نتایج جستجو

سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۶(جلسۀ نخست)؛ شرح فقرۀ «ولم يغب عن علمه شيء فيعلم بحيثية»   احتمال تصحیح قیاسی و اضافه کردن قید «علمه» در برخی نسخه ها؛ دلیل تصحیح قیاسی:تناقض انگاری بین مقام غیبوبت الهی و علم مخلوقات به او؛تعیین احتمال درست؛ شواه...

سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۶(جلسۀ دوم)؛ شرح فقرۀ «مبائن لجميع ما أحدث في الصفات»   رابطۀ نفی صفات از ذات و عینیت صفات با ذات؛ عینیت یک طرفه صفات با ذات؛نحوۀ تجرید خداوند از صفات کمالیۀ مخلوقین و تثبیت صفات سلبی؛ صفات مخلوقین پُلی برای درک صف...

سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۶ (جلسۀ چهارم)؛  ادامۀ شرح فقرۀ «ممتنع عن الادراك بما ابتدع من تصریف الذوات»   وجه اول در تبیین ملازمۀ میان امتناع ادراک و تصریف ذوات؛ سنخیت مُدرِک و مُدرَک در ادراک متصرف و ثابت، امکان شناخت عقلانی خداوند و استحال...

  در چاپ کتاب مرحوم آسید هاشم تهرانی رضوان‌اللّه‌علیه، در صفحه‌ی هفتادم بودیم. به نظرم چاپ دیگری هم بود که بعضی از آقایان داشتند و غلط چاپی هم داشت. این چاپ، چاپ خوبی است که آقای آسیدهاشم زحمت کشیده‌اند. در سطر اول باب دوم، حدیث بیست و ششم بودیم. خطبه مبارکه‌...

  دو معنای «تصریف» را ذکر کنم؛ «تصریف» از حالی به حالی رفتن بود یا این‌که «تصریف» در تنوع یک چیز بود. «نصرّف الآیات»، به این معنا نیست که یک آیه را از حالی به حالی می‌بریم. بلکه یعنی آیات جور و واجور برای شما می‌آوریم. تصریف به‌معنای تنوع و گوناگونی می‌شود. ه...

  اشکال ایشان این بود که در این ‌صورت اساس معرفت زیر سؤال می‌رود. خُب، پس چیزی که ذاتش باقی نیست، چیز دیگری را هم نمی‌تواند درک کند. اساساً علم با ثبات سازگاری دارد. با زوال که سازگاری ندارد. البته این تقریری از بیان حضرت علیه السلام به‌عنوان محتملی بود و الا...

  استاد: آن بحث دیگری است. حاصلش این است: فرمودید این وجودی است که لحظه به لحظه می‌آید، ثباتش به خدای متعال است. خُب، صرف این بحث حل نمی‌شود. ببینیم خدای متعال لحظه به لحظه به زید وجود می‌دهد. وجود او لحظه به لحظه‌ای است، دارد معدوم می‌شود و موجود می‌شود. یک ...

  شاگرد: هنوز اشکال باقی است. یعنی ما ادراک مشاعری نداریم؟ فرض ادراک، ثبات است. حتی در فضای مشاعری. استاد: ما ادراک مشاعری ثابت نداریم. یعنی شما نمی‌توانید بگویید: چشم من یک چیز ثابت را می‌بیند. مثلاً چشم من ببیند که قاعده‌ی فیثاغورس درست است. چشم من ببیند ک...

  استاد: ببینید در همین‌جا اگر شما امر لحظه‌ای باشید، ادراک نمی‌شوید. امر لحظه‌ای مکانی باشید، ادراک می‌شوید. امر لحظه‌ای ثابت باشید، ادراک نمی‌شوید. شما چرا توسط ابصار، ادراک می‌شوید؟ چون شما متصرم هستید. یعنی با هم دارید می‌روید. اگر شما یک چیز ثابت بودید؛ ...

  در جمله‌ای که امیرالمؤمنین علیه‌السلام در این خطبه‌ی مبارک و نورانی فرموده بودند، بحث‌مان در «باء» در «بما ابتدع» بود که متعلق به چه چیزی باشد. عبارت این بود: «وممتنع عن الادراك بما ابتدع من تصريف الذوات». باء در موقعیتی بود که از نظر نحوی می‌توانست متعلق ب...

  الف) تغییر حال اما در مورد «تصریف ذوات» دو احتمال را دادیم. یکی از آن‌ها را بررسی کردیم و یکی از آن‌ها ماند. هم بحث سریع پیش برود و هم این‌که آن مطالبی که در جمله هست و هر چه در اذهان شریف شما می‌آید، بفرمایید تا چیزی نماند. تا اندازه‌ای که ظرف ضعیف ما از ...

  وجه اول) کثرت حجاب وحدت خُب، اگر «تصریف» این باشد، «ممتنع» معنا پیدا می‌کند یا نه؟ ممتنع است خدای متعال را درک کنیم چرا؟ علت آن چیست؟ «بما ابتدع». حالا «ما» به ‌معنای «ما»ی موصوله باشد که ظاهرش هم همین است یا «ما»ی مصدریه باشد که به‌معنای «ابتداعه» است. «ب...

  استاد: در این‌جا هم همین‌طور است. لذا قبلاً عرض کرده بودم، شما هر کتابی را بگردید؛ الآن مهم‌ترین کتاب‌های معارفی زمان ما که در عرفان نظری، حکمت متعالیه یا غیرش بحث می‌کنند، هیچ‌کدام در مبانی کلاسیک خودشان یک توضیح واضح روشنی برای این خطبه‌ی حضرت سیدالشهدا ع...

  شاگرد: تقرر ماهوی هم مستند به جاعل است؟ استاد: جاعل دو جور جعل دارد. جعلی در موطن کُن وجودی است که ماهیت را ایجاد می‌کند. یک جعلی هم در موطن دیگری است؛ موطن علم یا هر چه اسم آن را می‌گذاریم. ابتدا مقصود را بفهمیم تا بعد نام‌گذاری کنیم. در موطن علم و حقایق ...

  شاگرد: جعل ماهیت یعنی در مقام علم … . استاد: یعنی جعل مناسب خودش است. شاگرد: «لا تناله ید الجعل» فقط جعل وجودی را می‌گیرد و الا جعل وجودی آن … . استاد: بله، آن حرف درستی است که ماهیت دون الجعل است؛ در آن موطنی که مقصودمان است. می‌گویند حقیقتش دون جعل است...

  شاگرد: این همانی است که می‌گوییم صور علمی خداوند؟ همانی است که می‌گوییم ماهیات و اعیان ثابته، صور علمی او هستند؟ استاد: خیر؛ این از مواردی است که گفتیم وقتی بحث‌های کلاسیک گیر می‌کند، مظلوم‌تر از خداوند پیدا نمی‌کنیم. بحث با ضوابط کلاس جفت و جور نمی‌شود، ل...

  شاگرد ٢: تصویر این‌که ماهیت مجعول است، چیست؟ استاد: یعنی محال است مجعول باشد. شاگرد ٢: شما اول می‌گویید: مجعول هست. استاد: تا در ذهن از مجعول موطن «کُن» فاصله نگرفتید، مجعول می‌گوییم و مقصودمان هم همان موطن است، بعد می‌گوییم حالا چطور؟! این‌که نمی‌شود. ا...

  سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۶(جلسۀ پنجم)؛  ادامۀ شرح فقرۀ «ممتنع عن الادراك بما ابتدع من تصریف الذوات»   چرایی امتناع ادراک خداوند متعال بر اساس این فقره؛ تقابل عامل ادراک مفاهیم؛وجود فرارابطه ای خداوند متعال و نقش آن در عدم ادارک خداوند؛م...

سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۶(جلسۀ ششم)؛  شرح فقرۀ «ممتنع عن الادراك بما ابتدع من تصریف الذوات وخارج بالكبرياء والعظمة من جميع تصرف الحالات» چرایی امتناع ادراک خداوند متعال بر اساس این فقره؛استقرار و احاطه، دو احتمال در معنای کبریاء و عظمت؛ضر...

  شاگرد: … این احتمال به ذهن شما مناسب نیامد، فرمودید: عدم ادراک خداوند، به‌خاطر تصریف ذوات است. فرموده بودید: ممکن است بگویند به‌خاطر کثرت و وحدت است. من می‌خواستم بگویم اصلاً کثرات ربطی به ادراک ندارد. چون موجب غفلت از خدا می‌شود. نه این‌که ادراک را از بین ...