# ۹) لولا نحن ما خلق الله آدم و لا حواء

### **<span lang="FA">عیون اخبار الرضا </span><span lang="FA">علیه‌السلام</span>** 

<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;">۲۲-</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> حدثنا الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي الكوفي‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #780000; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #780000; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[1\]</span></span></span></sup>](#_ftn1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> بالكوفة سنة أربع و خمسين و ثلاثمائة قال حدثنا فرات بن إبراهيم بن فرات الكوفي قال حدثنا</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #780000; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #780000; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[2\]</span></span></span></sup>](#_ftn2)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> محمد بن أحمد بن علي الهمداني قال حدثني أبو الفضل العباس‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #780000; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #780000; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[3\]</span></span></span></sup>](#_ftn3)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> بن عبد الله البخاري قال حدثنا محمد بن القاسم بن إبراهيم بن محمد بن عبد الله بن القاسم بن محمد بن أبي بكر</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #780000; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #780000; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[4\]</span></span></span></sup>](#_ftn4)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> قال حدثنا عبد السلام بن صالح الهروي عن علي بن موسى الرضا عن أبيه موسى بن جعفر عن أبيه جعفر بن محمد عن أبيه محمد بن علي عن أبيه علي بن الحسين عن أبيه الحسين بن علي عن أبيه علي بن أبي طالب ع قال قال رسول الله ص‏ ما خلق الله خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله فأنت أفضل أم جبرئيل فقال ص يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[5\]</span></span></span></sup>](#_ftn5)<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و خدام محبينا يا علي‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ... و يستغفرون للذين آمنوا</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[6\]</span></span></span></sup>](#_ftn6)<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">بولايتنا يا علي **لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم ع و لا الحواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض** فكيف لا نكون أفضل من الملائكة و قد سبقناهم إلى معرفة ربنا و تسبيحه و تهليله و تقديسه لأن أول ما خلق الله عز و جل أرواحنا فأنطقها بتوحيده و<span style="color: #242887;"> تمجيده‏</span></span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[7\]</span></span></span></sup>](#_ftn7)<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ثم خلق الملائكة فلما شاهدوا</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[8\]</span></span></span></sup>](#_ftn8)<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">أرواحنا نورا واحدا استعظمت أمرنا فسبحنا لتعلم الملائكة أنا خلق مخلوقون و أنه منزه عن صفاتنا فسبحت الملائكة بتسبيحنا و نزهته عن صفاتنا فلما شاهدوا عظم شأننا هللنا لتعلم الملائكة أن لا إله إلا الله و أنا عبيد و لسنا بآلهة</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[9\]</span></span></span></sup>](#_ftn9)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> يجب أن نعبد معه أو دونه فقالوا لا إله إلا الله فلما شاهدوا كبر محلنا كبرنا لتعلم الملائكة أن الله أكبر من أن ينال عظم المحل إلا به فلما شاهدوا ما جعله الله لنا من العزة</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[10\]</span></span></span></sup>](#_ftn10)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> و القوة فقلنا لا حول و<span style="color: #006a0f;"> لا قوة إلا بالله‏</span></span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[11\]</span></span></span></sup>](#_ftn11)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> لتعلم الملائكة أنه لا حول لنا و<span style="color: #006a0f;"> لا قوة إلا بالله‏</span> فلما شاهدوا ما أنعم الله به علينا و أوجبه لنا من فرض الطاعة قلنا الحمد لله لتعلم الملائكة ما يستحق لله تعالى‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[12\]</span></span></span></sup>](#_ftn12)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> ذكره علينا من الحمد على نعمه فقالت الملائكة الحمد لله فبنا اهتدوا إلى معرفة توحيد الله عز و جل و تسبيحه و تهليله و تحميده و تمجيده ثم إن الله تبارك و تعالى خلق آدم فأودعنا صلبه و أمر الملائكة بالسجود له تعظيما لنا و إكراما و كان سجودهم لله عز و جل عبودية و لآدم إكراما و طاعة لكوننا في صلبه فكيف لا نكون أفضل من الملائكة و قد سجدوا لآدم‏<span style="color: #006a0f;"> كلهم أجمعون‏</span></span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[13\]</span></span></span></sup>](#_ftn13)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> و إنه لما عرج بي إلى السماء أذن جبرئيل مثنى مثنى و أقام مثنى مثنى ثم قال لي تقدم يا محمد فقلت له \[يا\] جبرئيل أتقدم عليك قال نعم لأن الله تبارك و تعالى‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[14\]</span></span></span></sup>](#_ftn14)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> فضل أنبياءه على ملائكته أجمعين و فضلك خاصة قال‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[15\]</span></span></span></sup>](#_ftn15)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> فتقدمت فصليت بهم و لا فحز \[فخر\] فلما انتهيت‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[16\]</span></span></span></sup>](#_ftn16)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> إلى حجب النور قال لي جبرئيل تقدم يا محمد و تخلف عني فقلت له يا جبرئيل في مثل هذا الموضع تفارقني فقال يا محمد إن انتهاء</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">حدي الذي وضعني الله عز و جل فيه إلى هذا المكان فإن تجاوزته احترقت أجنحتي‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[17\]</span></span></span></sup>](#_ftn17)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> بتعدي حدود ربي جل جلاله فزخ بي النور زخة</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[18\]</span></span></span></sup>](#_ftn18)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> حتى انتهيت إلى ما شاء الله عز و جل من علو مكانه فنوديت‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[19\]</span></span></span></sup>](#_ftn19)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> فقلت لبيك ربي و سعديك تباركت و تعاليت فنوديت يا محمد أنت عبدي و أنا ربك فإياي فاعبد و علي فتوكل فإنك نوري في عبادي و رسولي إلى خلقي و حجتي على بريتي لك و لمن تبعك خلقت جنتي و لمن خالفك خلقت ناري و لأوصيائك أوجبت كرامتي و لشيعتهم أوجبت ثوابي فقلت يا رب و من أوصيائي فنوديت يا محمد أوصياؤك المكتوبون على ساق عرشي‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[20\]</span></span></span></sup>](#_ftn20)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> فنظرت و أنا بين يدي ربي جل جلاله إلى ساق العرش فرأيت اثني عشر نورا في كل نور سطر أخضر عليه اسم وصي من أوصيائي أولهم علي بن أبي طالب ع و آخرهم مهدي أمتي فقلت يا رب هؤلاء أوصيائي بعدي فنوديت يا محمد هؤلاء أوصيائي و أحبائي و أصفيائي و حججي بعدك على بريتي و هم أوصياؤك و خلفاؤك و خير خلقي بعدك و عزتي و جلالي لأظهرن بهم ديني و لأعلين بهم كلمتي و لأطهرن الأرض بآخرهم من أعدائي و لأملكنه مشارق الأرض و مغاربها و لأسخرن له الرياح و لأذللن له السحاب الصعاب و لأرقينه في الأسباب و لأنصرنه بجندي و لأمدنه بملائكتي حتى يعلن دعوتي و يجمع الخلق على توحيدي ثم لأديمن ملكه و لأداولن الأيام بين أوليائي إلى يوم القيامة.</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[21\]</span></span></span></sup>](#_ftn21)

### **<span lang="FA">کمال الدین</span>**

<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;">۴-</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> حدثنا الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي قال حدثنا فرات بن إبراهيم بن فرات الكوفي قال حدثنا محمد بن علي بن أحمد الهمداني قال حدثني أبو الفضل العباس بن عبد الله البخاري قال حدثنا محمد بن القاسم بن إبراهيم بن عبد الله بن القاسم بن محمد بن أبي بكر قال حدثنا عبد السلام بن صالح الهروي عن علي بن موسى الرضا ع عن أبيه موسى بن جعفر عن أبيه جعفر بن محمد عن أبيه محمد بن علي عن أبيه علي بن الحسين عن أبيه الحسين بن علي عن أبيه علي بن أبي طالب ع قال قال رسول الله ص‏ ما خلق الله خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله فأنت أفضل أم جبرئيل فقال ع يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك فإن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا يا علي‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ...و يستغفرون للذين آمنوا بولايتنا يا علي لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض و كيف لا يكون أفضل من الملائكة و قد سبقناهم إلى التوحيد و معرفة ربنا عز و جل و تسبيحه و تقديسه و تهليله</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[22\]</span></span></span></sup>](#_ftn22)

### **<span lang="FA">علل الشرائع</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">۷ باب العلة التي من أجلها صارت الأنبياء و الرسل و الحجج ص أفضل من الملائكة</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"><span style="color: #242887;">۱ </span>حدثنا الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي قال حدثنا فرات بن إبراهيم بن فرات الكوفي قال حدثنا محمد بن أحمد بن علي الهمداني قال حدثني أبو الفضل العباس بن عبد الله البخاري قال حدثنا محمد بن القاسم بن إبراهيم بن محمد بن عبد الله بن القاسم بن محمد بن أبي بكر قال حدثنا عبد السلام بن صالح الهروي عن علي بن موسى الرضا عن أبيه موسى بن جعفر عن أبيه جعفر بن محمد عن أبيه محمد بن علي عن أبيه علي بن الحسين عن أبيه الحسين بن علي عن أبيه علي بن أبي طالب ع قال: قال رسول الله ص ما خلق الله خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله فأنت أفضل أم جبرئيل فقال يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا يا علي‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ... و يستغفرون للذين آمنوا بولايتنا يا علي **لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض**</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[23\]</span></span></span></sup>](#_ftn23)

### **<span lang="FA">الدر النظیم</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و قال: روي عن علي بن موسى الرضا عليه السلام، عن أبيه موسى عليه السلام، عن أبيه جعفر بن محمد عليه السلام، عن أبيه محمد بن علي عليه السلام، عن أبيه علي بن الحسين عليه السلام، عن أبيه الحسين بن علي عليه السلام، عن أبيه علي بن أبي طالب عليه الصلاة و السلام قال: قال رسول الله صلى الله عليه و آله: ما خلق الله عز و جل خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">قال علي عليه السلام قلت: يا رسول الله أنت أفضل من جبريل؟ قال عليه السلام: يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين، و فضلني على جميع النبيين و المرسلين، و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك، و أن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا. يا علي الذين يحملون العرش و ما حوله يسبحون بحمد ربهم و يستغفرون للذين آمنوا بولايتنا. يا علي لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم‏</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و لا حواء، و لا الجنة و لا النار، و لا السماء و لا الأرض</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[24\]</span></span></span></sup>](#_ftn24)

### **<span lang="FA">منتخب الانوار المضیئه</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">عن الشيخ محمد بن علي بن بابويه يرفعه إلى أبي عبد الله‏[<sup><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[25\]</span></span></sup>](#_ftn25) بن صالح الهروي عن الرضا ع قال قال رسول الله ص‏: و الله ما خلق أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله أ فأنت أفضل أم جبرئيل فقال ع يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي‏ لك يا علي و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا يا علي المؤمن من آمن بولايتنا أ ليس‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ... و يستغفرون للذين آمنوا حملة العرش و من حوله من الملائكة يخدمون المؤمنين بالاستغفار دائبين الليل و النهار يا علي **لو لا نحن‏ لما خلق الله آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض**</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[26\]</span></span></span></sup>](#_ftn26)

**<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; font-family: 'B Titr'; mso-ascii-font-family: 'B Titr'; mso-fareast-font-family: 'B Titr'; mso-hansi-font-family: 'B Titr'; mso-bidi-language: FA;">تأویل الآیات الظاهره</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و هو ما رواه الشيخ الصدوق أبو جعفر محمد بن بابويه رحمه الله عن الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي قال حدثنا فرات بن إبراهيم الكوفي قال حدثنا محمد بن أحمد بن علي الهمداني قال حدثني أبو الفضل العباس بن عبد الله البخاري قال حدثنا محمد بن القاسم بن إبراهيم بن محمد بن عبد الله بن القاسم بن محمد بن أبي بكر بن أبي قحافة قال حدثنا عبد السلام بن صالح الهروي عن الإمام علي بن موسى الرضا عن أبيه موسى بن جعفر عن أبيه جعفر بن محمد عن أبيه محمد بن علي عن أبيه علي بن الحسين عن أبيه الحسين بن علي عن أبيه علي بن أبي طالب ع قال:<span style="color: #242887;"> </span>قال رسول الله ص ما خلق الله خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله فأنت أفضل أم جبرئيل فقال يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا يا علي‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ... و يستغفرون للذين آمنوا</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[27\]</span></span></span></sup>](#_ftn27)<span lang="FA" style="color: #242887; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">بولايتنا يا علي **لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض**<span style="color: #242887;">‏</span></span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[28\]</span></span></span></sup>](#_ftn28)

### **<span lang="FA">حلیه الابرار</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">1- محمد بن علي بن الحسين بن بابويه‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[29\]</span></span></span></sup>](#_ftn29)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> قدس الله روحه قال: حدثنا الحسن‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[30\]</span></span></span></sup>](#_ftn30)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> بن محمد بن سعيد الهاشمي‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[31\]</span></span></span></sup>](#_ftn31)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، قال: حدثنا فرات بن إبراهيم بن فرات الكوفي‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[32\]</span></span></span></sup>](#_ftn32)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، قال: حدثنا محمد بن أحمد بن علي الهمداني، قال: حدثني أبو الفضل العباس بن عبد الله البخاري، قال: حدثنا محمد بن القاسم بن إبراهيم بن محمد بن عبد الله بن القاسم بن محمد بن أبي بكر، قال: حدثنا</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">عبد السلام بن صالح الهروي‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[33\]</span></span></span></sup>](#_ftn33)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، عن علي بن موسى الرضا، عن أبيه موسى بن جعفر، عن أبيه جعفر بن محمد، عن أبيه محمد بن علي، عن أبيه علي بن الحسين، عن أبيه الحسين بن علي، عن أبيه علي بن أبي طالب عليهم السلام قال: قال رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم: ما خلق الله خلقا أفضل مني، و لا أكرم عليه مني.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">قال علي عليه السلام: فقلت: يا رسول الله فأنت أفضل أم جبرائيل؟</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">فقال صلى الله عليه و آله و سلم: يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبيائه المرسلين على ملائكته المقربين، و فضلني على جميع النبيين و المرسلين، و الفضل بعدي لك يا علي، و للأئمة من بعدك، و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">يا علي «الذين يحملون العرش و من حوله، يسبحون بحمد ربهم، و يستغفرون للذين آمنوا»</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[34\]</span></span></span></sup>](#_ftn34)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> بولايتنا.</span>

**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">يا علي لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم، و لا حواء، و لا الجنة، و لا النار، و لا السماء، و لا الأرض</span>**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، فكيف لا نكون أفضل من الملائكة و قد سبقناهم إلى معرفة ربنا، و تسبيحه، و تهليله، و تقديسه؟!</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">لأن أول ما خلق الله عز و جل خلق أرواحنا، فأنطقنا بتوحيده و تحميده‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[35\]</span></span></span></sup>](#_ftn35)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">.</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[36\]</span></span></span></sup>](#_ftn36)

### **<span lang="FA">الانصاف فی النص علی الائمه الاثنی عشر</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">عبد السلام بن صالح الهروي محمد بن علي قال: حدثنا الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي قال: حدثنا فرات بن إبراهيم بن فرات‏ الكوفي قال: حدثنا محمد بن علي بن أبي أحمد الهمداني قال: حدثني أبو المفضل عبد الله بن العباس البخاري قال: حدثنا محمد بن القاسم بن إبراهيم بن عبد الله بن القاسم عن محمد بن أبي بكر قال: حدثنا عبد السلام بن صالح الهروي عن علي بن موسى الرضا عليه السلام عن أبيه موسى بن جعفر عن أبيه جعفر بن محمد عن أبيه محمد بن علي عن أبيه علي بن الحسين عن أبيه الحسين بن علي عن أبيه علي بن أبي طالب عليهم السلام قال: قال رسول الله صلى الله عليه و آله: ما خلق الله خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني، قال علي عليه السلام فقلت: يا رسول الله فأنت أفضل أم جبرائيل؟ قال صلى الله عليه و آله: إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين، و فضلني على جميع النبيين و المرسلين، و الفضل بعدي لك يا علي، و الأئمة من بعدك فإن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا، يا علي الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم و يستغفرون للذين آمنوا بولايتنا، يا علي **لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض**‏</span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: black; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[37\]</span></span></span></sup>](#_ftn37)

### **<span lang="FA">بحارالانوار </span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">56- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ع، علل الشرائع الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي عن فرات بن إبراهيم الكوفي عن محمد بن أحمد بن علي الهمداني عن العباس بن عبد الله البخاري عن محمد بن القاسم بن إبراهيم عن أبي الصلت الهروي عن الرضا عن آبائه عن أمير المؤمنين ع قال قال رسول الله ص‏ ما خلق الله عز و جل خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله فأنت أفضل أو جبرئيل فقال ص يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا يا علي‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ... و يستغفرون للذين آمنوا بولايتنا يا علي لو لا نحن‏ ما خلق الله آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض‏[<sup><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[38\]</span></span></sup>](#_ftn38)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">1- ك، إكمال الدين ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ع، علل الشرائع الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي عن فرات بن إبراهيم عن محمد بن أحمد الهمداني عن العباس بن عبد الله البخاري عن محمد بن القاسم بن إبراهيم عن الهروي عن الرضا عن آبائه عن أمير المؤمنين ع قال قال رسول الله ص‏ ما خلق الله عز و جل خلقا أفضل مني و لا أكرم عليه مني قال علي ع فقلت يا رسول الله فأنت أفضل أو جبرئيل فقال ع يا علي إن الله تبارك و تعالى فضل أنبياءه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلني على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدي لك يا علي و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا يا علي‏ الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم‏ ... و يستغفرون للذين آمنوا بولايتنا يا علي لو لا نحن‏ ما خلق‏[<sup><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[39\]</span></span></sup>](#_ftn39) آدم و لا حواء و لا الجنة و لا النار و لا السماء و لا الأرض<span style="color: #242887;">‏</span></span>[<sup><span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: #242887; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[40\]</span></span></span></sup>](#_ftn40)

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="AR-SA"> ( 1). و في نسخة:« الحسين بن سعيد الهاشمى الكوفي».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2)<span lang="AR-SA"> ( 2). و في بعض النسخ:« حدثني».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[3\]</span></span></span></span>](#_ftnref3)<span lang="AR-SA"> ( 3). و ذلك العباس كان من ولد محمد بن أبي بكر.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[4\]</span></span></span></span>](#_ftnref4)<span lang="AR-SA"> ( 4). محمد بن أبي بكر معروف، كان من أصحاب أمير المؤمنين و كان عدوا لأبيه أبى بكر و عمر و عثمان و هو قاتل عثمان بالحق.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[5\]</span></span></span></span>](#_ftnref5)<span lang="AR-SA"> ( 5). و في نسخة:« كخدامنا».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[6\]</span></span></span></span>](#_ftnref6)<span lang="AR-SA"> ( 6). إشارة الى قوله تعالى في سورة المؤمن. الآية 7.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[7\]</span></span></span></span>](#_ftnref7)<span lang="AR-SA"> ( 7). خ ل« تحميده».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[8\]</span></span></span></span>](#_ftnref8)<span lang="AR-SA"> ( 8). خ ل« فلما شهدوا» و كذا فيما بعده.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[9\]</span></span></span></span>](#_ftnref9)<span lang="AR-SA"> ( 1). هكذا في أكثر النسخ، و في النسخة المطبوعة الجديدة:« بالآلهة».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[10\]</span></span></span></span>](#_ftnref10)<span lang="AR-SA"> ( 2). خ ل« من العزة».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[11\]</span></span></span></span>](#_ftnref11)<span lang="AR-SA"> ( 3). خ« العلى العظيم».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[12\]</span></span></span></span>](#_ftnref12)<span lang="AR-SA"> ( 4). خ ل« ما يحق لله عز و جل».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[13\]</span></span></span></span>](#_ftnref13)<span lang="AR-SA"> ( 5). كما قال الله تعالى في سورة الحجر. الآية 30 و غيرها من السور.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[14\]</span></span></span></span>](#_ftnref14)<span lang="AR-SA"> ( 6). خ ل« ان الله عز و جل».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[15\]</span></span></span></span>](#_ftnref15)<span lang="AR-SA"> ( 7). خ ل« و فضلك يا محمد خاصة».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[16\]</span></span></span></span>](#_ftnref16)<span lang="AR-SA"> ( 8). خ ل« فلما انتهيت به».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[17\]</span></span></span></span>](#_ftnref17)<span lang="AR-SA"> ( 1). و لنعم ما قيل بالفارسية:</span>

<div id="bkmrk-%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%D9%8A%D9%83-%D8%B3%D8%B1-%D9%85%D9%88%D9%89-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%BE" style="text-align: justify;"><div style="mso-element: footnote;"><div align="center"><table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" class="MsoNormalTable" dir="rtl" style="width: 89.9987%; height: 88.9814px;" width="90%"><tbody><tr style="height: 34.7222px;"><td class="align-center" style="width: 49.9819%; padding: 0.75pt; height: 34.7222px;" width="45%"><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: #242887;">اگر يك سر موى برتر پرم‏</span>

</td><td class="align-center" style="width: 49.9819%; padding: 0.75pt; height: 34.7222px;" width="45%"><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887;">فروغ تجلى بسوزد پرم‏</span>

</td></tr><tr style="height: 34.7222px;"><td class="align-center" style="width: 49.9819%; padding: 0.75pt; height: 34.7222px;" width="45%"><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887;">گفت جبريلا بپر اندر پيم‏</span>

</td><td class="align-center" style="width: 49.9819%; padding: 0.75pt; height: 34.7222px;" width="45%"><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887;">گفت رو رو من حريف تو نيم</span><span dir="LTR" style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Adobe Arabic',serif; color: #242887;">!</span>

</td></tr></tbody></table>

</div></div></div><span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; color: black;">.</span>[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[18\]</span></span></span></span>](#_ftnref18)<span lang="AR-SA"> ( 2). زخ الجمر يزخ زخا و زخيخا: برق شديد!. زخ الحادي: سار بالابل سيرا عنيفا. و في بعض النسخ:« فرج بى في النور زجة». رج الشي‏ء يرجه رجا: حركه و هزه فرج هو اي اهتز و تحرك« لازم متعد» و في نسخة:« فزج بى في النور زجة». زج بالشي‏ء: رمى به.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[19\]</span></span></span></span>](#_ftnref19)<span lang="AR-SA"> ( 3). خ ل« ملكه».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[20\]</span></span></span></span>](#_ftnref20)<span lang="AR-SA"> ( 4). و في نسخة:« على سراديق العرش- على ساق العرش».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[21\]</span></span></span></span>](#_ftnref21) <span lang="AR-SA">عيون أخبار الرضا عليه السلام ؛ ج‏1 ؛ ص262</span><span lang="AR-SA" style="mso-fareast-font-family: 'Times New Roman';">-۲۶۴</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[22\]</span></span></span></span>](#_ftnref22) <span lang="AR-SA">كمال الدين و تمام النعمة ؛ ج‏1 ؛ ص254-۲۵۵</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[23\]</span></span></span></span>](#_ftnref23) <span lang="AR-SA">علل الشرائع ؛ ج‏1 ؛ ص5</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[24\]</span></span></span></span>](#_ftnref24) <span lang="AR-SA">الدر النظيم في مناقب الأئمة اللهاميم ؛ ص108-۱۰۹</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[25\]</span></span></span></span>](#_ftnref25)<span lang="AR-SA" style="color: black;"> ( 5). فى كمال الدين و العيون: عبد السلام بن صالح الهروى.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[26\]</span></span></span></span>](#_ftnref26)<span style="color: black;"> </span><span lang="AR-SA">منتخب الأنوار المضيئة في ذكر القائم الحجة عليه السلام ؛ النص ؛ ص11-۱۲</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[27\]</span></span></span></span>](#_ftnref27)<span lang="AR-SA" style="color: black;"> ( 1) المؤمن: 7.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[28\]</span></span></span></span>](#_ftnref28)<span style="color: black;"> </span><span lang="AR-SA">تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة ؛ ص835<span style="color: black;">.</span></span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[29\]</span></span></span></span>](#_ftnref29)<span lang="AR-SA"> ( 1) ابن بابويه أبو جعفر محمد بن علي بن الحسين القمي المشتهر بالصدوق المتوفى سنة( 381).</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[30\]</span></span></span></span>](#_ftnref30)<span lang="AR-SA"> ( 2) الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي الكوفي: من مشايخ الصدوق، و يروى عن علي بن إبراهيم المفسر القمي الذي كان في عصر الامام الحسن العسكري عليه السلام و بقي إلى سنة( 307)، و يروي أيضا عن والد أبي قيراط جعفر بن محمد المتوفى( 308)- و عن فرات بن إبراهيم الكوفي، و كان حيا في سنة( 354) فإنه حدث في تلك السنة بالكوفة كما نقل الصدوق في« العيون» و حدث عنه أيضا في« العلل» و« كمال الدين» و« الخصال» و« معاني الأخبار» و« الأمالي».</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[31\]</span></span></span></span>](#_ftnref31)<span lang="AR-SA"> ( 3) قال الصدوق قدس سره في« العيون»: حدثنا الحسن بن محمد بن سعيد الهاشمي الكوفي بالكوفة سنة( 354).</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[32\]</span></span></span></span>](#_ftnref32)<span lang="AR-SA"> ( 4) فرات بن إبراهيم بن فرات الكوفي: كان من أكابر علمي الحديث و التفسير في المائة الثالثة و الرابعة، فإنه حدث في تفسيره عن جعفر بن محمد بن مالك البزاز الكوفي المتوفى حدود سنة( 300)، و أكثر الرواية عن عبيد بن كثير العامري الكوفي المتوفى( 294).</span>

<span lang="AR-SA">قال شيخنا و أستاذنا في الرواية العلامة الشيخ آقا بزرگ الطهراني في الذريعة ج 4 ص 299. بعد تحقيقات وافية: فيقوى إحتمال أن فرات أدرك أوائل المائة الرابعة.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[33\]</span></span></span></span>](#_ftnref33)<span lang="AR-SA"> ( 1) عبد السلام بن صالح الهروي: أبو الصلت المتوفى سنة( 236)- لا خلاف بين الخاصة و العامة إلا بعضهم في وثاقته و صدق حديثه، و إنما الخلاف في كونه شيعيا أو عاميا أو إنه اثنان: أحدهما شيعي و الآخر عامي، و من أراد التفصيل فعليه بتنقيح المقال و قاموس الرجال و جامع الرواة.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[34\]</span></span></span></span>](#_ftnref34)<span lang="AR-SA"> ( 2) إشارة إلى قوله تعالى في سورة غافر: 7.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[35\]</span></span></span></span>](#_ftnref35)<span lang="AR-SA"> ( 3) في الاكمال و العيون: و تمجيده.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[36\]</span></span></span></span>](#_ftnref36) <span lang="AR-SA">حلية الأبرار في أحوال محمد و آله الأطهار عليهم السلام ؛ ج‏1 ؛ ص9-۱۰</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[37\]</span></span></span></span>](#_ftnref37) <span lang="AR-SA">الإنصاف في النص على الأئمة الإثني عشرعليهم السلام / ترجمه رسولى محلاتى ؛ عربي ؛ ص315-۳۱۶</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[38\]</span></span></span></span>](#_ftnref38)<span style="color: black;"> </span><span lang="AR-SA">بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج‏18 ؛ ص345</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[39\]</span></span></span></span>](#_ftnref39)<span lang="AR-SA" style="color: black;"> ( 1) في الاكمال و العيون: ما خلق الله.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="color: black;"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[40\]</span></span></span></span>](#_ftnref40)<span style="color: black;"> </span><span lang="AR-SA">بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج‏26 ؛ ص335</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>