جستجوی پیشرفته
نتایج جستجو
نتایج یافت شده 29
۱۰. توحید صدوق (۱۴۰۲/۰۹/۲۲)
سال تحصیلی (۱۴۰۳-۱۴۰۲) - چهارشنبه، ۲۲ آذر ۱۴۰۲
۱۱. توحید صدوق (۱۴۰۲/۱۰/۰۶)
سال تحصیلی (۱۴۰۳-۱۴۰۲) - چهارشنبه، ۰۶ دی ۱۴۰۲
شرح فقرۀ «وتحيرت الأوهام عن إحاطة ذكر أزليته»
و حصرت الأفهام عن استشعار وصف قدرته
«ولا يقع عليه الوهم، ولا تصفه الألسن»
راهی برای کشف معنای حروف عله؛ حذف حرف عله و مقایسه معنای مادۀ مضاعف
تصویر واحد غیر عددی در ریاضیات و انحصار واحد عددی خاص در خداوند متعال
شاگرد: واحد یعنی واحد عددی؟ استاد: در اینکه واحد عددی در مورد خدای متعال نباشد…؛ آیا واحد غیر عددی در مورد خدای متعال داریم یا نداریم؟ در خود قرآن کریم...؛ خاطراتی است که سریع به ذهنم میآید. سال هفتاد و دو بودیم. مباحثه معانی الاخبار داشتیم. الآن که گفتید...
معنای ثنای جمیل در مادهی «صلات» در کتاب التحقیق
در شرح صفحهی هفتاد و سوم بودیم. در این جمله از خطبهی مبارکه بودیم که فرمودند: «وبالشهادتين يدخلون الجنة ، وبالصلاة ينالون الرحمة ، فأكثروا من الصلاة على نبيكم وآله ، إن اللّه وملائكته يصلون على النبي يا أيها الذين آمنوا صلوا عليه وسلموا تسليما. أيها الن...
معنای «سلام» در روایت داود رقی
در شرح صفحهی هفتاد و سوم بودیم. داشتیم این فقره از خطبهی شریفه را میخواندیم که حضرت علیه السلام فرمودند: «و بالشهادتين يدخلون الجنة ، وبالصلاة ينالون الرحمة ، فأكثروا من الصلاة على نبيكم وآله ، إن اللّه وملائكته يصلّون على النبي يا أيها الذين آمنوا صلّو...
الف) جلالت مقام داود رقیّ
«عَنْ دَاوُدَ بْنِ كَثِيرٍ الرَّقِّیّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللّه مَا مَعْنَى السَّلَامِ عَلَى رَسُولِ اللّه»؛ میگوید اینکه ما مدام سلام میدهیم و امر شده که سلام بدهیم، معنایش چیست؟ ببینید اگر داود بن کثیر صلاحیت نداشت، حضرت علیه السلام، به او به ...
ب) معنای «میثاق» و «عقد»
عبارت حضرت علیه السلام این است: «فَقَالَ إِنَّ اللّه تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمَّا خَلَقَ نَبِيَّهُ وَ وَصِيَّهُ وَ ابْنَتَهُ وَ ابْنَيْهِ»؛ خمسهی طیبه، اصحاب الکساء علیهمالسلام. امتیاز خمسهی طیبه علیهم السلام، نه تنها بین عوالم وجود، بلکه میان خود چه...
معرفت فطری مباشری انسان به خداوند متعال
«وَ أَنْ يَصْبِرُوا»؛ آیا «واو» میخواهد یا نمیخواهد؟؛ در اینجا «واو» دارد. شاید در برخی از نسخهها، «واو» نداشت. خوب است «واو» باشد و هیچ مشکلی ندارد. در مرآة العقول[1] فرموده بودند که چه بسا این «واو» از نساخ باشد. خطای ناسخ باشد. ظاهراً نیازی نیست. به گم...
پیشگفتار(خلاصه)
سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۷ (جلسۀ هفتم)؛ ادامۀ شرح فقرۀ «واحد لا من عدد ، ودائم لا بأمد ، وقائم لا بعمد» / تبیین فقرۀ «واحد لا من عدد»؛ محو طرحی اشیاء در هویت غیبی الهی بیانی در نفی وحدت عددی از ذات الهی، نقدی بر قاعدۀ «بسیط الحقیقه کل الاشیا...
پیشگفتار(خلاصه)
سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال 1397 (جلسۀ دهم): شروع شرح فقرۀ ««ليس بجنس فتعادله الأجناس ، ولا بشبح فتضارعه الأشباح ، ولا كالأشياء فتقع عليه الصفات» / مسبوقیت ذات الهی نسبت به تجرد عقلی و برزخی و عالم ماده؛ بررسی لغوی دو مادۀ «شبح» و «شبه»؛ شدت مشابه...
پیشگفتار (خلاصه)
سلسله درس گفتارهای شرح توحید صدوق در سال ۱۳۹۷ (جلسۀ یازدهم): ادامۀ شرح فقرۀ ««ليس بجنس فتعادله الأجناس ، ولا بشبح فتضارعه الأشباح ، ولا كالأشياء فتقع عليه الصفات» / بررسی واژگان «عادل» و «شبح» و «تضارعه» از دیدگاه فقه اللغۀ؛ مسبوقیت اجناس و طبایع به ذات الهی؛ ...
بررسی سند حدیث بیست و هشتم
حدیث بیست و هشتم بودیم؛ حدیث خوبی است. مفصل این روایت، در عیون اخبار الرضا علیه السلام[1] آمده است: «حدثنا تميم بن عبد اللّه بن تميم القرشي رضياللّهعنه ، قال : حدثني أبي ، عن حمدان بن سليمان النيسابوري ، عن علي بن محمد بن الجهم ، قال : حضرت مجلس المأمو...
انکار و استخبار حضرت ابراهیم علیه السلام از قول «هذا ربی»
در صفحۀ هفتاد و چهار، [و در حال شرح] حدیث بیست و هشتم بودیم: «عن علي بن محمد بن الجهم ، قال : حضرت مجلس المأمون وعنده علي بن موسى الرضا عليهماالسلام ، فقال له المأمون : يا ابن رسول الله أليس من قولك إن الأنبياء معصومون ، قال : بلى ، قال : فسأله عن آيات ...
احاطۀ مبدأ مطلق در آیۀ «لَا أُحِبُّ ٱلأفِلِينَ»
[در شرح] صفحۀ هفتاد و پنجم بودیم؛ در حدیث بیست و هشتم. مرحوم شیخ صدوق، بعد از اینکه مقصودشان از حدیث را گفتند، فرمودند: «والحديث طويل أخذنا منه موضع الحاجة ، وقد أخرجته بتمامه في كتاب عيون أخبار الرضا عليهالسلام». موضع الحاجة این حدیث را به این صورت بیان ک...
ترتب منظومهای در فقرۀ «الذي لا يحس ، ولا يجس، ولا يمس، ولا يدرك بالحواس الخمس»
در شرح صفحه هفتاد و پنجم بودیم. در مورد حدیث قبلی به اندازه وسع من طلبه صحبت شد. الآن حدیث بیست و نهم را شروع میکنیم. «٢٩ ـ حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الوليد رحمهالله، قال: حدثنا محمد بن يحيى العطار، عن الحسين بن الحسن بن أبان، عن محمد بن أورمة، عن ...
بررسی کیفیت عطف در فقرۀ مورد بحث
در شرح صفحۀ هفتاد و پنج بودیم؛ حدیث بیست و نهم: «حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الوليد رحمهالله ، قال : حدثنا محمد بن يحيى العطار ، عن الحسين بن الحسن بن أبان، عن محمد بن أورمة ، عن إبراهيم ابن الحكم بن ظهير، عن عبد الله بن جرير العبدي ، عن أبي عبد الله ...
مراتب معرفت و نقش انبیاء علیهم السلام در احیای فطرت
در پایان جلسۀ قبل، [یکی از حاضران] مطلبی را فرمودند. بعد برای توضیح مطلبی که در مباحثه فرموده بودند، این برگه را به من دادند. بنده، فرمایش ایشان را محضر شما میخوانم. بحث خوبی را مطرح کردهاند. فرمودهاند: «سر کلاس مطالبی را مطرح کردم؛ متأسفانه نشد منظور ...
شواهد روایی مراتب معرفت
بنده ابتدا، برای تأیید فرمایش ایشان، شواهدی میآورم: مذکِّریت دعوت انبیاء علیهم السلام الف) «ليستأدوهم ميثاق فطرته … و يثيروا لهم دفائن العقول» ابتدای نهجالبلاغه که مرحوم رضی شروع میکنند و اولین خطبه را میآورند، بعد از خلقت حضرت آدم علیهالسلام، حضرت ش...
غموض معرفت فطری در عین وضوح
مطلبی که فعلاً میخواهم نتیجه بگیرم، این است: ما از این ادله یک معرفت فطری داریم که از مخلوق جدا شدنی نیست. بسیار غامض است و درعینحال هم بسیار واضح است. شروع منظومه مرحوم سبزواری هنگامه کرده است؛ فرمودند: «يا من هو اختفى لفرط نوره»[1]؛ از بس آشکاری پنهان هس...
پیشگفتار(خلاصه)
شرح فقرۀ «و كل شيء حسته الحواس أو لمسته الأيدي فهو مخلوق»
تفاوت معنای «لمس» و «حس» در شرح صفحۀ هفتاد و پنج بودیم. به این عبارت رسیدیم: «…ولا يقع عليه الوهم ، ولا تصفه الألسن ، وكل شيء حسته الحواس أو لمسته الأيدي فهو مخلوق ، الحمد لله الذي كان إذ لم يكن شيء غيره ، وكون الأشياء فكانت كما كونها ، وعلم ما كان وما ه...
«الحمد لله الذي كان إذ لم يكن شيء غيره»
حضرت علیه السلام در ادامه فرمودند: سه احتمال در معنای فقره الف) حدوث و قدم ذاتی «الحمدللّه الذي كان إذ لم يكن شيء غيره، وكون الأشياء فكانت كما كونها، وعلم ما كان وما هو كائن». مرحوم قاضی سعید، در شرح توحید صدوق، سه احتمال برای این جمله آوردهاند. اصلاً ی...