یکتا، معادل فارسی واحدیت

می ‌ خواهم چهارمین معنا را توضیح دهم. ما که مخلوق هستیم وحدت عددی و وحدت افرادی داریم. خدای متعال وحدت یکتایی دارد و احدیّ المعنی بودن. وقتی مباحثه می ‌ کردیم، خیلی فکر می ‌ کردم واژه ‌ هایی که در فارسی این ‌ ها را برساند، پیدا کنم. در فارسی به آن چه نظیر ندارند، چه می ‌ گوییم؟ به نظرم بهترین واژه، «یکتا» است. وقتی می ‌ خواهند بگویند: فلانی نظیر ندارد، می ‌ گویند یکتا است. «تا»ی آن برای افراد است؛ یعنی اگر بخواهید بشمارید در «تا» بودن یک است. اصلاً نظیری برای او نیست. یک، دو، سه یک چیز است و «یکتا» چیز دیگری است. ما که یکتا نیستیم، ما شبیه داریم. چون شبیه داریم یک تا نیستیم. اما خدای متعال یک تا است. یعنی اصلاً نظیر ندارد. نسبت به چه چیزی؟ نسبت به بیرون از ذات خود او. اگر او را با غیر خودش مقایسه کنید می ‌ بینید یکتا است و اصلاً نظیری ندارد. 

 حالا راجع به خود ذات او ببینیم؛ حضرت علیه السلام فرمودند «احدیّ المعنی»؛ یعنی وقتی سراغ ذات او می ‌ روید، «لاینقسم فی وجود و لا عقل و لاوهم». به این چه می ‌ گوییم؟ حضرت علیه السلام می ‌ فرمایند: «احدیّ المعنی»؛ یک معنا بیشتر نیست. بعد توضیح می ‌ دهند که «لاینقسم». به «عدم الانقسام» چه بگوییم؟ در فارسی واژه ‌ ای داریم که آن را خوب برساند؟ پس دو تا وحدت داریم. واحد دو جور است: واحدِ بی ‌ کفو و واحد بی ‌ انقسام. واحد بی ‌ کفو، اصلاً نظیر ندارد. واحد بی ‌ انقسام، یعنی واحدی که نمی ‌ توانند آن را تکه کنند. قابلیت انقسام ندارد. این دو وحدت را حضرت علیه السلام برای خداوند متعال ثابت کردند. به واحد بی ‌ کفو، می ‌ گوییم یکتا. واحد بی ‌ انقسام؛ محال است منقسم شود؛ بساطت محض است. مثلاً در فارسی می ‌ گوییم «یکسان». وجودش یکسان است؛ یعنی تبعض ‌ بردار نیست. وجود ما هم نظیر دارد و هم یکسان نیستیم. الآن در بدن ما سر، غیر از دست است. یعنی یک ‌ پارچه و یکسان نیست. بلکه ینقسم فی عقل و وهم و وجود. اعضای ما در وجود منقسم هستند. ما سر داریم، دست داریم و منقسم شده ‌ ایم. خدای متعال که دست و اعضاء ندارد. این در وجود است. «و لا وهم و لا عقل»؛ در هیچ ‌ کدام از آن ‌ ها، خداوند قابلیت انقسام ندارد. اما در واژه ‌ ی یکسان، باز کاربردهای عرفی در فارسی نسبت به بیرون شیء است؛ مثلاً می ‌ گویند زید و عمرو یکسان ‌ اند. نسبت به بیرون می ‌ گوییم یکسان. 

 شاگرد: یک ‌ پارچه. 

 استاد: یک پارچه را هم نوشته بودم؛ اما چون «پارچه» بستری است که ... . 

 شاگرد 2: کلمه ‌ ی یکتا هم ... . 

 استاد: بله؛ در کلمه ‌ ی یکتا، اگر «تا» را به خود ذات بزنیم، تاب این را دارد.