بدون تیتر ===؟

مشغول چیز دیگری بودم؛ دیر شد؛ در همین لحظات آخر عبارات مرحوم ملا اسماعیل – غیر از آن چه از رسائل خواجوئیه بود - را از کتاب رؤیت هلال هم گذاشتم. در همین صفحه الآن هست. رؤیت هلال جلد اول، صفحه سیصد و نود و دو. عرض کردم گفته بودند غلط هایی در آن بوده و ما برای تهیه آن خیلی زحمت کشیدیم. نشد مطابقه کنم. جلوتر عرض کرده بودم، جناب ملامحمدباقر سبزواری رضوان‌الله‌علیه…؛ ملامحمد باقر مجلسی با سبزواری معاصر بودند. از علماء بزرگی هستند. یک بار دیگر عرض کرده بودم ملا محمد باقر میرداماد نیز در قرن یازدهم بودند. این محمد باقرها که چند عالم بزرگی هستند در این قرن هستند. باز هم بود یا نبود؟

شاگرد: وحید بهبهانی هم ملامحمد باقر هستند.

استاد: بهبهانی هم محمد باقر است ولی برای قرن بعدش است. آن‌ها در قرن یازدهم هستند و ایشان در قرن دوازدهم. اصلاً در قرن دوازدهم به دنیا آمده‌اند. ولی خُب همه این‌ها بزرگ هستند.

ایشان در رؤیت قبل از زوال در ذخیره، فتوای خلاف مشهور داده‌اند. یعنی آن نقلی که از سید مرتضی رضوان الله تعالی علیه بود را تأیید کرده بودند؛ به این‌که رؤیت قبل از زوال هم برای دخول شهر مجزی است؛ یعنی روزی که قبل از زوال دیدند برای ماه آینده باشد. روز اول ماه باشد. شاگرد ایشان فاضل سرابی بر ایشان ردیه نوشته‌اند. ملا اسماعیل خواجویی هم که از علماء همان زمان بودند باز ردیه نوشتند و حرف صاحب ذخیره را قبول نکردند. الآن عبارت ایشان را می‌خوانیم. نوه محمد باقر سبزواری صاحب ذخیره…؛ پسر ملامحمد باقر، محمد جعفر سبزواری است. به گمانم همین حاشیه‌هایی که بر شرح لمعه است و حاشیه‌های خیلی خوب و دقیقی هم هست، شاید برای پسر سبزواری باشد؛ ملامحمد جعفر. یک بار دیگر هم گفته بودم و تحقیق هم شد. ولی با این سنم یادم می‌رود. ملامحمد جعفر یک حاشیه بر شرح لمعه دارند؛ در اصفهان هم بودند. حاشیه‌های خوبی هم هست. یکی هم ملا محمد جعفر است که شاگرد صاحب ذخیره هستند. این‌که یکی هستند یا نه، نمی‌دانم. پسر ملامحمد جعفر، ملاعبدالرحیم، رساله‌اش در رؤیت هلال هست. نوه صاحب ذخیره بودند. دوباره آمدند هر دوی رد کننده‌ها را رد کردند و جواب دادند. ملا اسماعیل و فاضل سرابی که جد ایشان را رد کرده بودند، ایشان - نوه صاحب ذخیره - از جدشان دفاع کرده‌اند. رساله‌ای دارند در مورد تأیید رؤیت قبل از زوال.