عبارت «یعنی» در روایت؛ کلام امام یا افزوده راوی؟

شاگرد: در روایتی تعبیر «یعنی» آمده بود، می‌‌تواند این کلمه برای خود امام علیه‌‌السلام باشد؟ لذا باید «اعنی» باشد.

استاد: روایت پنجم از باب ششم از ابواب نیت؛

عن هشام بن سالم، عن أبي عبد الله عليه السلام قال في يوم الشك: من صامه قضاه وإن كان كذلك، يعني من صامه أنه من شهر رمضان بغير رؤية قضاه، وإن كان يوما من شهر رمضان لان السنة جاءت في صيامه على أنه من شعبان، ومن خالفها كان عليه القضاء[1]  

شاید بالای نود درصد کسانی که این حدیث را گفته‌‌اند، فرموده‌‌اند این «یعنی» یا از هشام بن سالم است، یا از روات بعدی است یا حداقل از مرحوم شیخ است. این را فرموده‌‌اند. ولی خب این احتمال صفر نیست که خود امام علیه‌‌السلام هم فرموده باشند. اما این‌‌که فرمودید دراین‌‌صورت باید «اعنی» بگویند، ببینید در سائر روایات کاربرد بسیار زیادی دارد. در نرم‌‌افزارها ببینید. در بسیاری از مواردی‌‌که «یعنی» گفته می‌‌شود، به این معنا است که «معنا چنین است». «اعنی» یعنی من قصد می‌‌کنم. اما «یعنی» به آن معنا است. کاربردهای فعل عنایت خیلی ظریف بود. «عنیت»، مجهول آن و … . کاربرد رایجی دارد، در این‌‌که خود متکلم می‌‌گوید «یعنی». «یعنی» یعنی معنا چنین است. نه من چنین قصد می‌‌کنم. حالا شما می‌‌توانید شواهد آن را پیدا کنید. چون من سابقه ذهنی داشته‌‌ام الآن یک اطمینان دارم که کاربرد «یعنی» برای خود متکلم خیلی زیاد است.

شاگرد: به‌‌معنای «یقصد» نیست.

استاد: بله، به‌‌معنای «یُقصد»؛ مقصود این است. یا «یَقصد المتکلم لهذا الکلام، هذا». این‌‌طور چیزی است.

[1] وسائل الشيعة - ط الإسلامية ج۷ص۱۷