54:47
**شاگرد:** مثل مثالی است که فرمودید عدد یا زوج است یا فرد است. حالا عدد زوج است یا فرد است؟ در ذهن عرف هم در اینجا همینطور است. نیت من ماه رمضان یا ماه شعبان است؟ هیچکدام. اگر بخواهیم دقیق نگاه کنیم میگوییم هیچکدام از این نیتها در اینجا محقق نیست. ولی عرفا میگویند نیت هست. اما بالدقه نیت نیست. **استاد:** البته عبارت سید که قبل از آن «علی» را میآورند، فرمایش شما را دور میبرد. «ان یصومه علی انه»؛ یعنی «علی انه» سر کل جمله در آمده است. نه اینکه «علی انه» تکرار شود. **شاگرد:** من میخواستم فرق بگذارم که چرا دو تا کردهاند. **استاد:** متوجه هستم. ما هم روی همین بحث میکنیم. آیا مرحوم سید در فرض سوم که آن را تردید در نیت حساب کردهاند، چطور حساب کردهاند. شما هم میخواهید همین را بگویید. من روی حساب ریشه این عبارت در سائر کتب عرض کردم از سید خیلی عجیب است. استعجابی هم که من کردم را شما میخواهید جواب بدهید که سید سوم را طوری معنا میکنند که به تردید در نیت بر گردد. الآن با این فرضهایی که شما فرمودید میگویند برگشتش هم به فقدان نیست است، ولو همین فقدان نیت مسامحتا نیت مردد و عدم جزم در نیت میشود. **شاگرد:** میتواند نیتش جزمی باشد اما تردیدش در تطبیق بر مستحب یا واجب بودن آن باشد. مثل صدقه که یا صدقه تطوعی باشد یا واجب باشد. جازما من صدقه میدهم ولی نمیدانم واقعاً مالم هست تا این صدقه واجبه شود یا اگر نیست این صدقه تطوعی است. نیتش به این صورت جزمی باشد و تردید در انطباق واقع باشد. **استاد:** غیر از بحث زکات را میگویید؟ **شاگرد:** صورت نیت را عرض میکنم. جازم در نیت است. مثل زکات جازم در این باشد که من دارم صدقه میدهم و تردید من در این است که این صدقهای که من میدهم مصداقی از صدقه واجب است یا مستحب؟ **استاد:** همان جا وقتی شما در نیت هم جزم نیاورید، شما میتوانید به یک نیت محقق در طول او آن را برگردانید یا نه؟ مثلاً میگوید اگر امروز ماه شعبان است، پس نیت من این است که از شعبان باشد. اگر امروز ماه مبارک است پس نیت من این است که روزه ماه مبارک باشد. پس نیت من کدام است؟ من نیتی دارم در طول این دو تا. نیت من این است که یا این نیت است یا آن نیت. میخواهم در طول آن را به جزمیت برگردانم. نیت من کدام است؟ نیت من این است که اگر این است و اگر آن است. به عبارت دیگر باز به استدلال اول برگردانیم. وقتی سر و کار شما با دو شرطیه هست، وقتی دو شرطیه جزمی باشد، از مجموع آنها تردید حاصل نمیشود. مجموع آنها باز جزمی است. نیت من کدام است؟ نیت من همین است که اگر این است و اگر آن است. یعنی باز من دو جلوه نیت دارم که در طول او یک نیت جزمی، هر دو را پشتیبانی میکند. الآن به این بیان نیت را گفتهام یا نگفتهام؟ **شاگرد:** نه، تنها اسم آن عوض شد. من جازم هستم که تردید دارم. یعنی بر تردیدم جازم هستم. **استاد:** جازم بر تردید جزمش دروغی است؟ **شاگرد:** دروغی نیست ولی در اینجا اثری ندارد. **استاد:** اتفاقا اثرش این است که بعداً سید، قصد قربت مطلقه را به همان بر میگردانند. یعنی همان جا قصد قربتی که سید در مجوز کار میگیرند آبشخور آن و مبدأش همین جازمیت در ذهن است. لذا مرحوم سید تعبیر به ذهنی کردند. گفتند «ذهنه». ذهن چیست؟ همان تردید آن جا را در ذهن بردند و گفتند نیتش قربت مطلقه است. یعنی او در قربت مطلقه جازم است. در ذهنش این است که «اما آن یا آن». ذهن با نیت چه فرقی میکند؟ معلوم میشود نیتی که در چهارمی میگویید نیت جازمی است در طول آن دو. **شاگرد:** یعنی یک جامعی داشته است. و الا اگر جامعی نداشته… **استاد:** فرض ما جامع داشتن است. آن درست است. اگر میخواهید بگویید تردید یعنی شک، او که شک ندارد. او جازم است در مطلوب خودش. میگوید من جازما نیت دارم. نیت چه چیزی دارد؟ یا این نیت را یا آن نیت را. یک مخروط تشکیل میدهد، رأس مخروط این است که جازما من ناوی هستم. ناوی هستم که اگر این است، نیتم این است و اگر آن است، نیتم آن است. **شاگرد٢:** میتوان آن را به قضیه شرطیهای تشبیه کرد که طرفینش کاذب باشد؟ قضیه صادق هست هرچند طرفینش کاذب باشد. در اینجا هم جازم هست، هرچند در طرفین نیتش تردید دارد. **استاد**: تشبیه مانعی ندارد. اما فعلاً آن چه که منظور من است این است که این تردیدی که او دو نیت را میگوید، در طولش یک نیت جازمهای است بهخاطر اینکه واقع مرددها یکی است. سؤال این است که عرض من درجاییکه واقعش دو تا است، میآید یا نه؟ یعنی دو امر است و او بهصورت طولی نیت کند. بگوید من نیت میکنم همانی را که گفتم باطل است. البته آقای حکیم میگویند آن اشکالی ندارد. مرحوم صاحب جواهر هم فرمودند. ایشان فرمودند: «نعم لو نوی صومه من رمضان ان کان کذلک و لم ینو صومه من شعبان، کان تردیدا فی النیه و مع ذلک فلا دلیل علی قطع مثله». یعنی حتی در آن جا مشکل نیست. «الا کان موجبا لابهامه». در بحث زکات وقتی «او» میآید شما میتوانید بگویید من نیت دارم که این مال من یا صدقه ندبیه است یا صدقه واجبه است. این تردید میتواند این طولیت را درست کند یا نه؟ این طولیتی که من الآن گفتم این مانحن فیه را درست میکند چون یک امر است. خیلی روشن است. این طولیت جزمیت در نیت را سر میرساند. اما آیا آن جایی که دو امر هست را هم سر میرساند یا نه؟ یعنی من نیت میکنم این مال من یا زکات واجب یا صدقه باشد. دو امر جدا است و من هم یکی از اینها را قصد میکنم. میتوانم بگویم من قاصد هر دو هستم یا نه؟ محال است یا نیست؟ به نظر بدوی شما کدام یک میآید؟ من به ذهنم محال نمیآید. میتوان با همین طولیت آن را هم تصحیح کرد. **والحمد لله رب العالمین**