تفاوت بین نیت و ذهن

 فرق نیت و ذهن چیست؟ نیت چه چیزی از ذهن است؟ اگر شما بخواهید بگویید نیت چه چیزی از ذهن است چه می‌گویید؟ نیت خروجی ذهن است؟ کار ذهن و فعل النفس است؟ ما یخرج من النفس است یا فعل النفس است؟ این دو نزدیک هستند. یا چیز دیگری است؟

شاگرد: برچسبی نیست که آن را روی عملش می‌زند؟ نیت فعل هست اما گویا می‌خواهد برچسبی بزند که فعل را انجام دهد.

استاد: سابق بحث سنگینی بوده. الآن بیشتر و نوعاً می‌گویند که شرط است. در وضو و صلات و زکات می‌گویند نیت جزء است یا شرط است؟ بحث سنگینی است. هر کدام هم برای خودشان ادله می‌آورند. من هم یادم هست وقتی فکر می‌کردم از این ثنائی‌هایی که امروز گفتم استفاده شده بود. اول می‌گوییم یا جزء است یا شرط است، بعد می‌گوییم بگو ببینم کدام یک از آن‌ها است. من هر چه فکر می‌کردم می‌دیدم امر ثالثی است. واقعاً به این صورت است. کلمه شرط و جزء در سه جا به کار می‌رود. شرط و جزء، شرط و مانع، شرط و مقتضی. شرط مقابل این‌ها است. مثلاً این مقتضی است، نه شرط. مانع است، نه شرط. یا این‌که جزء است و نه شرط. همه این ثنائی‌ها به‌عنوان ثنائی، نفس الامریت دارد؟ معلوم نیست. یعنی وقتی شما مقابله می‌اندازید که این یا شرط است یا مقتضی است، در اینجا می‌تواند سومی داشته باشد. موارد را پیدا کنید.

خب حالا نیت کدام یک از آن‌ها است؟ ادله طرفین را ببینید. وقتی ادله طرفین را می‌بینید چه بسی یاد حرف این طلبه بیفتید که مجموع ادله طرفین ذهن را سراغ این می‌برد که باید ریخت خودش را ببینیم که به چه صورت است. شاید این ثنائی ما ثنائی نباشد. گزینه سومی هم باشد که باید برای آن اسم بگذاریم.