تفاوت شبهه ناشی از مانع و اختلاف در رؤیت با اماره غیرمعتبره

این را عرض می‌‌کنم تا در کتاب‌‌های فقهی قدیم نگاه کنید. برای آن یک مقدمه می‌‌گویم. برخی از مطالب هست که در کتب قدیم یک جلوه‌‌ای داشته و برای خودش مطرح بوده اما در کتاب‌‌های فقهی متأخر به عللی آن جلوه و بازتاب از بین رفته است؛ کم‌‌رنگ شده. یکی از آن‌‌ها این است: دو جای جواهر را نگاه کنید. یکی صفحه ۲۰۸ است که الآن گفتم. یکی هم در جلد شانزدهم، صفحه ۳۷۹ است. در اینجا صاحب جواهر می‌‌گویند که ما گفتیم که همه این‌‌ها را یک باب به حساب می‌‌آوریم. سؤال من این است: آیا آن چیزی که محقق در صفحه ۳۷۹ می‌‌گویند با بحث‌‌هایی که صاحب جواهر در صفحه ۲۰۸ کرده‌‌اند، یک باب است؟! یک جور است؟! یک شبهه است یا نه؟!

يستحب صوم يوم الثلاثين من شعبان بنية الندب بلا خلاف معتد به نصا وفتوى ، بل الإجماع بقسميه عليه ، بل وعلى انه إن انكشف من الشهر أجزأ مضافا إلى النصوص وأما لو صامه بنية رمضان لامارة قيل : يجزيه وقيل : لا يجزيه وهو الأشبه كما تقدم الكلام في ذلك كله مفصلا هذا كله فيما لو صامه فإن أفطره فأهل شوال ليلة التاسع والعشرين من هلال رمضان قضاه قطعا ، لانكشاف خروجه قبل ذلك ، ضرورة عدم نقصان الشهر عن تسعة وعشرين وكذا لو قامت بنية برؤيته ليلة الثلاثين من شعبان بلا خلاف[1]

این‌‌که فرمودند «لأمارة» و «یستحب بنیه الندب» با آن چیزی که قبلاً گفتند، تفاوت دارد؟ یا ندارد؟ به گمان من با این توضحی که الآن عرض کردم غیم، مانع و اختلاف در رؤیت با اماره تفاوت دارد. منظور اماره غیر معتبره است، اگر معتبره بود که حرفی نبود. این چیزی که شهید فرمودند سه جور فرض است. در کتب قدیم پررنگ بوده. اصلاً در عروه مرحوم سید اصلاً آن را بازتاب نداده است. حالا دوباره نگاه نکرده‌‌ام. از حافظه‌‌ام می‌‌گویم. سید اصلاً این دو تفاوت را بیان نکرده‌‌اند. کما این‌‌که در جواهر هم پررنگ نیست. اما به گمانم در کتاب‌‌های قدیمی یا در متن شرایع پررنگ است. حالا نگاه بفرمایید چون فوائد خوبی دارد. فتح بابی برای تحلیل مبانی جدید می‌‌شود. این تفاوت فوائد دارد.

والحمد لله رب العالمین

[1] جواهر الکلام ج۱۶ ص۳۷۹