نقش مقاصد حاکم بر ذهن متکلم و تناسب حکم و موضوع در شناخت مراد

 

شاگرد: در مواردی‌که در روایات، لحن، ظهورساز است، باید چه کار کرد؟ با اصالة العدم که نمی‌توان کار کرد.

استاد: ببینید در اینجا مقاصدی که حاکم بر ذهن گوینده است را در نظر می‌گیریم. در اینجا چرا لاتدری به ذهن عرف می‌آید؟ چون می‌بینیم آن چه که می‌تواند برای عدم اعتداد قرینیت داشته باشد، چیست. می‌گوید اعتداد نکن، چرا نکن؟ صوم بوده؟! به ذهن نمی‌آید که صوم بوده. چون می‌گوید «انت لاتدری». ذهن عرف فوری می‌گوید که من در اینجا یک چیزی دارم که مخرب است. مخرب این است که چون صوم است؟ یا مخرب این است که نیت است و «انت لاتدری»؟ به همین دلیل است که ذهن عرف سریع سراغ «انت لاتدری» می‌رود. وقتی «لاتدری» است، مرحوم شیخ نمی‌توانند بگویند که به صوم مربوط است. چون گوینده مربوط به صوم نگفته بود. حرف گوینده و اشکال گوینده مربوط به تخریب «انت لاتدری» در امتثال بود.