انتقال نسخ خطی قسطنطنیه به روم
(15:16)
منظور اینکه دأب ما هرگز نباید این باشد که سریع رد کنیم. به صرف اینکه در کتاب متأخر آمده است! چه کتابهایی بوده! مثلاً کسانی که به کتابخانههای قدیمی هند مثل حیدرآباد وسایر اینها میرفتند، عجائبی پیدا میکردند. بخشی از آن هم کار شده است. ان شاءالله بیشتر کار بشود. من از یکی از مدیرهای کتابخانهها پرسیدم. گفتم حاج آقا من شنیدهام کسی را در لندن یا پاریس به سالنی بسیار طولانی برده بودند که تا سقف آن جا کتاب خطی بوده که هنوز فهرست بندی نشده بود. یعنی هنوز اسمهای اینها را نمیدانند. گفته بودند شما بیایید کمک کنید ما اینها را فهرست بندی کنیم. حالا چه زمانی بردهاند و چه جور بردهاند، قبلاً تاریخش را عرض کرده بودم.
شروعش فتح قسطنطنیه بود که کتابخانه مهمی که در استانبول بود، وقتی دیدند لشگر سلطان محمد فاتح قرار است شهر را بگیرد، از طریق دریا هر چه کتاب بود را بردند. خود غربیها میگویند اینها قسطنطنیه را فتح کردند اما برای ما فتح علمی شد. چون کتابهایی به زبانهای یونانی بود که قرنها خاک خورده بود و ما از آنها خبر نداشتیم، برای اینکه به دست مسلمانان نیفتد، از خزائن قسطنطنیه بار کردیم و با کشتیها به رم بردیم. آن جا بود که تازه شروع کردیم ببینیم اینها چیست. ولذا اصول اقلیدسی که الآن در سایتهای انگلیسی هست، همان نسخه یونانی است. ترجمه انگلیسی، از یونانی ترجمه شده است. نسخه اقلیدسی که ما داریم از تحریر مرحوم خواجه و ثابت بن قره است. یکی از آقایان پریروز اینجا بودند، فرمودند ما شروع کردیم نسخه تحریر خواجه را چاپ خوبی کنیم که تابحال هم نشده متاسفانه.