ندبیت مکمل و طولیت احکام وضعی

شاگرد: ندب مکمل با طولیت چه ارتباطی دارد؟

استاد: وقتی یک پیکره می‌خواهد تشکیل شود، مراحلی از حکم وضعی دارد. همان‌طور که عرض کردم صلات یک پیکره ای دارد، ولی برای آن جزء مکمل می‌آید. وضع جزء مکمل در طول آن وضعی است که در اصل الماهیة و پیکره حاکم است.

شاگرد: ولی می‌تواند مکمل باشد یا نباشد. هر دو در طول است.

استاد: احکام ثبوتی هم در عرض هم متصور هستند و هم در طول هم.

شاگرد٢: رکوع در نماز ندبی مکمل شد؟

استاد: نه، به رکوع مثال نزدم. آقا که فرمودند گفتم انفجاری عمل نکنید. جلوس را گفتم. انفجاری ها می‌خواهند تمام ارکان را بردارند. اما نه، وقتی در مواردی دلیل خاص نداریم، اما از اموری است که شبیه دیگری است؛ مثلاً در وجوبش از قیام و استقرار، اضعف است، به نحو اولویت از آن‌ها استفاده می‌شود. اما اگر انفجاری عمل شود، به فرمایش آقا، دیگر رکوع هم به جا نیاورد. درحالی‌که می‌دانیم رکوع در درجه‌ای از وضعیت هست که شرط مقوم است. شارع از آن نگذشته. اما وجوب بین السجدتین حتی در نماز واجب اخف از قیام است، از استقرار اخف است.

شاگرد: فرمایش شما این است که اگر طولیت را کنار بگذاریم، این مکمل قابل توصیف نیست؟ یعنی قابل تحلیل نیست؟

استاد: همه تصور می‌کردند. دیروز عرض کردم گزینه‌های مختلفی دارد. ولی مثل آقای حکیم و دیگران به مشکل خورده بودند. یعنی همین جزء را از ماهیت بیرون بردند و گفتند استحباب نفسی است. تا اینجا می‌رسد. لوازمش طوری می‌شود که به این مشکلات بر خورد می‌کنند.