تقی قمی

<span lang="AR-SA"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>\[مسألة 2: لا يجب البسط على الأصناف بل يجوز دفع تمامه الى أحدهم\]</span>

<span lang="AR-SA">(1) لا اشكال في أن المستفاد من الآية الشريفة و جملة من النصوص ان الخمس مملوك لأربابه على نحو الاشاعة كما تقدم منا، فان اللام ظاهرة في الملكية لكن لا يمكن الالتزام بالملكية مع ابقاء ظاهر الآية الشريفة في بقية الكلمات، اذ كيف يمكن الالتزام بملكية درهم من الخمس لكل واحد واحد من الفقراء السادة و لكل واحد واحد من ايتامهم فلا بد من رفع اليد عن احد الظهورين اي إمّا أن نلتزم بكون الجار للمصرف و إمّا أن نلتزم بكون المراد من الجمع الكلي الجامع و حيث ان اللام للملك بالنسبة الى نصف الخمس المخصوص بالامام و لا يجوز صرفه في غيره يكون مقتضى وحدة السياق ان اللام للملك في الأصناف الثلاثة الباقية، فالنتيجة ان الخمس مملوك للإمام و الأصناف الثلاثة الباقية فيلزم البسط بالنسبة اليها على المساواة.</span>

<span lang="AR-SA">لكن نقول: لا يجب البسط بل يجوز دفعه الى فرد من أفراد كل صنف **و العمدة في المدعى السيرة الجارية بين أهل الشرع و ارتكاز أهل الدين و الديانة بلا نكير من احد بل ابداء شبهة وجوب البسط يقرع الاسماع**.</span>

<span lang="AR-SA">و بعبارة واضحة: انه كيف يمكن أن يكون البسط واجبا و مع ذلك يكون مثل هذا الحكم الذي يكون مورد الابتلاء العام مستورا تحت الستار[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1).</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> الغاية القصوى في التعليق على العروة الوثقى </span><span lang="AR-SA" style="font-family: Noor_Titr; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr;">- </span><span lang="AR-SA">كتاب الخمس؛ ص: ۲۵۷</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# سید صادق شیرازی

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">الف)حجیه استصحاب</span>**

<span lang="AR-SA">6- الاستدلال بسيرة المتشرعة</span>

<span lang="AR-SA">و ممّا استدلّ به لحجّية الاستصحاب سيرة المتشرّعة- بما هم متشرّعة- على العمل على الحالة السابقة في امور الشريعة من أحكام أو موضوعات ذات أحكام.</span>

<span lang="AR-SA">و هذا غير الإجماع العملي الذي سيأتي الكلام عنه، إذ هي بمعنى الارتكاز الثابت عند عموم المتشرعة عالما كان أم لا، و ذاك يختصّ بالعلماء.</span>

**<span lang="AR-SA">و سيرة المتشرّعة- الكاشفة عن الارتكاز الديني الكاشف عن تلقّيه خلفا عن سلف، حتّى يصل إلى عصور المعصومين عليهم السّلام، الكاشف عن تقريرهم له- حجّة شرعية لدخولها بهذا التقريب في السنّة</span>**<span lang="AR-SA">.</span>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'B Lotus'; color: black;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftn1)

**<span lang="AR-SA">ب) </span>**<span lang="AR-SA">لكن مع ذلك كلّه فالأحوط قويا إن لم يكن أقوى هو: عدم جواز الاستناد إلى قول المنحرفين حتّى إذا كان استنباطه في وقت صحّة عقائدهم، و ذلك لما يستفاد من الآيات و الروايات في مختلف الأبواب: من أنّ الشارع اشترط الإيمان من قبيل المصلحة السلوكية، إن لم نقل بكون اشتراطه موضوعيا **حتّى أصبح ذلك من مرتكزات المتشرّعة الّتي في مثله لا تقل حجّة عقلائية عن مثل خبر الثقة و نحوه، و الفقيه يشرف على القطع بذلك إذا لاحظ في هذا المجال- مع هذا الارتكاز المتشرّعي الرصين- الأخبار الواردة عن المعصومين عليهم السّلام في مختلف الأبواب**[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span>](#_ftn2)</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'B Lotus'; mso-hansi-font-family: 'B Lotus';"> </span><span lang="AR-SA">بيان الأصول ؛ ج‏۶ ؛ ص۸۵</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2)<span lang="AR-SA"> بيان الفقه في شرح العروة الوثقى ( الاجتهاد و التقليد ) ؛ ج‏۳ ؛ ص۶۴</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>