تحلیل هشت ساعت اضافی درسال قمری

«ثم ليعلم أن كون السنة الدنيوية القمرية…»؛ این‌که به این صورت است، با محاسبه زیجات دقیقاً به این صورت نیست. «في الحقيقة زائدة عليه»؛ یعنی وقتی سال قمری را نگاه می‌کنیم، از سیصد و پنجاه و چهار روز، «بثماني ساعات»؛ هشت ساعت اضافه دارد. «مستوية وثمان وأربعين دقيقة على ما هو المضبوط بالارصاد».

«فعلى ذلك»؛ با این توضیحی که دادیم روشن شد که عمر سال‌های قمری تا آخر سال‌های ربوبی و سال خود دنیا که سیصد و شصت هزار سال می‌شود، اگر هر سال هشت ساعت اضافه دارد، یعنی آن باقی‌مانده سال کل عمر دنیا را این هشت ساعت باید جبران کند. پس معلوم می‌شود آن شش روزی که از اول ایام حمل آن بوده، دقیقاً شش روز کامل نبوده. از شش روز کم‌تر داشته که عمر بعد از تولدش هشت ساعت اضافه دارد. این فرمایش ایشان در توضیح اختزال و تطابقش با ایام است. لذا مرحوم مجلسی می‌فرمایند: «ولقد أحسن وأجاد، وحقق وأفاد، في إبداء هذا الوجه الوجيه».