الف) تفکیک ادعیه عند دخول الشهر با عند رویة الهلال در اقبال

(21:15)

مرحوم سید چه کار کرده‌اند؟ آن چه که آقا در جلسه قبل اشاره کردند، صفحه چهل و دوم چاپ قدیم [از کتاب] اقبال است. سید می‌فرمایند: 

فصل فيما نذكره من الأدعية عند دخول شهر رمضان‌؛اعلم أن هذه الدعوات لو ذكرناها عند دخول أول ساعة من أول ليلة منه كان ذلك الوقت قد ضاق عنه لأن بدخول الليل تجب صلاة المغرب و يتصل ما يتعقبها من المهمات و الدعوات و الصلوات و المندوبات فلم أجد للدعاء إلا دعاء لدخول الشهر المشار إليه أقرب من هذا الموضع الذي اعتمدت عليه.[1]

«اعلم أنّ هذه الدعوات»؛ که برای دخول شهر رمضان است، «لو ذكرناها عند دخول أول ساعة …فلم أجد للدعاء إلا دعاء لدخول الشهر المشار إليه أقرب من هذا الموضع الذي اعتمدت عليه»؛ در سر رساندن این عبارات دو-سه وجه هست، من نمی‌خواهم وارد آن بشوم. خب عنوان باب چه بود؟ «الادعیه عند دخول شهر رمضان». «دخول شهر» نزد سید در اینجا وقت غروب است. وقتی است که باید نماز مغرب را بخوانیم. پس هلال چه شد؟! جلسه قبل گفتم رؤیت هلال بین این ساعات است، این چه می‌شود؟

ایشان یک باب دیگری در صفحه هفدهم دارند؛ «فصل فيما نذكره من الدعوات عند رؤية هلال شهر رمضان‌«. پس در اقبال دو باب داریم. یکی دعا وقت دخول لیل است؛ تعبیر سید «وقت دخول شهر رمضان» بود؛ یعنی بالحساب که سید فرموده اند. یکی «دعا عند رویة الهلال» بود. خب هلال قبلش است یا بعدش است؟! شرط نکرده‌اند که حتماً بعد از شب باشد. دعاها را می‌آورند. دعاهایی که می‌آورند خیلی جالب است. مثلا از امام کاظم علیه‌السلام می‌آورند: «إِذَا رَأَيْتَ الْهِلَالَ فَقُلْ اللَّهُمَّ قَدْ حَضَرَ شَهْرُ رَمَضَانَ». این‌ها مضامین روشنی است. با بدء الحساب مشکلی نداریم؛ توجیه‌پذیر است. اما صحبت سر ادبیات و لحنی است که دارند اداء می‌کنند. 

[1] إقبال الأعمال - ط القديمة نویسنده : السيد بن طاووس    جلد : ۱  صفحه : ۴۲