ثابت پلانک، تحلیل علم تجربی امروز از آخرین ذره

شاگرد: تشکیل هلال را اماره مضی می‌گیرید؟

استاد: دیدن ما بله. چون مشکلی نداریم که در علم خدا ابتدا اهلال هلال بشود ولو به چند ثانیه، بعد از آن ما ببینیم. مثل زوال. حتی دقیق‌ترین دستگاه‌های دایره هندیه ما هم نمی‌تواند حدیث «لا نعم» را بر فرض ثبوتش توجیه کند. آن هم چقدر بین «لا» و «نعم» سیر شده است! هر چه دقیق شویم نمی‌شود. مگر این‌که فناوری نانو طوری دقیق شود که به ثابت پلانک برسد؛ آخرین چیزی است که در عالم فیزیک قرار دارد.

شاگرد: باز هم حرکت نور خورشید را داریم.

استاد: آن جا که می‌رسیم دیگر ذرات نور خورشید هم حساب می‌شوند. هندسی محض می‌شود. یعنی مرکز است و هندسه… . ذرات ثابت پلانک زیر نور است. اجزاء نورانی خورشید… .

شاگرد: در عالم ما طول موج پایه همان ثابت پلانک است؟

استاد: فعلاً علم در مقام محاسبات تجربی خودش این را می‌گوید. یکی از ثابتات است. پنج مورد دیگر هم هست. فعلاً در فضای علم به این صورت می‌گویند که فعلاً این‌ها ثابتات اولیه هستند. اما این که هست یا نیست، نمی‌دانم. ممکن است کسانی که متخصص هستند بگویند مبادی آن طوری است که پل‌ها خراب شده باشد. اما اگر نه، نه.

شاگرد: در تئوری می‌گویید که بالأخره به یک طول موج پایه می‌رسد؟

استاد: بله، آن تحلیل فلسفی است. نه علمی. ثابت پلانک تجربی و علمی است. آن چه که من عرض می‌کنم یک بحث فلسفی است بر مبنای هم هندسه و هم فیزیک که با هم دست به دست می‌دهند و سر می‌رسد.

شاگرد: شما نود درجه را روی چه حسابی در نظر گرفتید؟

استاد: این از نظرهای دقیقی است که به همه این‌ها توجه دارم. چون درجه خودش تقسیم کردن یک قوس است. خود قوس نگاه‌های مختلفی دارد. یعنی شما کره قمر را در چه اندازه‌ای به قوس تبدیل می‌کند که می‌گویید یک دایره است؟ هر چه بزرگ‌تر کنید لوازم آن تفاوت می‌کند. این‌ها دقت‌های کار است. فعلاً ما آن را روی علم الله تعالی برده‌ایم. یعنی آن چه که فی علم الله نود درجه است… .

شاگرد: آن چیزی که در علم الله درجه تشکیل هلال است.

استاد: احسنت. ربع کل محیط دایره است.