نکته تقیید فتوا در نظر مرحوم خویی

خُب آن مشکل چیست؟ این‌که خلاصه آن لحظه ظاهرة سماویة که یک ساعت معین است، دقیقاً می‌گوییم در این لحظه قمر از تحت‌الشعاع خارج شد؛ در این لحظه چه بگوییم؟ چون نصف کره زمین روز است. یعنی کل شب ایشان رفته است. در هر روزی هم که شب، قبل از روز است. کل شب تمام شده، حالا شما می‌خواهید بگویید دیشب شب اول بوده؟! هنوز که قمر نداشتید.

می‌فرمایند:

«ولکن هذا غیر صحیح قطعاً»؛ این «قطعاً» یعنی هیچ تردیدی ندارند.

«و بالجمله ما ذکر من الفرق بین حالات القمر و بین اللیل و النهار و ان کان ثابتا فی اصله، و لکنه لایقتضی بوجه البناء علی انه بخروج القمر عن تحت‌الشعاع یبتدی الشهر القمری الجدید لاهل الارض جمیعا فی تمام الاصقاع و البقاع-کما ادعاه قدس‌سره فی البیان المتقدم- الّا اذا ثبت ان العرف الممضی من قبل الشرع المقدس قد اتخذ بدایة الشهر القمری ما ذکر».

اتفاقا ایشان می‌گویند اسلام امضاء کرده است. شما می‌گفتید تکوین و شرع فرقی نمی‌کند، اما ایشان شرع را تأسیسی نمی‌دانند. اصلاً بیانشان این است که امری عرفی بوده و شارع هم امضاء کرده که حالا می‌رسیم.

شاگرد: درجایی‌که روز بوده و ماه شروع شده، باید در روز دوم شروع کنند تا «مطلقاً» درست شود و یک روز قضا کنند.