ج) تفاوت «أن یصبروا» با «أن یصابروا»   « أَنْ يَصْبِرُوا وَ يُصَابِرُوا »؛ مرحوم آقای مصطفوی نکته ‌ ی خوبی، در التحقیق، دارند. ما طلبه ‌ ها هم مفصل از محضر این علمای بزرگ استفاده کرده ‌ ایم. نکته ‌ ی فرمایش ایشان را مکرر خدمت شما تکرار کرده ‌ ام. برخلاف آنچه که معروف است و می ‌ گویند باب مفاعله برای طرفین است، ایشان می ‌ گویند که اساس جوهر باب مفاعله، برای استمرار و دوام است؛ برای طول کشیدن است. «الف» در «فاعل یفاعل مفاعلة»، برای طول کشیدن است. لذا اگر بگوییم: «سَفَرَ زیدٌ»، یعنی زید سفر رفت. اما اگر بگوییم: «سافر زیدٌ» یعنی یک مسافرتی داشت که طول کشید و لذا در خود همین «سافر» که ایشان مثال می ‌ زنند، یکی از موارد نقض در صرف و ادبیات بود. می ‌ گفتند: «فاعل» برای اشتراک است، ولی در «سافر زید» کسی شریک نیست. مثل «قاتل» و «ضارب» نیست که بگویند با هم مشارکت داشتند. این حرف ایشان یکی از موارد خیلی خوب است. این «الف» در «سافر» دارد استدامه را می ‌ رساند. این فرمایش ایشان با موارد کاربردش و روایاتش و توضیحات مفصل، در این ‌ جا خیلی جالب است. خدای متعال عهد گرفته است که «أن یصبروا»؛ صبر کنیم: «يَـٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱصۡبِرُواْ وَصَابِرُواْ» [1] ؛ مصابره کنید؛ روی فرمایش ایشان، یعنی ما دو جور صبر داریم: یک صبری که بر یک حادثه و واقعه است. یک چیزی پیش می ‌ آید که برای انسان خیلی سخت است، باید صبر کند. از ساده ‌ ترینش تا سخت ‌ ترینش. به خانه می ‌ رسد و خیلی گرسنه ‌ اش است، می ‌ گویند: هنوز غذا آماده نیست و باید صبر کنی! یا یک جایی می ‌ رود و وسیله می ‌ خواهد، اما گیر نمی ‌ آید. یا خدایی نخواسته، حوادثی پیش می ‌ آید: «وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَٰتِ» [2] ، در این ‌ جا هم باید صبر کند. «وَبَشِّرِ ٱلصَّـٰبِرِينَ»؛ [3] این صبر، بر یک کار و واقعه ‌ ای است. خُب، صبر است. اما «صابروا» چیست؟؛ «صابروا» یعنی یک صبرهایی هست که قرار نیست بر یک واقعه ‌ ای صبر کنید و تمام شود. ریخت صبرش دنباله ‌ دار است. طولانی است. ول کن نیست. «رَجَعْنَا مِنَ اَلْجِهَادِ اَلْأَصْغَرِ إِلَى اَلْجِهَادِ اَلْأَكْبَرِ» [4] ، چرا اکبر؟؛ چون «صابروا» می ‌ خواهد. «صابروا» یعنی هوای نفس، ول کن نیست. این ‌ طور نیست که بگویند یک هوایی آمد و بر آن صبر کن، فردا دیگر راحت هستی. خیر؛ فردا راحت نیستی. تا عمر داری هست. [1] . آل عمران، آیه ‌ ی ٢٠٠. [2] . البقرة، آیه ‌ ی ١۵۵. [3] . همان. [4] . تفسير نور الثقلين، ج ۴، ص ۲۲.