عدم تبعض ماهیت صوم در کلام وحید بهبهانی
سید در ادامه فرمودند:
مع أنّ الصوم حقيقة في الكفّ المعهود من ابتداء الفجر إلى الغروب، و ظاهر في ذلك، فالأمر بإنشاء الصوم بعد الرؤية في غاية الظهور في أنّ المراد غدا. و امتداد وقت نيّة الصوم إلى الزوال في بعض الأحوال لا يقتضي وجود صوم بعض اليوم، بل الإجماع و الأخبار ظاهران في كون المكلّف صائما في مجموع اليوم لا في بعضه، و المعصوم عليه السلام أمر في تلك الأخبار بنفس الصوم، لا بإيجاد نيّته.[1]
«… فالأمر بإنشاء الصوم بعد الرؤية»؛ بعد از رؤیت انشاء صوم بکن، «في غاية الظهور في أنّ المراد غدا»؛ چون اگر الآن وسط روز است که نمیتوانید انشاء صوم کنید. پس چه زمانی؟ «اذا رایت فصم»؛ یعنی فردا که میتوانید انشاء کنید. نه الآن که ساعت ده صبح است و نصف صوم گذشته، حالا انشاء صوم کنید.
16:27
میگوییم خُب حالا چه فرقی میکند با اینکه بین روز نیت میکند و مراعی است؟! میگویند آن فرق میکند:«و امتداد وقت نيّة الصوم إلى الزوال في بعض الأحوال لا يقتضي وجود صوم بعض اليوم»؛ اگر بعضی وقتها میتوانید قبل از ظهر نیت کنید، معنایش این نیست که روز تکه شده، الآن هم که نیت میکنید در تمام روز از طلوع فجر تا غروب روزه هستید. ولو نیت آن را در ساعت ده کردهاید.
«و امتداد وقت نيّة الصوم إلى الزوال في بعض الأحوال»؛ اینکه در بعض احوال میتوانید تا قبل از ظهر، نیت روزه کنید، اقتضاء ندارد «وجود صوم بعض اليوم».
«بل الإجماع و الأخبار ظاهران في كون المكلّف صائما في مجموع اليوم لا في بعضه»؛ اجماع و اخبار ظاهر در همان جایی هستند که قبل از زوال نیت میکند. از صبح نیت نکرده، اجماع و روایات میگویند همین شخص هم «صائما فی مجموع الیوم»؛ حالا که ساعت یازده نیت کرد او صائم بوده؛ یعنی از طلوع فجر تا غروب صائم بوده. ولو نیتش را ساعت یازده کرده است. بنابراین صوم این است. وقتی میخواهد آن را انشاء کند، باید قبلش باشد.
«و المعصوم عليه السلام أمر في تلك الأخبار بنفس الصوم، لا بإيجاد نيّته»؛ فرمودند «فصوموا»؛ صوم را باید ایجاد کنید، نیتش که صوم کل را میآورد، و شما نمیتوانید با کل، بعضش را ایجاد کنید. این فرمایش ایشان بود.
[1] رؤيت هلال، ج۱، ص: ۵۰۰