طرح بحث جلسه بعد

  

 می‌خواهم برای شنبه مقدمه‌ای را عرض کنم. مرحوم آقای خوئی در منهاج یک جور بیان دارند و یک جور بیان هم قبل از آن در تنقیح دارند. وقتی مراسله اولی صورت می‌گیرد یک نحو کوتاه آمدنی دارند. یعنی به اطلاق کلامشان یک قیدی می‌زنند. دو چیز هست؛ یکی از آن‌ها فی الجمله در تنقیح بوده. من می‌خواستم امروز آن دو را عرض کنم. شما بعد مراجعه کنید. 

 وقتی در زوال می‌بینید همه علما دائره هندیه را مطرح کردند و نگفتند وقتی حضرت شاخص را ازدیاد الظل فرمودند دیگر ممنوع است که شما سراغ دائره هندیه بروید. اگر علما آن را فرمودند مرحوم آقای خوئی در اینجا دو تعبیر دارند. کنار هم به کار می‌برند و ما می‌خواهیم این‌ها را بالدّقه جا کنیم؛ رؤیت پذیری خارجی و مقارنه که بین آن اهلال هلال فی علم الله است. لحظه اهلال هلال فی علم الله، نه این‌که ما مکلف هستیم اهلال هلال را احراز کنیم. فی علم الله اهلّ الهلال ام لا؟ خدا الآن می‌گوید اهلال هلال شده یا نه؟ 

 مرحوم آقای خوئی دو تعبیر دارند. این‌ها را جدا کنید. ان‌شاءالله شنبه بحث می‌کنیم. یکی می‌فرمایند وقتی قمر در محاق است، خَرَج من المحاق. یکی می‌گویند «فاهلّ الهلال فصار قابلا للرویه». بالدقه از نظر بحث و ترتب آثار در این‌که اماره، اماره مضی یا حدوث است، با هم فرق می‌کنند. روی این‌ها تأمل کنید. 

 50:44 

 ما می‌گوییم «خَرَج القمر من تحت‌الشعاع»؛ بسیاری از تعبیرات مرحوم آقای خوئی «خروج القمر من تحت‌الشعاع» است. خیلی خوب است! یعنی تعبیر اول ایشان بحث ما را مانند زوال دقیق می‌کند. اما زوالی که پدیده‌ای لحظه‌ای است. زوال چیست؟ عبور است. عبور یک پدیده لحظه‌ای و آسمانی است. عبور مرکز شمس از دائره نصف النهار بلد. عبور در لحظه صورت می‌گیرد. لحظه وصول یک لحظه است و لحظه عبور هم یک لحظه است. ما در عبور چند لحظه نداریم. خروج هم همین‌طور است. خروج قمر از تحت‌الشعاع، خروج دو لحظه ندارد. خروج یک لحظه تکوینی سماوی است. خَرَج من تحت‌الشعاع. بعد اضافه می‌کنند. من می‌خواهم بین این‌ها تفاوت بگذارم. 

 شاگرد: در تعبیر ایشان در بحث زوال بلد بود. اما در قضیه هلال بحث بلد نیست. 

 استاد: حرف آقای خوئی همین است. وقتی آقای خوئی جواب ایشان را می‌دهند می‌فرمایند اساس حرف من این است که نصف النهار و زوال برای افق است. این طرف اتاق با طرف دیگرش دقیقاً دو نصف النهار دارد و بالدّقه دو زوال دارد. اما ظاهرة سماویة است. لحظه خروج قمر از تحت‌الشعاع ربطی به آفاق ندارد. ایشان این را محور قرار می‌دهند. 

   

 والحمد لله رب العالمین