تضاریس حرکت ماه، عامل سیزده دور شدن چرخش آن به دور زمین

استاد: اگر اعداد را نگاه کنید همین‌طور است. من حدود مطلب را عرض می‌کنم. اعدادش دقیقاً معلوم نیست. حالا یا سیزده دور تام یا کم‌تر، علی ای حال دوازده دور نیست. این برای هیئت تجسیمی زمین مرکزی است. اما اگر به هیئت تجسیمی خورشید مرکزی برگردیم. به این نحوی که الآن زمین دور خورشید می‌گردد و ماه هم دور زمین می‌گردد. در اینجا به چه صورت است؟ در اینجا الآن ماه سیزده دور می‌گردد یا دوازده دور؟ این سؤال است. ظاهراً در اینجا مقداری که ماه به دور زمین می‌گردد دوازده دور است. پس چرا در رصدخانه سیزده تا می‌بینیم؟ به‌خاطر تضاریسی[1] است که در جلو رفتن شکل می‌گیرد؛ به این خاطر است که زمین دارد ماه را با خودش جلو می‌برد. بنابراین کل محور دورانی ماه جلو رفته. نه این‌که ماه سیزده بار دور زمین گشته است. دوازده بار گشته، کل منطقه محور دوران ماه، همراه زمین یک دور دور خورشید گشته است. دور سیزدهمش یک دور ماه به دور زمین نیست، یک دور و گشتن کل محور ماه به دور زمین، به دور خورشید است. این تفاوت این دو است. و لذا در همان مسیری که می‌روند دقیقاً حالت بیضی ندارد، با خودش آن را می‌برد.

با توجه به این مطالبی که عرض کردم، ابهام این روایت اینجا است که خلق سماوات و ارض در ستة ایام، چطور می‌تواند ربط پیدا کند و اختزال شود، به‌نحوی‌که از ماه کم شود؟ از سال کم شود یا زیاد شود؟ این ابهام مطلب است. توجیهات هم می‌توان کرد. اگر هم فرصت شد می‌رسیم. ولی این نکته را خلاصه دربر دارد که اقتضای اصل «خلق السماوات و الارض» این است که ماه کامل است. خب اگر به این صورت شد، استدلالاتی که بعداً می‌آید، شاید رنگ دیگری پیدا کند. 

[1] حرکت زیگزاگی