اشکال دوم: تهافت دو کلام صاحب حدائق؛ پالایش اخبار کذب یا پالایش اخبار تقیه؟
نکته دیگر و جالب این است؛ عبارت شروع کلامشان را بخوانم. به ذهنم آمد شما یک چیزی نوشته اید، بعد که به چیزی برخورد کردهاید، برگردید و عبارت را ویرایش کنید. فرمودهاند:
و لعلك بمعونة ذلك تعلم ان الترجيح بين الاخبار بالتقية- بعد العرض على الكتاب العزيز- أقوى المرجحات. فان جل الاختلاف الواقع في أخبارنا بل كله عند التأمل و التحقيق إنما نشأ من التقية و من هنا دخلت الشبهة على جمهور متأخري أصحابنا (رضوان الله عليهم)، فظنوا ان هذا الاختلاف إنما نشأ من دس أخبار الكذب في أخبارنا، فوضعوا هذا الاصطلاح ليميزوا به صحيحها عن سقيمها و غثها من سمينها، و قوى الشبهة فيما ذهبوا إليه شيئان: (أحدهما) رواية مخالف المذهب و ظاهر الفسق و المشهور بالكذب من فطحي و واقفي و زيدي و عامي و كذاب و غال و نحوهم.[1]
«و لعلك بمعونة ذلك تعلم ان الترجيح بين الاخبار بالتقية- بعد العرض على الكتاب العزيز- أقوى المرجحات. فان جل الاختلاف الواقع في أخبارنا بل كله عند التأمل و التحقيق إنما نشأ من التقية و من هنا دخلت الشبهة على جمهور متأخري أصحابنا (رضوان الله عليهم)، فظنوا ان هذا الاختلاف إنما نشأ من دس أخبار الكذب في أخبارنا»؛ بعد میگویند اینطور نیست. علماء اخبار کذب را پالایش کردهاند. اینجا کذب را میگویند. پس همه اش و جلش بهخاطر تقیه است. حالا تقیه ای که بعداً ببینید علماء کاری روی آن انجام دادهاند یا نه؟
شاگرد: جواب این شبهه چه میشود؟ تقیه بر جهاتی است. آن چه که تقیه است روی حساب فطرت کار مثل روایات کذب کنار میگذاشتند.
شاگرد۲: شش روایت در جلد یک است؟
[1] همان ۸