# انشاء طولی در معاملات
**شاگرد٣:** همه مثالهای شما در انشائات طولی در عبادات است، در معاملات، انشاء طولی در ذهنتان هست؟
**استاد:** در جاهایی که شارع تأسیس کرده و جاهایی که امضاء کرده… .
**شاگرد:** «لا ربا بین الوالد و ولده».
**استاد:** باید به فکرش باشیم. الآن چیزی در ذهنم نیست.
**شاگرد٢:** آن ربا را انشاء طولی حساب میکنید؟
**استاد:** دیروز یا پریروز بعد از ظهر، آقا( یکی از شاگردان) گفت: محضر یکی از علماء رسیدم. خدا رحمتشان کند. در قم خیلی معروف بودند. گفتم من در نماز عطسه کردم و گفتم الحمدلله، این اشکال دارد یا ندارد؟ میگفت ایشان به فکر رفت و تأمل خیلی طولانی کرد و گفت اشکالی ندارد! برای من جالب بود. خدا رحمتشان کند. منظور اینکه یک چیزی میفرمایند و ذهن ما در مطالب دیگر است. تا بگویند، اگر قبلاً فکرش را کرده باشم عرض میکنم. همان فکر کرده هایش هم فایده ندارد! چه برسد الآن بخواهم بگویم.
**شاگرد:** بیع فضولی هم میشود.
**استاد:** وقتی در این مثالها فکر کنیم، زیاد هستند.
**شاگرد:** قبلاً فرمودید در معاملات میشود.
**استاد:** دیروز هم از آن برنامهنویسی گفتم. برنامهنویسی چیست؟ پیادهکردن آن راه کارهایی است که همه نظیر آن را انجام میدهیم. یعنی یک چیزهایی است که در اقصر الطرق، به ذهن ما مربوط است. ولی از اینکه باید از دلیل شرعی استظهار کنیم، نمی گذریم. یعنی اول باید دلیل را بیاوریم و به آن نگاه کنیم. بله، بحثهای ثبوتی آن جای خودش است. دلیل را در عبادات در معاملات و هر بخشی از فقه بیاوریم، تا در استظهار از دلیل ببینیم کدام مناسب است، یا انسب است.
در یک کلمه عرض کنم؛ شما به عبارت مرحوم وحید مراجعه کنید. در فدکیه هم گذاشته شده. جزوه وحید بهبهانی دو صفحه دارد. اگر اولی را خواندید نگویید وحید همین را گفتهاند و خلاص. در آن جزوهای که در رساله رؤیت هلال، از وحید بهبهانی آمده، ایشان در مورد ذیل روایت اسحاق بن عمار، در دو جا بحث کردهاند. رؤیت هلال، جلد اول، صفحه پانصد و چهار، از اینجا شروع میکنند و راجع به روایتی که در آن بحث داشتیم مطلبی را میگویند. بعد دوباره در ذکر ادله آن طرفی ها در صفحه پانصد و هفده در دو-سه صفحه بحث میکنند. بنابراین رساله وحید را برای جلسه بعد نگاه بفرمایید. در اینکه وحید چه فرمودند و مرحوم سید از ایشان چه جوابی میدهند. و همینطور ایرادهایی که سید به حرف شیخ داشتند.
**والحمد لله رب العالمین**