ویژگی های روح القدس

عن المنخل عن جابر عن أبي جعفر ع قال: سألته عن علم العالم فقال يا جابر إن في الأنبياء و الأوصياء خمسة أرواح روح القدس و روح الإيمان و روح الحياة و روح القوة و روح الشهوة فبروح القدس يا جابر علمنا ما تحت العرش إلى ما تحت الثرى ثم قال يا جابر إن هذه الأرواح يصيبه الحدثان إلا أن روح القدس لا يلهو و لا يلعب [1] 

 

 حضرت در روایت چهارم تعبیری فرمودند: «يَا جَابِرُ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْوَاحَ يُصِيبُهُ الْحَدَثَان‏» ؛ یعنی این چهار روح می ‌ تواند مفارقت کند؛ می ‌ تواند به او صدمه بخورد؛ «الحَدَثان»، آفات است، آسیب ‌ ها است، « إِلَّا أَنَّ رُوحَ الْقُدُسِ لَا يَلْهُو وَ لَا يَلْعَبُ »؛ آن روحی که حدثان به آن وارد نمی ‌ شود روح ‌ القدس است. 

 در روایت پنجم حضرت فرمودند: 

 

 عن الحسن بن جهم عن أبي عبد الله جعفر بن محمد ع قال: في الأنبياء و الأوصياء خمسة أرواح روح البدن و روح القدس و روح القوة و روح الشهوة و روح الإيمان و في المؤمنين أربعة أرواح أفقدها روح القدس و روح البدن و روح الشهوة و روح الإيمان و في الكفار ثلاثة أرواح روح البدن و روح القوة و روح الشهوة ثم قال روح الإيمان   يلازم الجسد ما لم يعمل بكبيرة فإذا عمل بكبيرة فارقه الروح و روح القدس من سكن فيه فإنه لا يعمل بكبيرة أبدا [2] 

 « خَمْسَةَ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِيمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّةِ وَ رُوحَ الشَّهْوَةِ وَ رُوحَ الْبَدَنِ وَ بَيَّنَ ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ حَيْثُ قَالَ "تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى‏ بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ" ثُمَّ قَالَ فِي جَمِيعِهِمْ وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِيَاءَ مُرْسَلِينَ وَ غَيْرَ مُرْسَلِينَ وَ بِرُوحِ الْقُدُسِ عَلِمُوا جَمِيعَ الْأَشْيَاء »؛ روح ‌ القدس نسبت به انبیاء این کار را انجام می ‌ دهد. 

 

 در همین باب بعدی هم حضرت در روایت دوازدهم فرمودند: « فَرُوحُ الْقُدُسِ لَا يَلْهُو وَ لَا يَتَغَيَّرُ وَ لَا يَلْعَبُ وَ بِرُوحِ الْقُدُسِ عَلِمُوا يَا جَابِرُ مَا دُونَ الْعَرْشِ إِلَى مَا تَحْتَ الثَّرَى [3] ». 

 انتقال روح القدس 

  حالا برگردیم به روایتی که عرض کردم. حضرت می ‌ فرمایند: «فَإِذَا قُبِضَ النَّبِيُّ صلی ‌ الله ‌ علیه ‌ وآله »؛ تعبیر این روایت در این ‌ جا به این صورت است: « انْتَقَلَ رُوحُ الْقُدُسِ فَصَارَ فِي الْإِمَامِ » ؛ کلمه «انتقال» یک بحثی دارد که بعداً ان شاء الله اگر زنده بودیم و مناسبت شد عرض می ‌ کنیم؛ خصوصیاتی که برای روح ‌ القدس است، انتقال او مناسب خودش است؛ مقصود این است که روح در امام حیّ و وصیّ حضرت ظهور می ‌ کند، با شواهد روایات دیگر که عرض می ‌ کنم. 

 حضرت فرمودند: «وَ رُوحُ الْقُدُسِ لَا يَنَامُ» ؛ آن روحی که امام علیه السلام دارند خواب نمی ‌ رود. «وَ لَا يَغْفُلُ » ؛ نمی ‌ تواند غفلت بکند، « وَ لَا يَلْهُو » ؛ لهو سراغ او نمی ‌ آید، « وَ لَا يَسْهُو » ؛ سهو سراغ او نمی ‌ آید، اما « وَ الْأَرْبَعَةُ الْأَرْوَاحُ تَنَامُ وَ تَلْهُو وَ تَغْفُلُ وَ تَسْهُو وَ رُوحُ الْقُدُسِ ثَابِتٌ» ؛ کلمه «ثابت» در این روایت بسیار مهم است. «وَ رُوحُ الْقُدُسِ ثَابِتٌ يَرَى بِهِ مَا فِي شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا وَ بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَتَنَاوَلُ الْإِمَامُ مَا بِبَغْدَادَ بِيَدِهِ قَالَ نَعَمْ وَ مَا دُونَ الْعَرْش »؛ یعنی این برای امام علیه السلام که مؤیَّد به روح ‌ القدس است، ممکن است و کاری ندارد.  

 

 [1] بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلى الله عليهم، ج‏1، ص: ۴۴۷ 

 [2] همان 

 [3] همان ص ۴۵۴