اصل تعدد مطلوب در عبادات و مئونه بیان در وحدت مطلوب

شاگرد۲: مبنای قضاء فضیلتی که قطعاً اینجا را می‌گیرد.

استاد: بله، کلاً در این‌که وقت تعدد مطلوب می‌آورد یا وحدت مطلوب بحث است. اصل کدام یک از این‌ها است؟ اگر می‌گویید توقیت در یک عبادت وحدت مطلوب می‌آورد، قضا ندارد. اما اگر بگویید اساساً در یک امر ندبی یا وجوبی، توقیت تعدد مطلوب است. در بطن آن اصالت هست. مگر این‌که دلیل خاص بیاید و بگوید وحدت مطلوب دارد. اگر این‌طور باشد، با دلیل اقض ما فات و مطلقات دیگر می‌توانیم توجیه کنیم که می‌تواند قضا کند، ولو مندوب باشد. حالا ببینید که در عروه مطرح کرده‌اند که قضاء روزه ندبی بکنیم، به صرف این‌که از ما فوت شده است.

شاگرد: در این روایات جاهل مرکب و جاهل بسیط هم مطرح می‌شود.

استاد: روایت سیزده این بود که تطوعا روزه می‌گیرد و نمی‌داند که شک دارد. دیگری یوم الشک را می‌داند که شک دارد.

شاگرد: خودش یک وجه جمعی می‌شود. یعنی جاهل مرکب این حکم را دارد و جاهل بسیط آن حکم را دارد.

استاد: چون جاهل بسیط است، نفس التردید موجب بطلان می‌شود؟ در روایت زهری اتفاقا امام علیه‌السلام بحثشان سر جاهل بسیط بود. ولی مثالی که شروع کردند برای جاهل مرکب بود. یعنی از استدلال برای جاهل مرکب، نتیجه گرفتند صحت صوم جاهل بسیط را. معلوم می‌شود که فرقی ندارد. اینجا چرا! یعنی این روایت صرفاً جاهل مرکب را می‌گوید. و روایت ابن مسلم روی حساب «یشک» جاهل بسیط را می‌گوید.

1:01:16

شاگرد۲: شما در اعمال‌ام داوود قائل به تعدد مطلوب هستید یا وحدت مطلوب؟

استاد: در این موارد به ذهنم این‌طور می‌آید که اصل بر تعدد مطلوب است، الّا این‌که دلیلی بیاید. شاهد هم بسیاری از جاهایی است که تصریح می‌شود. یعنی آن جایی که مقصود شارع وحدت مطلوب بوده، برای مخاطب خودش تأکید می‌کند که این قید به این صورت باشد. یعنی قید را به نحو ضمیمه به شرط در نظر بگیرید که اگر نباشد عمل را نمی‌خواهم. این هزینه‌بر است. چون این هزینه عقلائی است، و در عرف این هزینه را اعمال می‌کنند، من از این هزینه می‌خواهم کشف کنم که اصل بر تعدد مطلوب است. در ذهن من به این صورت است. روی این مبنایی که دارم پیرامون مواردی هم که پیش می‌آید فکر می‌کنم. من خیلی با موارد مقابل این که به‌صورت سنگلاخ جلویش باشد، برخورد نکرده‌ام. اگر شما برخورد کردید برای من بفرمایید.

والحمد لله رب العالمین