عدم صحت انتساب وهم به نقل تفسیر قمی در روایت بطن نخله
نکته بعدی این است: مرحوم مجلسی در جلد نوزدهم بحارالانوار در کتاب سیره رسول خدا صلیاللهعلیهوآله این بحث ما را در سه جا مطرح کردهاند. من صفحات آن را سریعاً میگویم. یکی صفحه ۱۴۰ است که تمام عبارات مجمع را آوردهاند. ذیل آیه شریفه «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فيهِ قُلْ قِتالٌ فيهِ كَبيرٌ[1]». در صفحه 189 از اعلام الوری مرحوم طبرسی آوردهاند. در صفحه ۱۴۰ از مجمع عبارتی میآورند «… و کان فی آخر یوم جمادی الآخرة». در صفحه ۱۸۹ که از اعلام الوری خود مرحوم طبرسی نقل میکنند، عبارت این است: «و ذلک فی الشهر الحرام… اعتمر اصحاب رسول الله صلیاللهعلیهوآله و هی آخر یوم من رجب». تصریح به «آخر یوم من رجب» شده است. بنابراین مرحوم طبرسی دو نقل دارند. در اعلام الوری طبق قول اشهری که قرطبی نوشته است، میباشد. قول اشهر قول ابن اسحاق و واقدی است که در آخر رجب بوده. در تفسیر، موافق قول سُدی نوشتهاند؛ یعنی «آخر یوم من جمادی و هو رجب». در خود بحارالانوار صفحه ۱۹۲ ایشان از تفسیر قمی نقل میفرمایند: «و کان ذلک فی اول یوم من رجب من الاشهر الحرم». در تعلیقه بحارالانوار فرمودهاند «وهم من القمی او من الرواة او من النساخ». ظاهراً تعلیقه برای مرحوم آقای ربانی است. «و الصحیح فی آخر یوم من رجب». یعنی ایشان «آخر یوم من رجب» را گرفتهاند و میگویند صحیح آن است. و حال آنکه ذیل تفسیر مجمع ایشان تعلیقه دارند: «فی المصدر فی یوم آخر من جمادی الآخره». همان جا هم مطرح بوده ولی نمیدانم چطور است که به تفسیر قمی، وهم نسبت دادهاند. درحالیکه اینطور نیست که بگوییم «و الصحیح فی آخر یوم من رجب»، چون در خود منابع هم واقعاً اختلاف است. اینطور نیست که بگوییم در تفسیر قمی حتماً وهم صورت گرفته است. چون در منابع این سه اختلاف هست. این هم برای جلد نوزدهم بحارالانوار.
[1] البقره ۲۱۷