نتایج جستجو

موضوع اصلی: تبیین مراد از «لحن»، «قاعده فراغ» و «استصحاب»  موضوعات فرعی: معانی متصوّر برای «لحن» در روایت «انا لانعد الرجل... فقیها حتی یلحن له فیعرف اللحن»  سه تصویر برای قاعده فراغ تقریری جدید از استصحاب یقین

   شاگرد: دیروز روایت «یلحن» را فرمودید، می‌‌توانید پنج وجه در معنای آن را بیان کنید؟ استاد: ظاهراً این روایت تنها در یکی از کتاب‌‌های حدیثی آمده است. آن هم در غیبت نعمانی است. عن المفضل بن عمر قال أبو عبد الله ع خبر تدريه خير من عشر ترويه إن لكل حق حقيق...

  وجه دوم شاید معاریض کلام باشد. معاریض کلام یعنی امام علیه‌‌السلام در یک عبارت چند محمل قرار می‌‌دهند. فقیه چه کسی است؟ کسی است که همه محامل را می‌‌داند. این‌‌طور نیست که ذهن او مضیق باشد. «حتی یعرف معاریض الکلام[1]» در روایت دیگری آمده است. معاریض، محامل اس...

  معنای دیگر لحن معنای سیاق است. یعنی این‌‌طور نیست که بگویید ذهن فقیه روی یک واژه‌‌ای متمرکز می‌‌شود و خلاص، چه کار می‌‌کند؟ کل عبارت را؛ صدر و ذیل آن را؛ قرائن داخلیه و خارجیه را در نظر می‌‌گیرد. «حتی یعرف اللحن»، لحن به‌‌معنای سیاق است. یعنی چیزی را که گوی...

  معنای چهارم؛ دیروز عرض کردم این معنا خیلی مهم است. همان تعبیری است که در عرف خودمان هم داریم؛ در آیه شریفه «لَتَعْرِفَنَّهُمْ في‏ لَحْنِ الْقَوْلِ[1]» هم هست. این لحن قول به چه معنا است؟ مثلاً لحن عتاب است؟ شوخی است؟ هزل است؟ از لحن کلام، مدلول تصدیقی کلام ...

  پنجمی که حساب خیلی لطیف‌‌تری از همه این‌‌ها دارد این است: لحن صرف این نیست که بفهمیم دارد عتاب می‌‌کند، دارد سؤال می‌‌کند، دارد انکار می‌‌کند، دارد استفهام تقریری می‌‌کند، استفهام انکاری می‌‌کند یا نه. همه این‌‌ها لحن است. اما لحن اخیر به این معنا است که شم...

  شاگرد: می‌‌توان به مورد پنجم به مذاق شرع یا منظومه فکری تعبیر کرد؟ استاد: بله، ولی مذاق یک چیز روشن‌‌تر واضح‌‌تری است که تحت یک نظامی قابل عرضه است. این هم مبتنی‌‌بر آن مذاق هست اما این‌‌که بگوییم خودش مذاق شرع است، نه. یعنی لطیف‌‌تر از این است که بگوییم م...

10:45 مطالب دیروز به اینجا رسید. برخی تذکر دادند. این‌‌که من روی قاعده فراغ تأکید کردم، نخواستم بگویم که این‌‌ها دلیل است. این‌‌ها در ذهن شریف شما معلوم است. بلکه شواهدی آوردم برای تحریک ارتکازیات. و الا اگر بگوییم در همان طواف واجب، در رکعتین اولتین، قاعده ف...

  حالا خود استصحاب هم چند جور مراحلی در تقریرش دارد. مرحوم مظفر فرموده بودند استصحاب، کنایه است. گفتم از جاهای بسیار لطیف و خوب اصول الفقه بود که مرحوم مظفر جواب مرحوم شیخ انصاری را داده بودند. نمی‌‌دانم نگاه کردید یا نه. در آن جا چهار وجه را فرمودند: مجاز د...

  شاگرد: وقتی بخشی از این مجموعه تکوینا رفته؛ یعنی وقتی یقین نیست دیگر این هم‌‌بافته هم رفته است. در اینجا دیگر نقض صدق نمی‌‌کند. استاد: این همان استدلالات کلاسیک است که مکرر از آن‌‌ها صحبت کردیم. می‌‌گویید وقتی جزئی از کل رفت، کل هم رفته. من مفصلا این را ن...

موضوع اصلی: تهافت قول به موضوعیت یقین در فرائض در دامنه فقه  موضوعات فرعی: بررسی عدم التزام کامل فقها به موضوعیت یقین در برخی واجبات جمع طولی و جمع عرضی بین روایات صوم یوم الشک لحون کلام

  بحث در جمع بین روایت اول و روایت هشتم باب ششم بود. روایت این بود: كان أمير المؤمنين عليه السلام يقول: لان أفطر يوما من شهر رمضان أحب إلي من أن أصوم يوما من شعبان أزيده في شهر رمضان[1]   گفتیم که «کان امیرالمؤمنین» درست نبود. «لأنّ امیرالمؤمنین» عبارت...

  شاگرد: لسان برخی از روایات که از روزه یوم الشک نهی کرده‌‌اند این است که روزه یوم الشک حرام است. طبق جمع طولی که حضرت‌‌عالی می‌‌فرمایید به این صورت می‌‌شود که روزه یوم الشک در برهه‌‌ای حرام بوده؟ استاد: هیچ جا نداریم که حرام است. شافعی حمل بر حرمت کرده. آن ...

13:28 شاگرد: قطع نظر از نیت در اوائل کار زمینه زیاد کردن هست. یعنی بگویند این یک روز هم داخل ماه مبارک باشد. کم‌‌کم داخل ماه مبارک می شده. استاد: همان‌‌طور که عرض کردم روایات از حیث بیان تکلیف چهار دسته بود. یا امر بود، یا ترغیب، یا نهی بود و یا ترغیب به ترک...

  علی ای حال ما فعلاً طبق فهم مرحوم صدوق که در فقیه آورده‌‌اند، ازیده را به همان جمع عرضی –نیت- می‌‌گیریم. اصحاب هم همین‌‌طور جمع کرده‌‌اند. ولی آن احتمالی که آن روز عرض کردم به‌‌عنوان احتمالی است که در فضای فقه الحدیث در ذهنمان باشد. چه بسا بعداً شواهد آن مح...

  شاگرد: دلیل بر تقدم دلیل طولی بر عرضی داریم؟ اصلی داریم که بگوید ترجیح با کدام است؟ استاد: سه مورد هست. مواردی‌‌که اتفاق انظار هست که جمع طولی است. مواردی هست که اتفاق انظار هست که عرضی است. مواردی هم هست که مشکوک است. در آن موارد مشکوک سبک جمعی که تا به ح...

  اتفاقا این سه-چهار مثالی که عرض کردم برای همین بود. یعنی ببینید در فضای فتاوای فقه و تأکید شارع بر علم به دخول وقت، چطور فضای فتاوا، سنگین می‌‌شود. جلسه قبل هم فروعاتی را عرض کردم. فروعات خیلی نافعی بود. این‌‌که آدم به آن‌‌ها نگاه کند. شما جواهر و مستمسک را...

30:47 الآن این دو تعبیر به چه معنا است؟ یعنی اگر ما سفارش می‌‌کنیم که یقین پیدا کنید یا صبر کنید، برای این نیست که واقعاً نماز واجب نشده –آن‌‌طور که عده‌‌ای برای صوم گفته‌‌اند- بلکه نماز واجب شده و انطباق، قهری است. عین همین تعبیر انطباق قهری را در مانحن فیه ...

  مسأله دیگر برای رکعتین اولتین بود. عرض کردم شک در متعلق تکلیف بود که ظرافت‌‌کاری‌‌هایی داشت. یکی هم در طواف بود. ظاهراً آن روز نرسیدم روایت طواف را بخوانم. در جواهر جلد دوازدهم، صفحه ٣۶۴ را ببینید. من دو-سه عبارت را نقل می‌‌کنم، شما ببینید. در صفحه ٣۶٨ می‌‌...

  نظیر همین در طواف واجب می‌‌آید. در طواف واجب روایات جور و واجوری هست. یعنی می‌‌گوییم باید به یقین باشد. شک در طواف واجب بیاید باطل است. البته بعضی روایات هست که می‌‌گوید باطل نیست. من فعلاً مشهور را می‌‌گویم. آیا در طواف واجب، ظن کافی است یا نه؟ طواف واجب ا...