حمل «ازیده» بر نیت توسط شیخ صدوق
کلام در روایت هشتم از باب ششم از ابواب وجوب صوم بود. عبارت فقیه که صاحب وسائل در این روایت هشتم نقل کردهاند، این است: «کان امیرالمؤمنین علیهالسلام یقول»، ظاهراً «کان» نباشد. یادم رفت نسخه آل البیت را نگاه کنم. «لانّ» هست. چه بسا خودشان «کان» آوردهاند یا همان «لان» است، کسی که نسخه را نوشته «کان» کرده. ممکن است. چون «لان» و کان نزدیک هم است. آن هایی که بعداً وسائل را استنساخ میکردند اینگونه نوشتهاند.
علی ای حال آن چیزی که قبل از ادامه بحث دیروز میخواهم عرض کنم، عبارت خود مرحوم صدوق است. من عبارت مرحوم صدوق را میگویم به این منظور که ببینیم برداشت خودش ایشان از «ازیده» چیست. عبارت این بود که اول روایت را میآورند.
بَابُ صَوْمِ يَوْمِ الشَّكِ
۱۹۲۲ - سُئِلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع عَنِ الْيَوْمِ الْمَشْكُوكِ فِيهِ فَقَالَ لَأَنْ أَصُومَ يَوْماً مِنْ شَعْبَانَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُفْطِرَ يَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ.
فَيَجُوزُ أَنْ يُصَامَ عَلَى أَنَّهُ مِنْ شَعْبَانَ فَإِنْ كَانَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَجْزَأَهُ وَ إِنْ كَانَ مِنْ شَعْبَانَ لَمْ يَضُرَّهُ وَ مَنْ صَامَهُ وَ هُوَ شَاكٌّ فِيهِ فَعَلَيْهِ قَضَاؤُهُ وَ إِنْ كَانَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ لِأَنَّهُ لَا يُقْبَلُ شَيْءٌ مِنَ الْفَرَائِضِ إِلَّا بِالْيَقِينِ وَ لَا يَجُوزُ أَنْ يَنْوِيَ مَنْ يَصُومُ يَوْمَ الشَّكِّ أَنَّهُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ
۱۹۲۳ - لِأَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: لَأَنْ أُفْطِرَ يَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَصُومَ يَوْماً مِنْ شَعْبَانَ أَزِيدُهُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ [1]
«لانه لایقبل شیء من الفرائض الا بالیقین»؛ این هم قاعده مهمی است. چهار مورد از آن را در اینجا گذاشتهام تا بررسی کنید. «لَا يُقْبَلُ شَيْءٌ مِنَ الْفَرَائِضِ إِلَّا بِالْيَقِينِ وَ لَا يَجُوزُ أَنْ يَنْوِيَ مَنْ يَصُومُ يَوْمَ الشَّكِّ أَنَّهُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ»؛ چرا؟ «لِأَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: لَأَنْ أُفْطِرَ يَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَصُومَ يَوْماً مِنْ شَعْبَانَ أَزِيدُهُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ»؛ از اینکه برای حرف قبلی خود از «لان» تعبیر کردهاند به دست میآید…؛ فرمایش قبلی خودشان این بود «وَ لَا يَجُوزُ أَنْ يَنْوِيَ مَنْ يَصُومُ يَوْمَ الشَّكِّ أَنَّهُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ»؛ معلوم میشود که ایشان «ازیده» را ناظر به نیت گرفتهاند. تلقی ایشان همان مسأله نیت و احتمال اول بوده.
ایشان روایت را در سلک روایات جمعشونده با «احب ان اصوم یوما من شعبان» آوردهاند. یعنی با آن جمع کردهاند در دو نیت. آن نیت «انه من شعبان» است و این هم نیت «انه من شهر رمضان» است. جمع را تنها در تفاوت در نیت گذاشتهاند. در نتیجه این «ازیده» بهمعنای «ازیده» در نیت است. این یک جمع است.
[1] من لا يحضره الفقيه ج۲ ص۱۲۶
بدون نظر