عدم انحصار مناط حجیّت بیّنه در احراز واقع
20:58
علی ای حال من کلی آن را عرض میکنم. شما در فقه ببینید؛ شما میگویید با دو شاهد عادل، تمام است. از آن طرف در کتاب الشهادات بروید؛ یک باب مفصل با فروعات دقیقه داریم پیرامون رجوع الشاهد، تبیّن کذب الشاهد. اصلاً در فقه مطرح میشود. یعنی وقتی نظام اجتماع را به دست دو نفر میدهید، در بسیاری از موارد دروغ میگویند. در بسیاری از موارد هست که اشتباه میکنند. اگر این خطاها زیاد نبود که در فقه برای آن یک باب باز نمی کردند؛ رجوع الشاهد، کذب الشاهد. لذا معلوم میشود اینطور نیست که وقتی یک چیزی اماره شد تنها ملاک آن، احراز بوده و اگر این احراز مقداری ضعیف شد دیگر اماره از اماریت میافتد. نه اینطور نیست. اگر یکی از ملاکات حجیت اماره، احراز باشد؛ حتی اگر اصل هم نباشد و با فرض اینکه اماره است، وقتی انحصار ملاکات آن در احراز نیست، شما نمیتوانید بهخاطر کثرت خطا آن را از میدان به در کنید. بلکه باید بگوییم صبر کنید تا ملاک دیگر را هم ببینیم. اگر ملاک میقاتیت و نظم و سهولت است، شارع به این زودی از آن نمی گذرد. ملاک نظم و سهولت نزد شارع، کماهمیت نیست تا رؤیت هلال یک روز این طرف بشود یا نشود.