# ج) کیفیت آوردن امام

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">پس از اين صحاح مطمئن ميشويم که علی (ع) همراهی نکرده است ، و رواياتی که گفت حضرت را همان اول امر آوردند می فهماند که رفتند و آوردند!! </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">اما چگونه آوردند؟بايد به ساير روايات مراجعه کرد.</span>

**<span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt;">کلام ابن تیمیه</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ابن تيميه وقتی صحبت از پشيمانی ابوبکر از کشف بيت فاطمه (س) در وقت مردن می شود می گويد مبادا گمان کنيد وقتی درب خانه علی را گشودند صدمه ای به آنها زدند ،</span>

**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">بالاترين چيزی که ممکن است بپذيريم اين که ابوبکر دستور داد رفتند تا ببينند آيا از بيت المال چيزی در خانه آنها ذخيره شده است تا آن را به مستحق برساند؟!</span>**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> و سپس با خود می گفت مانعی نداشت که آن مال را به آنها عطا می کردم!! :</span>

> <span lang="FA">ونحن نعلم يقينا أن أبا بكر لم يقدم على علی والزبير بشيء من الأذى بل ولا على سعد بن عبادة المتخلف عن بيعته أولا وآخرا</span>
> 
> <span lang="FA">وغاية ما يقال إنه كبس البيت لينظر هل فيه شيء من مال الله الذی يقسمه وأن يعطيه لمستحقه ثم رأى أنه لو تركه لهم لجاز فإنه يجوز أن يعطيهم من مال الفيء</span>
> 
> <span lang="FA">وأما إقدامه عليهم أنفسهم بأذى فهذا ما وقع فيه قط باتفاق أهل العلم والدين وإنما ينقل مثل هذا جهال الكذابين ويصدقه حمقى العالمين الذين يقولون إن الصحابة هدموا بيت فاطمة وضربوا بطنها حتى أسقطت </span>
> 
> <span lang="FA">وهذا كله دعوى مختلق وإفك مفترى باتفاق أهل الإسلام ولا يروج إلا على من هو من جنس الأنعام</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[1\]</span>](#_ftn1)</span>

**<span lang="AR-SA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt;">پاسخ به ابن تیمیه</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">اما می گوييم جناب ابن تيميه! صحاح و غير صحاح پر شده است از اينکه **متخلفين** از بيعت ابوبکر در بيت فاطمه (س) جمع شده بودند و صحبتی از مال بيت المال نبود و اين از نظر تاريخی شکی ندارد:</span>

## **<span lang="FA">١.خالف عنا علی</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ببينيد پس از تاييد بخاری که عمر گفت : «**وخالف عنا علی والزبير ومن معهما**» ، </span>

## **<span lang="FA">٢.محل مخالفین : «فی بیت فاطمه»</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">روايات کثيره تعيين می کنند که کجا جمع شده بودند ، بلکه ابن حجر به صحيحين نسبت می دهد:</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">کلام ابن حجر</span>**

> <span lang="FA">الفصل الأول فی بيان كيفيتها</span>
> 
> <span lang="FA">روى الشيخان البخاری ومسلم فی صحيحيهما اللذين هما أصح الكتب بعد القرآن بإجماع من يعتد به</span><span lang="FA"> أن عمر رضی الله عنه خطب الناس مرجعه من الحج فقال فی خطبته ... </span><span lang="FA">إن عليا والزبير ومن معهما تخلفوا فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> وتخلفت الأنصار عنا بأجمعها فی سقيفة بنی ساعدة واجتمع المهاجرون إلى أبی بكر فقلت له يا أبا بكر انطلق بنا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[2\]</span>](#_ftn2)</span>
> 
> <span lang="FA">قوله وخالف عنا علی والزبير ومن معهما فی رواية مالك ومعمر </span><span lang="FA">وأن عليا والزبير ومن كان معهما تخلفوا فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> بنت رسول الله صلى الله عليه وسلم وكذا فی رواية سفيان لكن قال العباس بدل الزبير قوله يا أبا بكر انطلق بنا إلى إخواننا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[3\]</span>](#_ftn3)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">عمده القاری شرح صحیح البخاری</span>**

> <span lang="FA">وفی رواية مالك ومعمر أن </span><span lang="FA">عليّاً والزبير ومن كان معهما تخلفوا فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> بنت رسول الله صلى الله عليه وسلم وكذا فی رواية سفيان لكن قال العباس بدل الزبير رضی الله عنه قوله فانطلقنا نريدهم</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[4\]</span>](#_ftn4)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">مصنف عبدالرزاق</span>**

> <span lang="FA">وإن عليا والزبير ومن معه تخلفوا عنه فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> وتخلفت عنا الأنصار بأسرها فی سقيفة بنی ساعدة واجتمع المهاجرون إلى أبی بكر رحمه الله فقلت يا أبا بكر انطلق بنا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[5\]</span>](#_ftn5)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">مسند احمد بن حنبل</span>**

> <span lang="FA">ان عليا والزبير ومن كان معهما تخلفوا فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> رضی الله عنها بنت رسول الله صلى الله عليه وسلم وتخلفت عنا الأنصار بأجمعها فی سقيفة بنی ساعدة واجتمع المهاجرون إلى أبی بكر رضی الله عنه فقلت له يا أبا بكر انطلق بنا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[6\]</span>](#_ftn6)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">مسند البزاز</span>**

> <span lang="FA">لما توفی رسول الله صلى الله عليه وسلم </span><span lang="FA">تخلف عنا علی والعباس ومن معهم فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> فاجتمعت المهاجرون إلى أبی بكر واجتمعت الأنصار فی سقيفة بنی ساعدة</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[7\]</span>](#_ftn7)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">تاریخ دمشق</span>**

> <span lang="FA">ثم إنه كان من خبرنا أن رسول الله صلى الله عليه وسلم لما توفی تخلفت عنا الأنصار مع سعد بن عبادة </span><span lang="FA">وتخلف عنا علی والزبير ومن كان معهما فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> فاجتمع المهاجرون إلى أبی بكر فقلت لأبی بكر يا أبا بكر انطلق بنا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[8\]</span>](#_ftn8)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">البدایه و النهایه</span>**

> <span lang="FA">وأنه كان من خبرنا حين توفی رسول الله </span><span lang="FA">إن عليا والزبير ومن كان معهما تخلفوا فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> بنت رسول الله وتخلف عنها الانصار بأجمعها فی سقيفة بنی ساعدة واجتمع المهاجرون الى أبی بكر فقلت له يا ابا بكر انطلق بنا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[9\]</span>](#_ftn9)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">تاریخ الاسلام ذهبی</span>**

> <span lang="FA">وتخلف علی والزبير </span><span lang="FA">فی بيت فاطمة</span><span lang="FA"> بنت رسول الله صلى الله عليه وسلم وتخلف الأنصار فی سقيفة بنی ساعدة فقلت يا أبا بكر انطلق بنا</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[10\]</span>](#_ftn10)</span>

## **<span lang="FA">٣. «لیتنی لم اکشف بیت فاطمه»</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">با اين توضيحاتی که عرض کردم و از صحاح استفاده شد که **همه در خانه حضرت فاطمه (س) جمع شده بودند و رفتند به امر ابوبکر علی (ع) را آوردند** ، اکنون خيلی گناه بزرگی بر علوان بن داود نمی بينيم که نقل کرده است ابوبکر اظهار پشيمانی می کرد از اين که بيت فاطمه (س) را کشف کرده است و می گفت ای کاش درب خانه فاطمه را نمی گشودم ولو بر عليه من جنگ به راه بياندازند ، روايات را ببينيد:</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">المعجم الکبیر طبرانی</span>**

> <span lang="FA">ومما أسند أبو بكر الصديق رضی الله عنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم</span>
> 
> <span lang="FA">۴۳ حدثنا أبو الزنباع روح بن الفرج المصری ثنا </span><span lang="FA">سعيد بن عفير حدثنی علوان بن داود</span><span lang="FA"> البجلی عن حميد بن عبد الرحمن بن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن صالح بن كيسان عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن أبيه قال دخلت على أبی بكر رضی الله عنه أعوده فی مرضه الذی توفی فيه فسلمت عليه وسألته كيف أصبحت فاستوى جالسا فقلت أصبحت بحمد الله بارئا فقال أما انی على ما ترى وجع وجعلتم لی شغلا مع وجعی جعلت لكم عهدا من بعدی واخترت لكم خيركم فی نفسی فكلكم ورم لذلك أنفه رجاء أن يكون الأمر له ورأيت الدنيا قد أقبلت ولما تقبل وهی جائية وستنجدون بيوتكم بسور الحرير ونضائد الديباج وتألمون ضجائع الصوف الأذری كأن أحدكم على حسك السعدان ووالله لأن يقدم أحدكم فيضرب عنقه فی غير حد خير له من أن يسيح فی غمرة الدنيا ثم قال أما انی لا آسی على شيء الا على ثلاث فعلتهن وددت أنی لم أفعلهن وثلاث لم أفعلهن وددت أنی فعلتهن وثلاث وددت أنی سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم عنهن فأما الثلاث اللاتی وددت أنی لم أفعلهن </span><span lang="FA">فوددت أنی لم أكن كشفت بيت فاطمة وتركته وأن أغلق علی الحرب</span><span lang="FA"> ووددت أنی يوم سقيفة بنی ساعدة كنت قذفت الأمر فی عنق أحد الرجلين أبی عبيدة أو عمر فكان أمير المؤمنين وكنت وزيرا ووددت انی حيث كنت وجهت خالد بن الوليد إلى أهل الردة أقمت بذی القصة فإن ظفر المسلمون ظفروا والا كنت ردءا أو مددا وأما اللاتی وددت أنی فعلتها فوددت أنی يوم أتيت بالأشعث أسيرا ضربت عنقه فإنه يخيل إلی أنه لا يكون شر الإطار إليه ووددت أنی يوم أتيت بالفجاة السلمی لم أكن أحرقه وقتلته سريحا أو أطلقته نجيحا ووددت أنی حيث وجهت خالد بن الوليد إلى الشام وجهت عمر إلى العراق فأكون قد بسطت يدی يمينی وشمالی فی سبيل الله عز وجل وأما الثلاث اللاتی وددت أنی سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم عنهن فوددت أنی كنت سألته فيمن هذا الأمر فلا ينازعه أهله ووددت أنی كنت سألته هل للأنصار فی هذا الأمر سبب ووددت أنی سألته عن العمه وبنت الأخ فإن فی نفسی منهما حاجة</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[11\]</span>](#_ftn11)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">تاریخ طبری</span>**

> <span lang="FA">حدثنا يونس بن عبدالأعلى قال حدثنا يحيى بن عبدالله بن بكير قال </span><span lang="FA">حدثنا الليث بن سعد قال حدثنا علوان</span><span lang="FA"> عن صالح بن كيسان عن عمر بن عبدالرحمن بن عوف عن أبيه أنه دخل على أبی بكر الصديق رضی الله تعالى عنه فی مرضه الذی توفی فيه ... فأما الثلاث اللاتی وددت أنی تركتهن فوددت أنی لم أكشف بيت فاطمة عن شيء وإن كانوا قد غلقوه على الحرب ....</span>
> 
> <span lang="FA">قال لی يونس قال لنا </span><span lang="FA">يحيى</span><span lang="FA"> ثم قدم علينا علوان بعد وفاة الليث فسألته عن هذا الحديث فحدثنی به كما حدثنی الليث بن سعد حرفا حرفا وأخبرنی أنه هو حدث به الليث بن سعد وسألته عن اسم أبيه فأخبرنی أنه علوان بن داود</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[12\]</span>](#_ftn12)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">تاریخ دمشق</span>**

> <span lang="FA">أخبرناه أبو القاسم بن السوسي وأبو طالب الحسيني قالا أنا علي بن محمد أنا أبو محمد بن أبي نصر أنا أبو الحسن خيثمة بن سليمان نا أبو محمد عبد الله بن زيد بن عبد الرحمن النهراني </span><span lang="FA">نا الوليد بن الزبير ثنا علوان بن داود البجلي</span><span lang="FA"> عن أبي محمد المدني عن صالح بن كيسان عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن أبيه قال دخلت على أبي بكر الصديق في مرضه الذي قبض فيه…</span> <span lang="AR-SA">وأما الثلاث التي فعلتها فوددت أني لم أكن كشفت بيت فاطمة</span>[<span lang="FA"><span dir="LTR">\[13\]</span></span>](#_ftn13)

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">مجمع الزوائد</span>**

> <span lang="FA">فأما الثلاث التی وددت انى لم افعلهن فوددت انى لم اكن كشفت بيت فاطمة وتركته وان اعلق على الحرب</span>
> 
> <span lang="FA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: FA; font-weight: normal; mso-ansi-font-weight: bold;">…</span>
> 
> <span lang="FA">رواه الطبرانی وفيه علوان بن داود البجلی وهو ضعيف </span><span lang="FA">وهذا الاثر مما انكر عليه</span>[<span lang="FA"><span dir="LTR">\[14\]</span></span>](#_ftn14)

### **<span lang="FA">علوان بن داود</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">عرض می کنيم آيا صحيح است که به خاطر اين روايت، علوان را ضعيف بشمارند[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[15\]</span></span></span>](#_ftn15) و حال آن که 4 نفر از او اين روايت را شنيده اند:</span>

### **<span lang="FA">راویان از علوان</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">سعيد بن عفير</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ليث بن سعد</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">يحيى بن عبدالله بن بكير</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وليد بن زبير</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">١.سعید بن عفیر</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">نفر اول يعنی **سعيد بن عفير** که طبرانی از او اين روايت را نقل کرد شيخ بخاری است[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[16\]</span></span></span>](#_ftn16) و بيش از 40 بار بخاری در صحيحش از او حديث نقل کرده است[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[17\]</span></span></span>](#_ftn17) ، آيا نبايد يک کمی هم اطراف را نگاه کنيم؟ </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">آيا شيخ حديث بخاری ، واسطه نقل می شود برای علوان که شناسايی از او ندارد و نقطه عطف می شود برای بقاء يک نقل طولانی از ابوبکر در بين مسلمين؟!</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و لذا بخشی از همين روايت طبرانی را با همين نقل از سعيد بن عفير، حاکم در مستدرک آورده که معلوم می شود **علوان را ضعيف نشمرده** است:</span>

> <span lang="FA">۷۹۹۹ أخبرنا الحسين بن الحسن بن أيوب أنبأ علی بن عبد العزيز ثنا أبو عبيد حدثنی </span><span lang="FA">سعيد بن عفير حدثنی علوان بن داود</span><span lang="FA"> عن صالح بن كيسان عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن أبيه قال دخلت على أبی بكر الصديق رضی الله عنه فی مرضه الذی مات فيه أعوده فسمعته يقول وددت أنی سألت النبی صلى الله عليه وسلم عن ميراث العمة والخالة فإن فی نفسی منها حاجة</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[18\]</span>](#_ftn18)</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">٢و٣.لیث بن سعد و یحیی بن عبدالله بن بکیر</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">نفر دوم[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[19\]</span></span></span>](#_ftn19) <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>و سوم[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[20\]</span></span></span>](#_ftn20) که گذشت که طبری نقل کرد که هر کدام جداگانه از علوان شنيده اند[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[21\]</span></span></span>](#_ftn21)، نيز هر دو از رجال صحيحين هستند[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[22\]</span></span></span>](#_ftn22) و مورد اعتماد می باشند در نقل حديث ، و نه اين که تنها خود دروغ نگويند بلکه از مشايخ حديث هستند که اهل تشخيص اند.</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">۴. ولید بن زبیر</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">نفر چهارم هم که در تاريخ مدينة دمشق علاوه بر چند نقل ديگر ، از او نقل می کند ضعيف نيست و در باره او آورده اند:</span>

> <span lang="FA">۱۹ الوليد بن الزبير الحضرمی الحمصی أبو العباس روى عن بقية ومحمد بن خالد الوهبی واليمان بن عدى سمع منه أبى بحمص وروى عنه نا عبد الرحمن قال سئل أبى عنه فقال</span><span lang="FA"> صدوق</span>[<span lang="FA"><span dir="LTR">\[23\]</span></span>](#_ftn23)

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">پس گناه علوان تنها اين است که اين روايت را نقل کرده که فقط يک فقره آن مورد پسند اهل سنت نيست[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR" style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">\[24\]</span></span></span>](#_ftn24) ، ولذا بعضی که آن را نقل کردند از نقل خصوص اين فقره خودداری کردند ، ببينيد:</span>

> <span lang="FA">۳۵۳ - قال حدثنی </span><span lang="FA">سعيد بن عفير قال حدثنی علوان بن داود</span><span lang="FA"> مولى أبى زرعة بن عمرو بن جرير عن حميد بن عبد الرحمن بن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن صالح بن كيسان عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن أبيه عبد الرحمن قال دخلت على أبی بكر أعوده فی مرضه الذی توفی فيه فسلمت عليه وقلت ما أرى بك بأسا والحمد لله ولا تأس على الدنيا فوالله إن علمناك إلا كنت صالحا مصلحا فقال أما إنی لا آسى على شيء إلا على ثلاث فعلتهم وددت أنی لم أفعلهم وثلاث لم أفعلهم وددت أنی فعلتهم وثلاث وددت أنی سألت رسول الله عنهم فأما التی فعلتها أو وددت أنی لم أفعلها </span><span lang="FA">فوددت أنی لم أكن فعلت كذا وكذا لخلة ذكرها </span><span lang="AR-SA">قال أبو عبيد لا أريد ذكرها</span><span lang="FA"> ووددت أنی يوم سقيفة بنی ساعدة كنت قذفت الأمر فی عنق أحد الرجلين عمر أو أبی عبيدة فكان أميرا وكنت وزيرا </span>
> 
> <span lang="FA">۳۵۴- قال حدثنا عبد الله بن صالح عن </span><span lang="FA">الليث بن سعد عن علوان</span><span lang="FA"> بن صالح عن صالح بن كيسان عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن عبد الرحمن بن عوف عن أبی بكر مثله</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[25\]</span>](#_ftn25)</span>

#### <span lang="AR-LB" style="font-size: 11.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; mso-bidi-language: AR-LB;">تو</span><span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt;">ثیق علوان </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">در حالی که به راحتی نمی توان گفت ابن حبان که علوان را در **ثقات** آورده اشتباه کرده است، </span>

> <span lang="FA">۱۴۸۲۹ علوان بن داود البجلی من أهل الكوفة يروى عن مالك بن مغول روى عنه عمر بن عثمان الحمصی</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[26\]</span>](#_ftn26)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">علوان در مصر بوده و شايد علت اين که کم روايت از او آمده همين باشد:</span>

**<span lang="FA" style="font-size: 15.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: FA;">کلام دارقطنی</span>**

> <span lang="FA">وسئل عن حديث عبد الرحمن بن عوف عن أبی بكر الصديق ثلاث وددت أنی سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم عنها وددت أنی سألته فيمن هذا الأمر فلا ينازعه أهله وددت أنی كنت سألته هل للأنصار فی هذا الأمر شيء وددت أنی كنت سألته عن ميراث العمة وابنة الأخت </span>
> 
> <span lang="FA">فقال </span><span lang="FA">هو حديث يرويه شيخ لأهل مصر يقال له علوان بن داود</span><span lang="FA"> واختلف عليه فيه فرواه عنه سعيد بن عفير عن حميد بن عبد الرحمن بن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن صالح بن كيسان عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف عن أبيه عن أبی بكر الصديق ، وخالفه الليث بن سعد فرواه عن علوان عن صالح بن كيسان بهذا الإسناد إلا أنه لم يذكر بين علوان وبين صالح حميد بن عبد الرحمن فيشبه أن يكون سعيد بن عفير ضبطه عن علوان لأنه زاد فيه رجلا </span><span lang="FA">وكان سعيد بن عفير من الحفاظ الثقات</span>[<span lang="FA"><span dir="LTR">\[27\]</span></span>](#_ftn27)<span lang="FA">.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و جالب است که **ابن بکير** هم مثل **ابن حبان** ميگويد عمرو بن عثمان الحمصی از علوان نقل می کند (با اين تفاوت که ابن حبان عمر ضبط کرده و در نقل ابن بکير عمرو آمده) :</span>

> <span lang="FA">وعلوان بن أبی مالك يحدث عن الشعبی روى عنه الثوری قال ابن بكير علوان بن داود عن الأعمش روى عنه عمرو بن عثمان الحمصی</span><span lang="FA">[<span dir="LTR">\[28\]</span>](#_ftn28)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و حاصل آن كه اگر تنها سراغ روايات صحيح نزد اهل سنت برويم **شک نمی کنيم که دو بيعت صورت گرفته** ، اما در مورد اين که در اين دو بيعت -و به خصوص در بيعت اول- چه گذشته است، <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>با مشکل جدی مواجه می شويم، کما اينکه از بزرگان اهل سنت نقل کردم که اعتراف کرده اند بين روایاتِ صحاح، تنافی وجود دارد.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و از طرفی می دانيم هر راوی که اندک چيزی نقل کرده باشد که بگويد بالای چشم يار ابروست، ديگر معلوم است که رافضی و کذاب است </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>ولی همين صحاح اهل سنت برای کسی که بخواهد تحقيق آزاد و منصفانه بکند کافی است ، يعنی قدم به قدم از همين صحاح ، نکاتی بر او معلوم می شود که يقين پيدا می کند واقع مطلب چه بوده است؟ و لذا وقتی شاهد روشنی از ديگر روايات ديد، ترديد نمی کند و به صرف اين که بگويند اين راوی دروغگو است، بسنده نمی کند. </span>

<div id="bkmrk-" style="text-align: justify;">---

</div>[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[1\]</span></span></span></span>](#_ftnref1) [<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">منهاج السنة النبوية</span>](https://shamela.ws/book/927/4123#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، ج8، ص۲۹۱</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[2\]</span></span></span></span>](#_ftnref2) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الصواعق المحرقة على أهل الرفض والضلال والزندقة، ج1، ص۳۱</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[3\]</span></span></span></span>](#_ftnref3) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">فتح الباری، ج12، ص۱۵۰</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[4\]</span></span></span></span>](#_ftnref4) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">عمدة القاری، ج24، ص۱۰</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[5\]</span></span></span></span>](#_ftnref5) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مصنف عبد الرزاق، ج5، ص۴۴۲</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[6\]</span></span></span></span>](#_ftnref6) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مسند أحمد بن حنبل، ج1، ص۵۵</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[7\]</span></span></span></span>](#_ftnref7) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مسند البزار، ج1، ص۳۰۱</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[8\]</span></span></span></span>](#_ftnref8) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">تاريخ مدينة دمشق، ج۳۰، ص۲۸۴</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[9\]</span></span></span></span>](#_ftnref9) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">البداية والنهاية، ج5، ص246 و </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ط احیاء التراث</span>](https://shamela.ws/book/8376/1950#p5)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، ج ۵،‌ص ٢۶۶ و </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مسند الفاروق ،</span>](https://shamela.ws/book/8376/1950#p5)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">‌ ج ٢،‌ ص ۴۰۶</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[10\]</span></span></span></span>](#_ftnref10) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">تاريخ الإسلام، ج3، ص6 و </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ت تدمری</span>](https://shamela.ws/book/12397/1263#p2)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">،‌ج ۳، ص ۱۱</span>

<span lang="FA">علاوه‌بر</span> <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">موارد بالا:</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و **إن عليا والزبير ومن معهما تخلفوا عنا فی بيت فاطمة** وتخلفت عنا الأنصار بأسرها فی سقيفة بنی ساعدة واجتمع المهاجرون إلى أبی بكر فقلت يا أبا بكر انطلق بنا إلى اخواننا من الأنصار فانطلقنا(اعتقاد أهل السنة، ج7، ص۱۲۸۴) </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و واجتمع المهاجرون إلى ابی بكر رضی الله عنه **إلا عليا والزبير ومن معهما تخلفوا فی بيت فاطمة** رضی الله عنها فقال عمر رضی الله عنه لأبی بكر رضی الله عنه انطلق بنا إلى إخواننا من الانصار( السيرة الحلبية، ج3، ص۴۷۹)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ولما اختلف علی والزبير ومن معهما كالعباس وطلحة بن عبيد الله والمقداد وجمع من بنی هاشم **فی بيت فاطمة** كما تقدم عن المبايعة استمروا على ذلك مدة لأنهم رضی الله عنهما وجدوا فی أنفسهم حيث لم يكونوا فی المشورة أی فی سقيفة بنی ساعدة مع ان لهم فيها حقا وقد اشار سيدنا عمر رضی الله عنه إلى ان بيعة أبی بكر رضی الله تعالى عنه كانت فلتة أی بغته لا عن استعداد لها ولكن وقى الله شرها(السيرة الحلبية، ج3، ص484)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">أمر سقيفة بنی ساعدة</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الاختلاف بين المهاجرين والأنصار قال ابن اسحاق ولما قبض رسول الله صلى الله عليه وسلم انحاز هذا الحی من الأنصار الى سعد بن عبادة فی سقيفة بنی ساعدة **واعتزل علی بن أبی طالب والزبير بن العوام وطلحة بن عبيد الله فی بيت فاطمة** وانحاز بقية المهاجرين الى أبی بكر(السيرة النبوية، ج۶، ص۷۷)</span>

**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وإن عليا والزبير ومن معهما تخلفوا عنا فی بيت فاطمة</span>**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> وتخلف عنا الأنصار بأسرها واجتمع المهاجرون إلى أبی بكر فقلت له انطلق بنا إلى إخواننا من الأنصار فانطلقنا(الكامل فی التاريخ، ج۲، ص۱۹۰)</span>

**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">أن عليا والزبير ومن معهما تخلفوا عنا فی بيت فاطمة</span>**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> وتخلفت عنا الأنصار بأسرها واجتمع المهاجرون إلى أبی بكر فقلت لأبی بكر انطلق بنا إلى إخواننا(تاريخ الطبری، ج۲، ص۲۳۵)</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[11\]</span></span></span></span>](#_ftnref11) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">المعجم الكبير ج1، ص۶۲</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[12\]</span></span></span></span>](#_ftnref12) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">تاريخ الطبری ج2، ص353 و </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ط دارالتراث</span>](https://shamela.ws/book/9783/1702#p6)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>ج ٣، ص ۴۲۹-۴۳۱</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[13\]</span></span></span></span>](#_ftnref13) [<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">تاريخ دمشق لابن عساكر</span>](https://shamela.ws/book/71/13610#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>ج ٣٠، ص۴۲۰-۴۲۱</span>

<span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">علاوه‌بر</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> موارد بالا این روایت در </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">کتاب الاموال</span>](https://shamela.ws/book/338/386#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> ابن زنجویه، ج ١،‌ص 301 و </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الاحادیث المختاره</span>](https://shamela.ws/book/10480/16#p3)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> مقدسی، ج١،‌ص ٨٨ و </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">جمع الجوامع</span>](https://shamela.ws/book/10480/16#p3)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> سیوطی،‌ج ١۴، ص 311 موجود است.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مضمون این روایت را ذهبی در </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">تاریخ الاسلام</span>](https://shamela.ws/book/22771/880#p5)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">،‌ سیر الخلفاء الراشدین،‌سیره ابی بکر،‌ ص ١١ نقل کرده است </span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">همین‌طور</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> در </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مجله البحوث الاسلامیه</span>](https://shamela.ws/book/8322/44572#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> که مولفین آن از </span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">اهل‌سنت</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> عربستان هستند.زهرائی استاد دانشگاه مدینه نیز در کتاب خود به نام </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الهادی و المهتدی</span>](https://shamela.ws/book/36102/74#p2)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> این ماجرا در نقل احتضار ابوبکر بیان کرده است بدون </span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">این‌که</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> تعلیقه یا ردّی بر آن بنویسد.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[14\]</span></span></span></span>](#_ftnref14) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">مجمع الزوائد، ج۵، ص۲۰۳</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[15\]</span></span></span></span>](#_ftnref15) <span lang="AR-SA">این روایت علاوه بر طریق علوان،‌ طریق دیگری هم دارد که بلاذری در انساب الاشراف آن را نقل می کند:</span>

<span lang="FA" style="color: black; mso-color-alt: windowtext; background: white; mso-bidi-language: FA;">حدثني حفص بن عمر، ثنا الهيثم بن عدي عن يونس بن يزيد الأيلي عن الزهري أن عبد الرحمن بن عوف قال: دخلت على أبي بكر في مرضه فقال: قد اجتمع علي مع مرضي مرض آخر، يا معشر المهاجرين إني وليت عليكم خيركم فكلكم ورم من ذلك أنفه يود أن الأمر يكون له، إن رسول الله صلى الله عليه وسلم لم يرد الدنيا ولم ترده، وقد أشرفت لكم، ولما تأتكم، وكأن قد أتتكم حتى تتخذوا نضائد الديباج وستور الحرير، وحتى يألم أحدكم أن ينام على الصوف كما يألم أن ينام على شوك السعدان، إنكم أول من يضل من الناس بعد أن كنتم هداتهم، ثم قال: وددت أني لم أفتش منزل فاطمة ولو نصب علي لي الحرب. وددت أني لم أحرق الفجاءة السلمي وقتلته قتلا مريحا، أو أطلقته إطلاقا سريحا. وودت أني قتلت الأشعث حين أتيت به، فإنه يلقى في روعي أنه </span><span lang="AR-SA">(</span>[<span lang="AR-SA">انساب الاشراف</span>](https://shamela.ws/book/9773/4117#p4)<span lang="AR-SA">، ج ١٠، ص 346)</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[16\]</span></span></span></span>](#_ftnref16)<span lang="AR-SA"> ٢٠٦ - سعيد بن كثير بن عفير بن مسلم بن يزيد المصري \* (خ، م، س)</span>

<span lang="AR-SA">الإمام، الحافظ، العلامة، الأخباري، الثقة، أبو عثمان المصري.</span>

<span lang="AR-SA">مولده: سنة ست وأربعين ومائة.</span>

<span lang="AR-SA">وهو من موالي الأنصار.</span>

<span lang="AR-SA">سمع: مالكا، والليث، ويحيى بن أيوب، وسليمان بن بلال، وعبد الله بن لهيعة، ويعقوب بن عبد الرحمن، وعدة.</span>

<span lang="AR-SA">حدث عنه: البخاري، وابن معين، وعبد الله بن حماد الآملي، ويحيى بن عثمان بن صالح، وأحمد بن حماد زغبة، وأبو الزنباع روح بن الفرج، وأحمد بن محمد الرشديني، وآخرون.</span>

<span lang="AR-SA">وأخرج له: مسلم، والنسائي بواسطة، وكان ثقة، إماما، من بحور العلم.</span>

<span lang="AR-SA">قال ابن عدي: هو عند الناس ثقة، ثم ساق قول أبي إسحاق السعدي الجوزجاني في سعيد بن عفير: فيه غير لون من البدع، وكان مخلطا، غير ثقة.</span>

<span lang="AR-SA">فهذا من مجازفات السعدي.</span>

<span lang="AR-SA">قال ابن عدي: هذا الذي قاله السعدي، لا معنى له، ولم أسمع أحدا، ولا بلغني عن أحد كلام في سعيد بن عفير، وقد حدث عنه الأئمة، إلا أن يكون السعدي أراد به سعيد بن عفير آخر </span>

<span lang="AR-SA">وقال أبو حاتم: كان يقرأ من كتب الناس، وهو صدوق </span>

<span lang="AR-SA">وقال يحيى بن معين: رأيت بمصر ثلاث عجائب: النيل، والأهرام، وسعيد بن عفير.</span>

<span lang="AR-SA">قلت: **حسبك أن يحيى إمام المحدثين انبهر لابن عفير.**</span>

<span lang="AR-SA">وقال أبو سعيد بن يونس: كان سعيد من أعلم الناس بالأنساب، والأخبار الماضية، وأيام العرب، والتواريخ، كان في ذلك كله شيئا عجيبا، وكان مع ذلك أديبا فصيحا، حسن البيان، حاضر الحجة، لا تمل مجالسته، ولا ينزف علمه.</span>

<span lang="AR-SA">قال: وكان شاعرا مليح الشعر، وكان عبد الله بن طاهر الأمير، لما قدم مصر رآه، فأعجب به، واستحسن ما يأتي به، وكان يلي نقابة الأنصار والقسم عليهم، وله أخبار مشهورة.</span>

<span lang="AR-SA">ثم ذكر مولده ، ثم قال: وحدثني محمد بن موسى الحضرمي، حدثنا علي بن عبد الرحمن (كتاب سير أعلام النبلاء ط الرسالة ، </span>[<span lang="AR-SA">المكتبة الشاملة</span>](https://shamela.ws/book/10906/6832#p6) <span lang="AR-SA">ص۵۸۳ -۵۸۴)</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[17\]</span></span></span></span>](#_ftnref17) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">به‌عنوان نمونه: ٦٠٦٧ - حدثنا ‌سعيد بن عفير : حدثنا ‌الليث، عن ‌عقيل، عن ‌ابن شهاب، عن ‌عروة، عن ‌عائشة قالت: قال النبي صلى الله عليه وسلم: «ما أظن فلانا وفلانا يعرفان من ديننا شيئا(كتاب صحيح البخاري </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ط السلطانية</span>](https://shamela.ws/book/1681/9076#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، ج ٨، ص ١٩) </span>

<span lang="FA">همین‌طور</span> <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">احادیث ۵٣۵۶، ۶۵٨٠،‌ ٣٣٠۶، ۴٨١٢، ۴٩٩١، ۵٧٧٢، ۵۴۵٣، ١۴٩٢، ۲۹۰۳،71، ۲۱۴۴، ۳۸۱۶، ۸۲، ۱۱۶، ۷۰۰۹، ۷۰۱۳، ۷۲۲۶،<span style="mso-tab-count: 1;"> </span>۵۷۲۲، ۵۲۶۰، ۷۰۲۳، ۲۴۷۵، ۷۰۲۱، ۶۶۴۷، ۴۶۵۵، ۵۷۹۰، ۶۳۴۸، ۵۷۵۸، ۴۴۴۸ و</span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">…</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">از صحیح بخاری ط السلطانیه</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[18\]</span></span></span></span>](#_ftnref18) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">المستدرك على الصحيحين ج4، ص۳۸۱</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[19\]</span></span></span></span>](#_ftnref19) **<span lang="AR-SA">لیث بن سعد</span>**

<span lang="AR-SA">الأثرم: سمعت أبا عبد الله يقول:**ما في هؤلاء المصريين أثبت من الليث**، لا عمرو بن الحارث، ولا أحد، وقد كان عمرو بن الحارث عندي، ثم رأيت له أشياء مناكير، ما أصح حديث ليث بن سعد.وجعل يثني عليه، فقال رجل لأبي عبد الله: إن إنسانا ضعفه.فقال: لا يدري.</span>

<span lang="AR-SA">وقال الفضل بن زياد: قال أحمد: ليث كثير العلم، صحيح الحديث </span>

<span lang="AR-SA">وقال أحمد بن سعد الزهري: سمعت أحمد بن حنبل يقول:الليث ثقة، ثبت.</span>

<span lang="AR-SA">وقال أبو داود: سمعت أحمد يقول:**ليس في المصريين أصح حديثا من الليث بن سعد**، وعمرو بن الحارث يقاربه.</span>

<span lang="AR-SA">وقال عبد الله بن أحمد: سمعت أبي يقول:أصح الناس حديثا عن سعيد المقبري: ليث بن سعد، يفصل ما روى عن أبي هريرة، وما عن أبيه عن أبي هريرة.</span>

**<span lang="AR-SA">هو ثبت في حديثه جدا.</span>**

<span lang="AR-SA">وقال حنبل: سئل أحمد: ابن أبي ذئب أحب إليك عن المقبري، أو ابن عجلان؟ قال: ابن عجلان اختلط عليه سماعه من سماع أبيه، الليث أحب إلي منهم في المقبري <span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span>

<span lang="AR-SA">وقال عثمان الدارمي: سمعت يحيى بن معين يقول: الليث أحب إلي من يحيى بن أيوب، ويحيى ثقة.</span>

<span lang="AR-SA">قلت: فكيف حديثه عن نافع؟ فقال: صالح، ثقة.</span>

<span lang="AR-SA">وقال أحمد بن سعد بن أبي مريم: قال ابن معين: الليث عندي أرفع من ابن إسحاق.</span>

<span lang="AR-SA">قلت: فالليث، أو مالك؟ قال: مالك.</span>

<span lang="AR-SA">وعن أحمد بن صالح - وذكر الليث - فقال:إمام قد أوجب الله علينا حقه، **لم يكن بالبلد - بعد عمرو بن الحارث - مثله**.</span>

<span lang="AR-SA">وقال سهل بن أحمد الواسطي: سمعت الفلاس يقول:ليث بن سعد صدوق، سمعت ابن مهدي يحدث عن ابن المبارك، عنه.</span>

<span lang="AR-SA">قال ابن سعد: استقل الليث بالفتوى، وكان ثقة، كثير الحديث، سريا من الرجال، سخيا، له ضيافة.</span>

<span lang="AR-SA">وقال يعقوب بن شيبة: في حديثه عن الزهري بعض الاضطراب.</span>

<span lang="AR-SA">عن الليث، قال: ارتحلت إلى الإسكندرية إلى الأعرج، فوجدته قد مات، فصليت عليه.</span>

<span lang="AR-SA">وقال العجلي، والنسائي: الليث ثقة.</span>

<span lang="AR-SA">وقال ابن خراش: صدوق، صحيح الحديث.</span>

<span lang="AR-SA">عباس الدوري: حدثنا يحيى بن معين، قال:هذه رسالة مالك إلى الليث، حدثنا بها عبد الله بن صالح يقول فيها: وأنت في إمامتك وفضلك ومنزلتك من أهل بلدك، وحاجة من قبلك إليك، واعتمادهم على ما جاءهم منك.</span>

<span lang="AR-SA">أحمد بن عبد الرحمن بن وهب: **سمعت الشافعي يقول:الليث أفقه من مالك إلا أن أصحابه لم يقوموا به** </span>

<span lang="AR-SA">وقال أبو زرعة الرازي: سمعت يحيى بن بكير يقول:**الليث أفقه من مالك**، ولكن الحظوة لمالك -رحمه الله </span>

<span lang="AR-SA">وقال حرملة: سمعت الشافعي يقول: **الليث أتبع للأثر من مالك**.</span>

<span lang="AR-SA">وقال علي بن المديني: الليث ثبت.</span>

<span lang="AR-SA">وقال أبو حاتم: هو أحب إلي من مفضل بن فضالة </span>

<span lang="AR-SA">وقال أبو داود: حدثني محمد بن الحسين: سمعت أحمد يقول:الليث ثقة، ولكن في أخذه سهولة.</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">(</span> <span lang="AR-SA">كتاب</span>[<span lang="AR-SA"> سير أعلام النبلاء ط الرسالة ،</span>](https://shamela.ws/book/10906/5280#p3)<span lang="AR-SA"> ج ٨، ص ١۵۴-۱۵۶</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">)</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[20\]</span></span></span></span>](#_ftnref20) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">٢١٠ - يحيى بن عبد الله بن بكير المخزومي \* (خ، م، ق)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الإمام، المحدث، الحافظ، الصدوق، أبو زكريا القرشي، المخزومي مولاهم، المصري.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ولد: سنة خمس وخمسين ومائة.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وسمع من: الإمام مالك (الموطأ) مرات، ومن الليث كثيرا، وبكر بن مضر، وابن لهيعة، ويعقوب بن عبد الرحمن القارئ، والمغيرة بن عبد الرحمن الحزامي، وحماد بن زيد، وعبد العزيز بن أبي سلمة الماجشون، وعبد العزيز بن أبي حازم، وهقل بن زياد، وابن وهب، وعدة.</span>

**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وعنه: البخاري</span>**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، وحرملة، ومحمد بن عبد الله بن نمير، ويحيى بن معين، ويونس بن عبد الأعلى، وسهل بن زنجلة، وأبو بكر الصاغاني، وأبو زرعة الرازي، وبقي بن مخلد، وروح بن الفرج، ويحيى بن أيوب العلاف، ويحيى بن عثمان بن صالح، وأبو حاتم، وخير بن موفق، وأبو الأحوص العكبري، ومالك بن عبد الله بن سيف، وأبو خيثمة علي بن عمرو بن خالد الحراني، وابنه؛ عبد الملك بن يحيى، والحسن بن الفرج الغزي، وخلق سواهم.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">احتج به: الشيخان ، وذكره ابن حبان في (الثقات) .</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وأما أبو حاتم، فقال: لا يحتج به.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وقال أبو سعيد بن يونس: ولد سنة أربع وخمسين ومائة، ومات سنة إحدى وثلاثين ومائتين </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">قال ابن حبان: مات في نصف صفر </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">قلت: كان غزير العلم، عارفا بالحديث وأيام الناس، بصيرا بالفتوى، صادقا، دينا، وما أدري ما لاح للنسائي منه حتى ضعفه، وقال مرة: ليس بثقة.</span>

**<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وهذا جرح مردود، فقد احتج به الشيخان، وما علمت له حديثا منكرا حتى أورده.</span>**

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">وقد قال أسلم بن عبد العزيز: حدثنا بقي بن مخلد:</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">أن يحيى بن بكير سمع (الموطأ) من مالك سبع عشرة مرة </span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">قلت: وقد روى البخاري عن محمد بن عبد الله، عن يحيى بن بكير - وسمعت (الموطأ) من طريقه من شيخنا أبي الحسين الحافظ - أخبرنا مكرم، أخبرنا حمزة، أخبرنا الفقيه نصر، أخبرنا الميماسي، أخبرنا ابن وصيف الغزي، أخبرنا الحسن بن الفرج بغزة، حدثنا يحيى بن بكير، عن مالك.( كتاب </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">سير أعلام النبلاء ط الرسالة</span>](https://shamela.ws/book/10906/6861#p7)<span style="mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA">، ج ١٠،ص ۶۱۲-۶۱۴)</span></span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[21\]</span></span></span></span>](#_ftnref21)<span lang="AR-SA"> قال لي يونس: قال لنا يحيى: ثم قدم علينا علوان بعد وفاة الليث، فسألته عن هذا الحديث، فحدثني به كما حدثني الليث بن سعد حرفا حرفا، وأخبرني أنه هو حدث به الليث بن سعد، وسألته عن اسم أبيه، فأخبرني أنه علوان بن داود.(</span>[<span lang="AR-SA">تاریخ الطبری</span>](https://shamela.ws/book/9783/1704#p3)<span lang="AR-SA">، ج ٣، ص ۴۳۱)</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[22\]</span></span></span></span>](#_ftnref22)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> از جمله</span> <span lang="AR-SA">روایات او در صحیح بخاری حدیث نماز ابوبکر است:</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">٧٥٤ - حدثنا ‌يحيى بن بكير قال: حدثنا ‌ليث بن سعد، عن ‌عقيل، عن ‌ابن شهاب قال: أخبرني ‌أنس قال: «بينما المسلمون في صلاة الفجر، لم يفجأهم إلا رسول الله صلى الله عليه وسلم كشف ستر حجرة عائشة، فنظر إليهم وهم صفوف، فتبسم يضحك، ونكص أبو بكر رضي الله عنه على عقبيه؛ ليصل له الصف، فظن أنه يريد الخروج، وهم المسلمون أن يفتتنوا في صلاتهم، فأشار إليهم: أتموا صلاتكم. فأرخى الستر، وتوفي من آخر ذلك اليوم.(كتاب </span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">صحيح البخاري ط السلطانية</span>](https://shamela.ws/book/1681/1223#p1)<span style="mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA">، ج ١، ص ۱۵۱)</span></span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[23\]</span></span></span></span>](#_ftnref23) [<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الجرح والتعديل</span>](https://shamela.ws/book/2170/3766#p8)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> لابن ابی حاتم، <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>ج۹، ص۵</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[24\]</span></span></span></span>](#_ftnref24) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ازجمله شواهد بر این مطلب،‌ عبارت </span><span lang="AR-SA">بخاری</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> است در مورد علوان بن داود که «منکر الحدیث». منکر الحدیث در رجال عامه‌، به کسانی اطلاق </span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">می‌شود</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> که احادیثشان مورد </span><span lang="AR-SA">ارزیابی</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> محتوایی قرار </span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">می‌گیرد</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> و با سایر روایات سازگار نیست.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">«وخلاصة القول:</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">"من خلال الاستقراء لمنهج الأئمة المتقدمين يظهر بجلاء أن الأحاديث المنكرة هي الأحاديث التي يخطئ فيها الراوي؛ في إسنادها أو متنها، سواء أكان هذا الراوي ثقة أم صدوقا، أم ضعيفا، أم متروكا؛ وأن النكارة تطلق على تفرد الضعيف، أوعلى ما يرويه المتروك مطلقا.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">فالرواة ثقات كانوا أم غير ثقات لا يحكم على أحدهم أنه منكر الحديث أو على روايته أنها منكرة إلا إذا عرضت روايته على روايات الثقات فإن وافقتها فهي مقبولة وراويها ثقة لا يخالف، وإن لم تكد توافق فهي غرائب منكرة بيد أن راويها يكون من رواة الاختبار- ممن يختبر حديثه- فإن كثر عليه ذلك حتى</span> <span lang="AR-SA">يغلب على روايته الغرائب عندئذ يكون منكر الحديث، فإن كان صاحب المناكير ثقة فرواياته الموافقة لروايات الثقات تقبل، أما ما يخالف فتترك، وأما إن كان راوي المناكير ضعيفا فإنه تترك روايته وافقه أحد أم لا، لأنه منكر الحديث (متروك)» </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">(</span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">كتاب الألفاظ المصرحة بلفظ النكارة وصلتها ب منكر الحديث</span>](https://shamela.ws/book/96329/3#p7)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، ص۳</span><span lang="AR-SA">-۴</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>لذاست که در کلام بخاری این تعبیر زیاد به کار </span><span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;">می‌رود</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> که خود معروف به پالایش روایات </span><span lang="FA">براساس</span> <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">معیارهای سخت گیرانه سنی است. علوان هم که روایات چندانی ندارد، بلکه روایت شاخصش، ‌همین روایت جنجالی است-همان‌طور که عقیلی می‌گوید: «له حدیث…لا یعرف الا به»(الضعفاء الکبیر،‌ج ٣،‌ص ۴۱۹) -معلوم است که با وصف منکر الحدیث مواجه </span><span lang="FA">می‌شود</span> <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">تا مبادا کلامش در معرض احتجاج مخالفین قرار نگیرد.</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[25\]</span></span></span></span>](#_ftnref25) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ا</span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">لأموال</span>](https://shamela.ws/book/12999/340#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">، ج1، ص۱۷۴</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ابن زنجویه نیز در کتاب الاموال خود به بیانی مشابه بیان ابی عبید روآورده و </span><span lang="FA">می‌گوید</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">:</span>

<span lang="FA">٥٤٨ - ثنا عثمان بن صالح، أنا الليث بن سعد، أنا علوان، عن صالح بن كيسان، عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف، أن أباه عبد الرحمن بن عوف، دخل على أبي بكر الصديق رضوان الله عليه في مرضه الذي قبض فيه، فرآه مفيقا، فقال: أما إني لا آسى من الدنيا إلا على ثلاث فعلتهن وددت أني تركتهن، وثلاث تركتهن وددت لو أني كنت </span><span lang="FA">فعلتهن،</span> <span lang="FA">أما</span> <span lang="FA">اللاتي</span> <span lang="FA">وددت</span> <span lang="FA">أني</span> <span lang="FA">تركتهن،</span> <span lang="FA">فوددت</span> <span lang="FA">أني</span> <span lang="FA">لم</span> <span lang="FA">أكن</span> <span lang="FA">فعلت</span> <span lang="FA">كذا</span> <span lang="FA">وكذا</span> <span lang="FA">لشيء</span> <span lang="FA">ذكره</span><span lang="FA">.</span> <span lang="FA">ووددت</span> <span lang="FA">أني</span> <span lang="FA">لم</span> <span lang="FA">أكن</span> <span lang="FA">حرقت</span> <span lang="FA">الفجاءة</span> <span lang="FA">السلمي،</span> <span lang="FA">ليتني</span> <span lang="FA">قتلته</span> <span lang="FA">سريحا،</span> <span lang="FA">أو</span> <span lang="FA">خليته</span> <span lang="FA">نجيحا،</span> <span lang="FA">ولم</span> <span lang="FA">أحرقه</span> <span lang="FA">بالنار</span><span lang="FA">. </span><span lang="FA">ووددت</span> <span lang="FA">أني</span> <span lang="FA">يوم</span> <span lang="FA">سقيفة</span> <span lang="FA">بني</span> <span lang="FA">ساعدة</span> <span lang="FA">كنت</span> <span lang="FA">قذفت</span><span lang="FA"> الأمر في عنق أحد الرجلين عمر بن الخطاب، أو أبي عبيدة بن الجراح، فكان أحدهما أميرا وكنت أنا وزيرا. وأما اللاتي تركتهن، فوددت أني يوم أتيت بالأشعث بن قيس الكندي أسيرا كنت ضربت عنقه، فإنه يخيل إلي أنه لا يرى شرا إلا أعان عليه. ووددت أني حين سيرت خالد بن الوليد إلى أهل الردة، كنت أقمت بذي القصة، فإن ظفر المسلمون ظفروا، وإن هزموا كنت بصدد لقاء أو مدد. ووددت أني كنت إذ وجهت خالدا إلى الشام وجهت عمر بن الخطاب إلى العراق، فكنت قد</span><span lang="FA"> بسطت يدي كلتيهما في سبيل الل</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ه (</span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">كتاب الأموال</span>](https://shamela.ws/book/338/453#p2)<span lang="FA" style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="FA">لابن زنجويه</span><span lang="FA">، ج ١، </span><span lang="FA">ص۳۴۷</span><span lang="FA">)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">اما مقصود از «**لشیء ذکره**» چیست؟ ابن زنجویه خود مقصودش را برای ما بیان می‌کند. ملاحظه کنید:</span>

<span lang="FA">٤٦٧ - أنا حميد أنا عثمان بن صالح، حدثني الليث بن سعد بن عبد الرحمن الفهمي، حدثني علوان، عن صالح بن كيسان، عن حميد بن عبد الرحمن بن عوف، أن أباه عبد الرحمن بن عوف، دخل على أبي بكر الصديق رحمة الله عليه، في مرضه الذي قبض فيه، فرآه مفيقا، … إني لا آسى من الدنيا إلا على ثلاث فعلتهن وددت أني تركتهن، وثلاث تركتهن وددت أني فعلتهن، وثلاث وددت أني سألت عنهن رسول الله صلى الله عليه وسلم، أما اللاتي وددت أني تركتهن، فوددت أني لم أكن كشفت بيت فاطمة عن شيء، وإن كانوا قد أغلقوا على الحرب </span><span lang="AR-SA">(</span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">کتاب الاموال</span>](https://shamela.ws/book/338/386#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> ، ج ١،‌ص ۳۰۱)</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[26\]</span></span></span></span>](#_ftnref26) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">علوان بن داود البجلي من أهل الكوفة يروي عن مالك بن مغول روى عنه عمر بن عثمان الحمصي</span><span lang="AR-SA">(</span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">كتاب الثقات</span>](https://shamela.ws/book/5816/3804#p1)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> لابن حبان،</span> <span lang="AR-SA">ج ٨، </span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">ص۵۲۶</span><span lang="AR-SA">)</span>

<span lang="AR-SA">ابو الفداء ابن قطلوبغا نیز به تبع ابن حبان او را در زمره ی ثقات نام برده است</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">:</span> [<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">كتاب الثقات ممن لم يقع في الكتب الستة</span>](https://shamela.ws/book/96165/3187#p4)<span style="font-family: IRLotus; mso-ascii-font-family: IRBadr; mso-hansi-font-family: IRBadr; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="AR-SA">، ج ٧، </span><span lang="FA">ص۱۷۶</span>

<span lang="AR-SA">در کلام دارقطنی نیز که در متن گزارش شده است از او با عنوان شیخ لاهل مصر یاد شده است.</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">پس از او مقدسی صریحاً روایت را **حسن** </span><span lang="FA">می‌شمارد</span> <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">و </span><span lang="FA">می‌گوید</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">:</span>

<span lang="AR-SA">قال الإمام أبو الحسن الدارقطني، وذكر هذه الرواية وقال: خالفه الليث بن سعد فرواه عن علوان، عن صالح بن كيسان بهذا الإسناد، إلا أنه لم يذكر بين علوان وبين صالح، حميد بن عبد الرحمن، فيشبه أن يكون سعيد بن عفير ضبطه عن علوان؛ لأنه زاد فيه رجلا، وكان سعيد بن عفير من الحفاظ الثقات.</span>

<span lang="AR-SA">قلت: **وهذا حديث حسن، عن أبي بكر** إلا أنه ليس فيه شيء من قول النبي - صلى الله عليه وسلم - وقد روى البخاري في كتابه غير شيء من كلام الصحابة(</span> <span dir="LTR">[<span dir="RTL" lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الاحادیث المختاره</span>](https://shamela.ws/book/10480/16#p3)</span><span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> مقدسی، ج١،‌ص ٨٨</span><span lang="AR-SA">)</span>

<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">در رجال عامه،‌ حدیث حسن، تمامی شروط ۵ گانه حدیث صحیح را دارد با این تفاوت که روای حدیث حسن،‌ ضبطش کمتر است:</span> <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">اختلف العلماء في تعريف الحديث الحسن؛ والأقرب من أقوالهم أنه **ما توافرت فيه شروط الصحيح مع خفة ضبط الراوي**، وسبب الاختلاف فيه وسطيته بين الصحيح والضعيف في نظر المجتهد.(</span>[<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">شرح كتاب الباعث الحثيث</span>](https://shamela.ws/book/37066/54#p2)<span style="mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA">، ج ٧، ص ١)</span></span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[27\]</span></span></span></span>](#_ftnref27) [<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">العلل الواردة فی الأحاديث النبوية</span>](https://shamela.ws/book/9082/166#p2)<span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;"> للدارقطنی، ج1، ص۱۸۱</span>

[<span class="MsoFootnoteReference"><span dir="LTR"><span style="mso-special-character: footnote;"><span style="font-size: 12.0pt; font-family: IRBadr; mso-fareast-font-family: IRBadr; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">\[28\]</span></span></span></span>](#_ftnref28) <span lang="FA" style="mso-bidi-language: FA;">الأسماء المفردة، ج1، ص۱۹۱</span>

<div id="bkmrk--1" style="mso-element: footnote-list;"><div id="bkmrk--2" style="mso-element: footnote;"></div></div>