تأیید دلالت روایات بر موضوعیت یقین توسط صاحب کفایه

  

 سؤال این است که آیا صاحب کفایه این «ربما یقال» را هم تأیید کرده‌‌اند یا نه؟ «ربما یقال…» اما من صاحب کفایه هم موافق هستم یا نه؟ از شاگردانشان خیلی ها می‌‌گویند از لحن استاد که اشکال نکرده‌‌اند –ا غیر شاگردانشان هم می‌‌گویند- و «ربما یقال» فرموده‌‌اند تأییدی از ناحیه صاحب کفایه حساب می‌‌شود. در عبارت ایشان من می‌‌خواهم نکته دیگری را عرض کنم. این‌‌که در آخر ایشان امر کرده‌‌اند «فراجع ما عقد فی الوسائل لذلک من الباب تجده شاهدا علیه»، اگر این «فراجع» دنباله همان «ربما یقال» باشد، همین مطرح می‌‌شود که ایشان نه تأییدی کرده‌‌اند و نه ردی کرده‌‌اند. اما چه بسا این «فراجع» برای خود صاحب کفایه باشد. «ربما یقال …فراجع». ایشان می‌‌فرمایند «فراجع». باید ببینیم که «ربما یقال» برای چه کسی بوده. مثلاً در درس کسی مطرح کرده؟ قبل از ایشان در طبقه میرزای بزرگ مثل آمیرزا حبیب الله گفته بوده؟ یعنی از کسانی که شاگردان شیخ بودند. مرحوم آخوند از شاگردان خیلی متأخر شیخ بودند. این ربما یقال را چه کسی گفته؟ اگر این را پیدا کنیم معلوم می‌‌شود که «فراجع» دنباله همان «ربما» یقال است که صاحب کفایه هم آن را نقل کرده‌‌اند. یعنی کسی که آن را بیان کرده گفته «فراجع». اما اگر «فراجع» ایشان برای خودشان باشد ذیل همان «ربما یقال» می‌‌فرمایند «تجده شاهدا». یعنی ما مراجعه کردیم و برای این «ربما یقال» شاهد پیدا کردیم. پس این هم یک نکته‌‌ای بود.