# عدم انصراف «رویة الهلال» به رؤیت عند الغروب با منشأ کثرت استعمال
**شاگرد**: غلبه رؤیت در شب، انصراف را درست نمیکند؟
**استاد**: نکتهای که جلسه قبل تکرار کردم و به گمانم مهم است، این است: هلال یک امر دفعی الحصول نیست. یعنی اینطور نبود که بگوییم لحظه قبل نبود و حالا یک دفعه آمد. شیئا فشیئاً هلال دارد میرود، شیئاً فشیئاً هم دارد خودش را نمایانتر میکند. این را در نظر بگیرید. چرا عرف وقت غروب را میگوید؟ بهخاطر سیر هلال نیست. بهخاطر این است که برای رؤیت آن، مانع نور خورشید هست و در وقت غروب این مانع میرود. خیلی تفاوت است بین اینکه خود هلال در وقت غروب موضوعیت پیدا کند با اینکه در وقت غروب مانع رؤیت آن از بین میرود؛ چون هلال که شیئا فشیئا تشکیل میشود. نوع نگاه خیلی تفاوت میکند. اگر گفتیم فقط در وقت غروب مانع میرود، و الا آنکه شیئا فشیئا جلو میرود؛ خُب حالا که شیئا فشیئا است، اگر قبل از زوال به قدری خود نمائی میکند که با اینکه مانع نور خورشید هم هست، همه آن را دیدند…؛ در تاریخ هم موارد مفصلی دارد. نه یکی-دوتا. مواردیکه غیر اززمان خودمان است و در تاریخ میگوید ما هلال را قبل از زوال دیدیم. عدهای خوردند، برای خلیفه نامه نوشتند که چه کنیم؟! پس رؤیت قبل از زوال یک امر شایع و حسابی است.
خُب حالا این هلال چه مشکلی دارد؟! وقتی بگوییم رؤیة الهلال، یعنی اگر قبل از زوال، همه مردم دیدند ولی باید صبر کنیم تا غروب شود و بعد بگوییم رویة الهلال؟ آن هم نه رؤیتش برای شب وضع شده ونه هلالش برای شب وضع شده، ما از کجا بچسبانیم و بگوییم هلال مطلق است و رؤیت هم مطلق است، اما رویة الهلال، وقت غروب میشود؟! به صرف اینکه نور خورشید در وقت غروب ضعیف میشود و مانع میرود و ما میتوانیم ببینیم! و حال اینکه همین هلالی که ساعت هفت میبینید در ساعت پنج هم بود. اما نور زیاد بود و نمیتوانستید ببینید. اگر جای آن را دقیق پیدا کنید و با تلسکوپ پیدایش کنید، آن را میبینید. ارتکازا این ترکیب از کجا برای ذهن شما انصراف میآورد؟! غیر از انصرافی که الآن سید جواب میدهند. سید الآن هم سؤال شما را جواب میدهند.
**شاگرد٢**: در نظر مستشکل در فضای کلاسیک انصرافی میشود غلبه وجودی که منشأ کثرت استعمال شده؟
**استاد**: غلبه وجودی که کثرت استعمال را آورده و انس را آورده ولی مجازیت را نیاورده است. وقتی مجازیت را نیاورده چطور میخواهید به گوینده کلام نسبت بدهید که فقط فرد شایع را اراده کرده است؟!
**شاگرد**: کثرت مورد استعمال دارد.
**استاد**: بله، چون کثرت استعمال دو جور است؛ کثرت استعمالی که مستتبع وضع تعینی است یا مجاز مشهور، و کثرت استعمالی که فقط انس میآورد. یعنی خود مستعملین هم هیچ حالت تداعی معانی که در دیکشنری برود و وضع در محدوده دلالت تصوری شود، ندارند.
**والحمد لله رب العالمین**