تفسیر سوم از روایت داود رقی؛ اعتبار رویت در لیلة سابقه و عدم اعتبار آن در صبح

احتمال سوم درست برعکس این است؛ یعنی روایت دال بر رد اعتبار رؤیت هلال قبل از زوال است. چطور رد آن است؟ یک جور تاویلات است.

و يحتمل أيضا أن يكون المراد بقوله عليه السلام فلم ير أي في الليلة الماضية و يكون الغرض‌ من هذا التقييد و التفريع بيان وجه طلب الهلال غدوة و الإيماء إلى أن المعتبر رؤيته في الليلة و المراد بقوله فهاهنا أي في جانب الغربي هلال جديد لليلة المستقبلة و ليس لليلة الماضية سواء رأي في أثناء النهار و لو في وقت الطلب و قبل الزوال أو لم ير أصلا و على هذا فيدل على خلاف ما ذهب إليه السيد و يوافق المشهور و يمكن إرجاعها أيضا إلى أحد هذين المعنيين بوجوه أخر من تفسير اللفظ كما لا يخفى على المتأمل[1]

«و يحتمل أيضا»؛ روایت چه بود؟ «اذا طلب الهلال فی المشرق غدوتا فلم یر»؛ «فلم یر» یعنی «فلم یر للیلة الماضیة». یعنی «طلب الهلال فی المشرق غدوتا» و حال این‌که دیشب دیده نشده بود. «فلم یر» دیشب. «فهو هاهنا هلال جدید»؛ یعنی این طرف، هلال جدید است. به چه معنا؟ به این معنا که می‌فرمایند:

«أن يكون المراد بقوله عليه السلام فلم ير أي في الليلة الماضية و يكون الغرض‌ من هذا التقييد و التفريع بيان وجه طلب الهلال غدوة و الإيماء إلى أن المعتبر رؤيته في الليلة»؛ شما باید دیشب می‌دیدید، حالا که ندیدید باید صبح بروید نگاه کنید، اگر ندیدید دیگر دیشب کنار می‌رود. «هو هاهنا هلال جدید»؛ امروز دیگر برای ماه گذشته است. برعکس حرف سید می‌شود. هلال جدید برای فردا و شب آتی است.

8:41

شاگرد: دراین‌صورت جمله بعدی «رئی او لم یر» به چه معنا می‌شود؟

استاد: یعنی شما دیگر کاری با رؤیت وقت غروب ندارید. اگر دیشب دیده نشد و فردا هم تا غروب نگاه کردید، امروز دیگر برای آن است. اگر صبح هم نگاه کنید، اگر ببینید یا نبینید امروز دیگر برای ماه قبل است. نه روز ماه آینده. این هم احتمال سوم شد.

شاگرد٢: «فلم یر» نسبت به شب قبل شد؟

استاد: بله.

شاگرد٢: آن وقت «فاء» را در اینجا به چه معنایی می‌گیرند؟

استاد: بله، وقتی من این را دیدم گفتم شاید نسخه آن‌ها «ولم» باشد. «فاء» خیلی دور است. این معنای سوم یک نحو تاویل آشکار است. این هم معنای سوم. چون کار داریم می‌خواهم اصل حرف‌ها در ذهن شما بیاید. تا به بحث حدیث برسیم.

[1] همان