# پیوست شماره ۲: مضاربه؛ وکالت



# دیدگاه اول: المضاربه نوع من الوکاله

### **<span lang="FA">محقق حلی</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و بموت </span><span lang="AR-SA">كل واحد منهما تبطل المضاربة **لأنها**</span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> في المعنى وكالة‌</span>**[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 13.5pt; font-family: Noor_Titr; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: #286564; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftn1)

### **<span lang="FA">علامه حلی</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مسألة 228: لمّا كان الغرض الأقصى من القراض تحصيل الربح و الفائدة، وجب أن يكون تصرّف العامل مقصوراً على ما يُحصّل هذه الغاية الذاتيّة</span><span dir="LTR" style="font-size: 15.0pt; font-family: Noor_Lotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: black; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">‌</span><span style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA">، و أن يمنع من التصرّف في المؤدّي<span style="color: #0032dc;"> </span>إلى ما يضادّها، فيتقيّد تصرّفه بما فيه الغبطة و الفائدة، كتصرّف الوكيل للموكّل؛ **لأنّها في** </span></span>**<span lang="AR-SA">الحقيقة نوع وكالةٍ</span>**<span lang="AR-SA"> و إن كان له أن يتصرّف في نوعٍ ما ممّا ليس للوكيل التصرّف به، تحصيلًا للفائدة، فإنّ له أن يبيع بالعرض، كما أنّ له أن يبيع بالنقد، بخلاف الوكيل؛ فإنّ تصرّفه في البيع إنّما هو بالنقد خاصّةً؛ لأنّ المقصود من القراض الاسترباحُ، و البيع بالعرض قد يكون وصلةً إليه</span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> و طريقاً فيه[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[2\]</span></span></span>](#_ftn2).</span>

### **<span lang="FA">فاضل مقداد</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و الأول </span><span lang="AR-SA">لا تصح **لان عقد المضاربة وكالة** في</span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> التجارة للاسترباح فيتناول الاذن في كل تصرف يمكن فيه الاسترباح و لو بالإمكان الاستقبالي، و لا شي‌ء من الأب يمكن فيه ذلك فلا يتناوله الاذن[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[3\]</span></span></span>](#_ftn3)</span>

### **<span lang="FA">محقق اردبیلی</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و فيه إشكال، لأنّه قد مرّ مرارا أنّ </span>**<span lang="AR-SA">القراض بمنزلة الوكالة،</span>**[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 13.5pt; font-family: Noor_Titr; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: #286564; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[4\]</span></span></span></span>](#_ftn4)

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">يعني أنّ ا**لمضاربة بمنزلة الوكالة،** فلا يجوز التعدي عمّا عيّن المالك، و اذن فيه، فيضمن لو خالف، لانّه خرج عن الأمانة، بل صار غاصبا، و يده يد عاد[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[5\]</span></span></span>](#_ftn5).</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">قوله: و إذا أطلق تولّى إلخ.</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">قد عرفت </span>**<span lang="AR-SA">أنّها بمنزلة الوكالة</span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> المطلقة، فيعمل بمقتضاها، و لا يخرج عن العرف[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[6\]</span></span></span>](#_ftn6).</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">قوله: و الإطلاق يقتضي البيع إلخ.</span>

<span lang="FA" style="color: black; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">إذا أطلق له العقد مضاربة، له ان‌يبيع بالنقد، لا بالنسيئة، </span>**<span lang="AR-SA">فإنّه بمنزلة الوكالة</span>**[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 13.5pt; font-family: Noor_Titr; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: #286564; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[7\]</span></span></span></span>](#_ftn7)

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و كذا الظاهر الجواز بالعروض قال في التذكرة: </span>**<span lang="AR-SA">في الحقيقة انّ المضاربة نوع وكالة</span>**[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 13.5pt; font-family: Noor_Titr; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[8\]</span></span></span></span>](#_ftn8)

### **<span lang="FA">صاحب حدائق</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و توضيحه ما عرفت من أن </span><span lang="AR-SA">ا**لقراض في معنى الوكالة،**</span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> بل هو وكالة</span>**[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 13.5pt; font-family: Noor_Titr; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: #286564; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[9\]</span></span></span></span>](#_ftn9)

### **<span lang="FA">صاحب مفتاح الکرامه</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و الوجه فيهما أنّ </span>**<span lang="AR-SA">المضاربة بمنزلة الوكالة </span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">المطلقة فيعمل بما يقضي به العرف و العادة[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[10\]</span></span></span>](#_ftn10).</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>(1) كما في «التذكرة<span style="color: #0032dc;"> </span>و جامع المقاصد<span style="color: #0032dc;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>و المسالك<span style="color: #0032dc;"> </span>» و به أفصحت<span style="color: #0032dc;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>كلماتهم في مطاوي عباراتهم، </span>**<span lang="AR-SA">لأنّ المضاربة في الحقيقة نوع وكالة</span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">، و لكنّهما يفترقان في امور، لأنّ تصرّف العامل دائر مع الربح فله أن يشتري المعيب مع حصول الغرض به، و ليس‌ للوكيل ذلك، إذ لعلّ مراد الموكّل القنية و العيب لا يناسبها، و له أن يبيع بالعرض كذلك و بغير نقد البلد مع الغبطة على الأصحّ، و لا يسوغان للوكيل، و للوكيل أن يشتري نسيئة، و ليس للعامل ذلك كما يأتي بيان ذلك<span style="color: #0032dc;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>كلّه.</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">فليس المراد المساواة بينهما في ذلك مطلقاً.</span>[<span class="MsoFootnoteReference"><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 13.5pt; font-family: Noor_Titr; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: #286564; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[11\]</span></span></span></span>](#_ftn11)

### **<span lang="FA">صاحب جواهر</span>**

<span lang="FA" style="color: #00663a; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و</span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> كيف كان<span style="color: #00663a;"> </span></span>**<span lang="AR-SA">فبموت كل منهما تبطل المضاربة، لأنها في المعنى وكالة</span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> التي هي كغيرها من العقود الجائزة، نحو العارية و الوديعة تنفسخ بالموت و الجنون و الإغماء، و نحو ذلك مما يقتضي بطلان الأذن من المالك التي هي بمنزلة الروح لهذا العقد و شبهه، بل ظاهر الأصحاب في المقام و غيره عدم تأثير إجازة الوارث أو ولي المالك في حال الجنون و الإغماء، لتصريحهم بالانفساخ بعروض أحد هذه العوارض، و حينئذ فإذا أريد تجديدها مع وارث أحدهما اشترط في الثانية شروط الأولى من إنضاض المال دراهم و دنانير و غير ذلك كما هو واضح.</span>[<sup><span lang="AR-SA"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[12\]</span></span></span></sup>](#_ftn12)

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ ج‌2، ص: 111</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">تذكرة الفقهاء (ط - الحديثة)؛ ج‌17، ص: 62</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[3\]</span></span></span></span>](#_ftnref3) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">التنقيح الرائع لمختصر الشرائع؛ ج‌2، ص: 224</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[4\]</span></span></span></span>](#_ftnref4) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان؛ ج‌10، ص: 237</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[5\]</span></span></span></span>](#_ftnref5) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان؛ ج‌10، ص: 241</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[6\]</span></span></span></span>](#_ftnref6) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان؛ ج‌10، ص: 242</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[7\]</span></span></span></span>](#_ftnref7) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان؛ ج‌10، ص: 243-٢۴۴</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[8\]</span></span></span></span>](#_ftnref8) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان؛ ج‌10، ص: 244</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[9\]</span></span></span></span>](#_ftnref9) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة؛ ج‌21، ص: 207</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[10\]</span></span></span></span>](#_ftnref10) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مفتاح الكرامة في شرح قواعد العلامة (ط - الحديثة)؛ ج‌20، ص: 497</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[11\]</span></span></span></span>](#_ftnref11) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">مفتاح الكرامة في شرح قواعد العلامة (ط - الحديثة)؛ ج‌20، ص: 525-۵٢۶</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[12\]</span></span></span></span>](#_ftnref12) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام؛ ج‌26، ص: 355</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>

# دیدگاه دوم: المضاربه لیست وکاله

### **<span lang="FA">محقق کرکی</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">لا يقال: العامل وكيل للمالك في التصرّف، فيده يده، و المال المضمون يسقط ضمانه بوصوله الى يد المالك.لأنّا نقول: </span><span lang="AR-SA">في القراض معنى الوكالة و ليس وكالة،</span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> و يد العامل غير متمحّضة للمالك، و إنّما هي يد مصلحتها عائدة إلى نفسه، و هي الغرض الأصلي<span style="color: #0032dc;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>له، و إن تضمنّت مصلحة للمالك[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[1\]</span></span></span>](#_ftn1).</span>

### **<span lang="FA">سید مجاهد</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">منهل تبطل المضاربة بموت كل من المالك و العامل</span><span dir="LTR" style="font-size: 15.0pt; font-family: Noor_Lotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: black; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">‌</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">كما في يع و و فع و د و التحرير و عد و التبصرة و كرة و التنقيح و لك و مجمع الفائدة و الكفاية و ض و لهم وجوه منها ظهور الاتّفاق عليه و قد صرّح بنفى الخلاف</span><span lang="AR-SA"> فيه في ض و غيره و منها ما احتجّ في يع و كرة و مجمع الفائدة **من ان المضاربة في معنى الوكالة**</span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> و الحكم فيها ذلك و قد يناقش فيما ذكروه </span>**<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">بانهم ان ارادوا انّ المضاربة فرد من افراد الوكالة حقيقة فهو ظاهر البطلان لأنّه يصح سلب اسم الوكالة عنها و اسم الوكيل عن العامل و اسم الموكّل عن رب المال لغة و عرفا و شرعا و يؤيّده عدم التّبادر و عدم صحّة التقسيم و التقييد و الاستثناء و حسن الاستفهام و غير ذلك من الامارات الدّالة على وضع اللفظ فلا يندرج المضاربة تحت العمومات و الاطلاقات الدالة على احكام الوكالة سلّمنا انّها تشمل المضاربة حقيقة و لكن لا ريب في انها من الافراد الغير المفهومة من الاطلاق فلا يشملها و ان أرادوا انّها بمنزلة الوكالة فيجاب عنه بعدم ظهور خطاب من الكتاب و السّنة دال على ذلك فت و منها ما نبّه عليه في لك بقوله لما كان هذا العقد من العقود الجائزة بطل بما يبطل به من موت كلّ منهما و جنونه و اغمائه و الحجر عليه بالسّفه لأنّه متصرف في مال غيره باذنه فهو كالوكيل و قد يجاب عمّا ذكره بالمنع من ان كلّ عقد جائز يبطل بموت‌</span><span lang="FA" style="font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">كل من المتعاقدين لعدم الدّليل عليه من الادلة الاربعة مع انّ الاصل بقاء الصّحة و عدم البطلان و منها ما استدل به في مجمع الفائدة و ض من انتقال المال الى الوارث في موت المالك فلا اثر لإذنه السّابق في ملك الغير و اختصاص الاذن في التّصرف بالعامل فلا يتعدّى الى وارثه و فيما ذكراه نظر[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">\[2\]</span></span></span>](#_ftn2) </span>

### **<span lang="FA">آل عصفور بحرانی</span>**

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>\[الاستيجار للعامل بما جرت العادة بالاستيجار له\]</span>

<span lang="AR-SA">و له الاستيجار</span><span lang="AR-SA" style="color: #00663a; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="AR-SA">بما جرت العادة بالاستيجار له من غير أن يتولاه بنفسه و إن قدر عليه و ابتياع المعيب حيث تكون المصلحة في ذلك و يرتجى حصول الفائدة و الردّ و الفسخ بالعيب إذا كان جاهلا به و غير ذلك من الأعمال و اللوازم، هذا كله مع الغبطة فلو تولى الأجير العمل بنفسه فيما يستأجر عليه في العادة لم يستحقّ اجرة.</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و أمّا الأفعال التي يباشرها المالك في العادة بنفسه فالأجرة عليه خاصة حملا للإطلاق على المتعارف، و لو قصد بالعمل الأجرة فيما يستأجر عليه كما يأخذ غيره توفيرا على نفسه و توسّعا في المكسب ففي استحقاقه لها وجه خصوصا على القول بأنّ للوكيل أن يبيع من نفسه‌</span><span lang="FA" style="font-size: 13.5pt; mso-ascii-font-family: Noor_Titr; mso-hansi-font-family: Noor_Titr; color: #286564; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و في الشراء أن يشتري من نفسه، و إن كان على كراهة لكن ظاهر إطلاق الأصحاب هنا يقتضي العدم، و الأخبار خالية عن خصوص هذا الحكم نفيا و إثباتا.</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">أمّا لو أذن له المالك فلا </span><span lang="AR-SA">إشكال و المشهور بين الأصحاب حتى كاد أن يكون إجماعيا لعدم الوقوف على مخالف في المسألة وجوب الشراء بعين المال لأنّه المتبادر من تلك الأخبار التي قد مرّ ذكرها و لما في شرائه في الذمة من احتمال الضرر بتلف العين قبل دفعها و لأنّ الحاصل بالشراء في الذمة في التحقيق ليس بربح هذا المال بعينه</span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">.</span>

<span lang="FA" style="color: black; mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">و كذا</span><span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;"> وجوب البيع نقدا لما في النسيئة من التغرير بمال المالك و<span style="color: black;"> ان يكون</span> بثمن المثل لا بدونه للتضييع مع القدرة على تحصيل الزائد و<span style="color: black;"> أن يكون</span> بنقد البلد لأنّه في معنى الوكالة و<span style="color: black;"> مقتضى</span> الإطلاق فيها ينصرف إليه.</span>

<span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">هكذا أطلق المحقق و قبله </span><span lang="AR-SA">الشيخ و جماعة من المتأخّرين و فيه نظر لأنّك قد عرفت أنّ **المضاربة ليست وكالة محضة لمفارقتها لها في بعض المطالب** لأنّ الغرض الأقصى منها تحصيل الربح و هو قد يكون بغير نقد البلد كالعروض و الأقوى جواز البيع بالعروض مع الغبطة و ظهور المصلحة[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[3\]</span></span></span>](#_ftn3).</span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1)<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span> <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">جامع المقاصد في شرح القواعد؛ ج‌8، ص: 70-٧١</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">كتاب المناهل؛ ص: 205-٢٠۶</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[3\]</span></span></span></span>](#_ftnref3) <span lang="FA" style="mso-fareast-language: JA; mso-bidi-language: FA;">الأنوار اللوامع في شرح مفاتيح الشرائع (للفيض)؛ ج‌12، ص: 59-۶٠</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>