ج) امکان الامتثال عقیب الامتثال در اتیان به مرتبه نازله ماهیت

 

ما قبلاً بحث کردیم و به نظرم پنج جور آوردیم؛ وقتی شما یک امری را امتثال می‌کنید در بعض موارد است که غیر ممکن التدارک است. موارد حسابی هست که می‌توانید فرد دوم را بیاورید. و لذا در جماعت مستحبی، حضرت فرمودند جماعت بخوان، «یختار الله احبهما الیه». چرا «لایمکن التدارک»؟! من یک سؤال عرض می‌کنم، ببینید این سؤال من درست است یا نه؟ ایشان می‌فرمایند وقتی فراموش کرد و صلات با مرتبه پایین‌تر آمد، دیگر ممکن التدارک نیست. شارع می‌گوید اصل الماهیه که هست؛ چون مرتبه نازله آن هست و تنها مرتبه فاضله آن نیست. و چون تدارک ممکن نیست، پس اعاده نکن. سؤال این است: اگر غیر ممکن التدارک است، یعنی وقتی سهوا ترک شد محال است شارع امر به اعاده کند؟!

35:45

شاگرد: دیگر آن صلات نیست، یک صلات دیگر است.

استاد: می‌گوید اگر شما سهوا قرائت را ترک کردید، اعاده کن. این محال است؟! چرا محال است؟! ایشان می‌گویند دیگر تمام شد. تدارک آن مصلحت فائته از مرتبه فاضله، دیگر ممکن نیست. خب روی ارتکاز شما اگر کسی سهوا قرائت را نخواند، محال است؟! ممکن نیست اعاده کند؟! قبلاً گفتیم  اگر یادتان باشد، پنج جور بود؛ مثلاً می‌گوید آب را بریز، اما به آن نحو مطلوب اعلی آب را نریخت ولی خلاصه ریخت، در اینجا معنا ندارد که بگویند دوباره بریز؛ دیگر آن فوت شد. اما برای نماز هم به همین صورت است؟! پس چرا می‌گویند اگر فرادی خواندی، اعاده آن به جماعت مستحب است؟! این همان فرد است. اگر تمام شده بود که تمام بود. لذا نماز از آن‌ها نیست.

خب چرا ایشان این قید را دارند؟ به‌خاطر این‌که در این فضا می‌خواهند بگویند اگر ممکن باشد مرتبه فاضله را باز بیاورد، طبق قاعده باید بیاورد، چون آن چه که مأمور به بود فوت شد، تدارک هم که ممکن است، فقط چون سهو بود معذور است. برای این‌که بحث گرفتار آن جهت نشود، می‌گویند غیر ممکن التدراک. و حال آن‌که امتثال عقیب الامتثال ممکن است. در اینجا هم تدراک ممکن است و هر کسی هم به ارتکاز خودش می‌فهمد. ممکن است شارع بگوید با این‌که تو سهوا قرائت را فراموش کردی، دوباره آن را بیاور. بالاتر از آن؛ احتیاط چه؟ می‌گوییم اگر تدارک ممکن نیست، حتی اگر دوباره احتیاطا بخواند، با این‌که قطعی السهو است، می‌گوییم دوباره احتیاطا بخواند. در اینجا ارتکاز متشرعه می‌گویند نمی‌شود؟! نمی‌گویند.

شاگرد: برخی می‌گویند.

استاد: این‌که به‌خاطر ضوابط کلاس می‌گویند من حرفی ندارم، ما که سر و کارمان با بحث‌های کلاسی است. ضوابط کلاس می‌گوید امر نداری، بدعت است. این‌ها ضوابط کلاس است. اما من ارتکاز را عرض می‌کنم. یعنی این کسی که الآن می‌گوید نمی‌شود، قبل از این‌که به کلاس برود، آیا می‌گفت من سهو کرده‌ام اما دوباره احتیاطا می‌خوانم؟! احتیاط کردن که برای او مشکلی نداشت. بحث امتثال عقیب الامتثال شاید بالای ده جلسه صحبت شده؛ در این‌که امتثال ممکن است. حالا تفصیلات بحثش جای خودش.

منظور این‌که ایشان این قید را در اینجا دارند. حالا به صفحه ۳۸۵ برویم. چیزی که می‌خواستم عرض کنم در این صفحه است. چند رفت‌وبرگشت خوب دارند، تا آن جا که می‌فرمایند: