# مراتب حکم در دیدگاه شهید صدر



# مراتب حکم در دیدگاه شهید صدر

[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftn1)<span lang="AR-SA">شهید صدر در «حلقات الاصول» وقتی مراحل حکم را می‌گوید[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span>](#_ftn2)، می‌گوید:</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1) <span lang="AR-SA">استفاده شده از<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>بخشی از مطالب موجود در مقاله«ا</span>[<span lang="AR-SA">عتباریات</span>](http://amafhhjm.ir/wp/almobin/Amafhhjm/q-tfs-009-122-feqh/q-tfs-009-122-feqh-000-qwaed-eatebaariat-00001.html)<span lang="AR-SA">» و مطالبی که با عنوان«</span>[<span lang="AR-SA">تبیین اعتباریات با تکیه بر نظام اغراض و قیم</span>](http://mabahes.bahjat.ir/10396/%d8%aa%d8%a8%db%8c%db%8c%d9%86-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%da%a9%db%8c%d9%87-%d8%a8%d8%b1-%d9%86%d8%b8%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d8%ba%d8%b1%d8%a7%d8%b6-%d9%88/)<span lang="AR-SA">» گردآوری شده است.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2) <span lang="AR-SA">ایشان در ابتدا برای حکم دو مرتبه ی ثبوت و اثبات و ابراز قائل می شوند. آن گاه در مقام تقسیم بندی مرحله اول چنین می فرمایند</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# ١.ملاکات

<span lang="AR-SA"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>یک عالم ملاکات داریم (که عالم نفس‌الامریات است)،</span>

# ٢.اراده

<span lang="AR-SA"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>یک عالم اراده داریم (که تعلق حب به آن است)، </span>

# ٣. انشاء

<span lang="AR-SA">و یک عالم انشاء؛ </span>

### **<span lang="FA">صوری بودن عالم انشاء</span>**

<span lang="AR-SA">بعد عالم انشاء را کاملا صوری و تشریفاتی می‌دانند:</span>

> **<span lang="AR-SA">و نحن إذا حللنا عملية الحكم التكليفي كالوجوب- كما يمارسها أي مولى في حياتنا الاعتيادية- نجد أنها تنقسم إلى مرحلتين: إحداهما:</span>**
> 
> **<span lang="AR-SA">مرحلة الثبوت للحكم، و الأخرى مرحلة الإثبات و الإبراز، </span>**
> 
> **<span lang="AR-SA">فالمولى في مرحلة الثبوت يحدد ما يشتمل عليه الفعل من مصلحة- و هي ما يسمى بالملاك- حتى إذا أدرك وجود مصلحة بدرجة معينة فيه تولدت إرادة لذلك الفعل بدرجة تتناسب مع المصلحة المدركة، و بعد ذلك يصوغ المولى إرادته </span><span lang="AR-SA">صياغة جعلية </span><span lang="AR-SA">من نوع الاعتبار، فيعتبر الفعل على ذمه</span> <span lang="AR-SA">المكلف، </span>**
> 
> **<span lang="AR-SA">فهناك إذن في مرحلة الثبوت (ملاك) و (إرادة) و (اعتبار)، </span><span lang="AR-SA">و ليس الاعتبار عنصرا ضروريا في مرحلة الثبوت، بل يستخدم غالبا كعمل‏ تنظيمي‏ و صياغي اعتاده المشرعون و العقلاء، و قد سار الشارع على طريقتهم في ذلك</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 15pt; font-family: 'B Lotus'; color: black;">.[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 15.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1)</span>**
> 
> <div style="text-align: justify;">---
> 
> </div>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> دروس في علم الأصول ( طبع انتشارات اسلامى )، ج‏1، ص: ۱۶۲-١۶٣</span>

<div id="bkmrk-" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote;"></div></div>