# عدم حرمت تکلیفی طلاق فی حد نفسه در انشاء پایه **شاگرد:** خلاصه به گردن شارع درجایی‌که چنین اضطراری در کار نیست، حرمت را می‌گذارید؟ **استاد:** تکلیفی یا وضعی؟ **شاگرد:** تکلیفی. یعنی مجرد طلاق، این حکم را می‌آید؟ معلوم نیست عنوان ظلم به خود طلاق به‌عنوان طلاق صدق کند. **استاد:** یادم رفت موارد آن را بگویم که اطلاقات خیلی قوی است. «لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَآءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ»[\[1\]](#_ftn1)، خُب کسی می‌گوید پس چرا رفتی عقد کردی؟! هنوز هیچ چیزی نشده می‌خواهی طلاق بدهی؟! اما آیه نمی‌آید مذمت کند. مخصوصا با لسان « لاجناح علیکم». **شاگرد٢:** اگر «تمسوهن» باشد چه طور می‌شود؟ **استاد:** آن را آیه دیگر می‌گوید: «يَآ أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ»[\[2\]](#_ftn2). این دو آیه در کنار هم هستند. در آن آیه «لاجناح علیکم… ما لم تمسوهن» یعنی عدة ندارند؛ هر وقت خواستی طلاق بده. اما این آیه می‌گوید باید در طهر غیر مقاربت باشد. «لعدّتهنّ» یعنی همین. «فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ»؛ یعنی همین‌طور نیست که بگوییم چون زن تو است، لاجناح. بلکه باید صبر کنید در طهر غیر مباشرت طلاق بدهید. خُب ببینید دو بیان است؛ یکی «لاجناح» و یکی هم « فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ»؛ یعنی بگذار پاک شود. ما چطور می‌توانیم این اطلاق را با این ظهوری که در حلیت دارد، کنار بگذاریم؟! **شاگرد:** حلیت تکلیفی یا وضعی؟ حلیت وضعی که هست، اما آیا تکلیفی هم هست یا نه؟ **استاد:** استظهار عرفی من به این صورت است. **شاگرد:** اگر هیچ جهت دیگری غیر از طلاق در کار نباشد. **استاد:** بله، یک وقتی شما چیزی را مطرح می‌کنید، مثل همین هایی که من گفتم، می‌گویید الآن بچه دارد، این‌ها مظلوم است، سبب اشک چشم این‌ها است، دیگر بچه خواب نمی‌رود. تمام این‌ها عناوینی است که ریز به ریز آن‌ها حساب می‌شود و گاهی مکروه است و گاهی اشد کراهتا است. و گاهی هم حرمت قطعیه دارد. جایی که ظلمی باشد که همه عرف ببینند. **شاگرد٢:** این در ذات طلاق نیست، این در عوارض طلاق است. **استاد:** بله. و لذا می‌خواستم عرض کنم بحث انشائات ثبوتی ما این‌طور نیست که ما استظهارات را کم‌رنگ کنیم. مهم‌ترین بخش کار ما این است که اصل را بر استظهار از ادله قرار بدهیم. می‌فرمایند خود همین طلاق ذاتاً به این صورت است. چه کسی گفته وقتی یک عقدی بر قرار شد، باز شدنش قبیح است؟! فی حد نفسه.
---
[\[1\]](#_ftnref1) البقره ٢٣۶ [\[2\]](#_ftnref2) الطلاق ١