مسلم نبودن شروع ماه از شب در روایت اسحاق بن عمار
فقه الحدیث روایت اسحاق بن عمار
بیان دیگر؛ همین روایتی که در مصباح است و از همین روایت به این کتاب آمدیم بحث میکنیم، صحیحه اسحاق بن عمار است.
عن إسحاق بن عمّار، عن أبي عبد الله عليه السّلام: ثمّ قال: سألته عن هلال رمضان، يغمّ علينا في تسع و عشرين من شعبان؟ فقال: «لا تصم إلّا أن تراه، فإن شهد أهل بلد آخر [أنّهم رأوه] فاقضه، و إذا رأيته وسط النهار فأتمّ صومه إلى الليل»[1]
به عبارات حدیث دقت کنید. «سألته عن هلال رمضان، يغمّ علينا في تسع و عشرين من شعبان؟»؛ بیست و نهم شعبان است، هوا ابری میشود و هلال را نمیبینیم. «فقال: لا تصم إلّا أن تراه»؛ روزه نگیر تا آن را ببینی؛ اگر هوا ابری است استصحاب کن.
«فإن شهد أهل بلد آخر [أنّهم رأوه] فاقضه»؛ اگر بیرون بلد هلال را دیدند شما قضا کنید. اما دنباله حدیث چیست؟ این دنباله را نه استادشان و نه خود ایشان نقل نکردهاند. معمولاً دنباله حدیث میافتد. و حال اینکه دنباله آن استظهار مهمی را برای مانحن فیه در بر دارد. ولو برای مانحن فیه دلیل نیست. اما یک نحو با این سازگاری دارد و این مجال را فراهم میکند که بگوییم آیا قطعی الفساد است که از بین روز، ماه قمری شروع شود یا نه؟! دنباله روایت چیست؟
«و إذا رأيته وسط النهار فأتمّ صومه إلى الليل»؛ اگر وسط روز هلال را دیدی، صوم ماه مبارک را به لیل تمام کن. اینکه «صومه» برای ماه مبارک است یا غیرش، میرسیم. به مصباح مرحوم سید نگاه کنید. عبارت را میخوانم. چون مختار مرحوم سید دقیقا توافق دارد –نمیگویم دلیل است- فعلاً توافق دارد که بگوییم اشکالی ندارد که شروع ماه در بین روز باشد. یعنی حتی قسمتی از کره زمین که هلال دیده شد و از تحتالشعاع خارج شد، و نصف کره که روز است، این مختار سید موافقت دارد که شروع ماه باشد. با قول مشهور هم موافقت دارد. بعداً توضیح میدهیم.
[1] رؤيت هلال، ج۳، ص: ۱۹۷۵
بدون نظر