تصحیح احتمال طلب هلال در غدوه محلی و بدایه شهر در نصف النهار دحوالارض در روایت داودرقی، بر حمل آن بر بلاد مسکون زمین

شاگرد۲: نظم بین‌المللی که فرمودید، هر کسی در کره زمین غدوتا برود، وقتی می‌خواهد به تاریکی هلال جدید در نصف النهار دحو الارض، قاعدتاً همه آن‌ها باید یک جور ببینند. چون هلال دحو الارض برای کره زمین یکی است. این امکان دارد که در کل زمین غدوتا برای همه این اتفاق بیافتد که نتیجه اش یکی شود؟

استاد: باید ببینیم هلال جدید، برای محل است یا برای تقویم عمومی؟

شاگرد: فرض دحو الارض منظور است.

استاد: شما در هر کجای کره زمین هستید، اگر در وقت طلوعتان رفتید و هلال را ندیدید، فرض می‌گیریم که همان روز تقویم عمومی، روز اول ماه است. هر کجای زمین باشید. اشکالش که عرض کردم باید ببینیم با همه جور در می‌آید یا نه، حرف دیگری بود. چه بسا در بلاد ربع مسکون باشد.

شاگرد۲: چه مانعی دارد که همه یک جور باشند؟

استاد: ما که خوشحال می‌شویم. در کتب هیئت قدیم نگاه کنید؛ تشریح الافلاک را ببینید. می‌گفتند ربع مسکون. کلمات علماء هم خیلی به کار می‌رود. چون اصلاً اطلاعی از نیم کره جنوبی نبود. چون آمریکا کشف نشده بود. آفریقا هم به جنگل‌های استوایی می‌رسید. دیگر عبور از این جنگل‌ها ممکن نبود. لذا ربع مسکون را بالای خط استوا می‌گرفتند. از شرق گنگ تا غرب خالدات. شرقی ترین نقطه جزیره گنگ بود. الآن دربالای سیبری و ژاپن قرار گرفته. غربی ترین نقطه هم جزائر خالدات بود. از طرف مراکش به دریا می‌رفت. شهید ثانی فرمودند که الیوم زیر آب رفته است. در لمعه فرمودند. اما دو هزار سال پیش که طول جغرافیایی را تعیین می‌کردند، برای ربع مسکون بوده. یعنی اگر کره زمین را نصف کنند وبعد چهار قسمت کنید؛ نصف نیم کره شمالی ربع مسکون می‌شد؛ عرض کردم از سیبری تا اسپانیا. این طول جغرافیایی شرقی ترین و غربی ترین بلاد می‌شود. ربع مسکون. ممکن است رؤیت در این ربع مسکون، یا در زمان ما در جاهایی که فعلاً سکنه زیاد است، صدق کند. ولو در اقیانوس‌ها صدق نکند.

خب ما به فرمایش مرحوم سید در مصباح بر می‌گردیم. خودشان در مرسله صدوق فرمودند بحثی نداریم. راجع به سندش هم ارسال کردند. اصل بحث فردای ما این است: فرمودند: «احتج القائلون بعدم الرویة قبل الزوال بوجوه؛ الاول الاصل والمراد به الاستصحاب». ان شاءالله تاملی کنید و قد و قواره این استصحاب را برانداز کنید.