نتایج جستجو

ما وقتی یک تقسیم علمی انجام می‎دهیم که فوائد علمی داشته باشد؛ از فوائد الاصول مرحوم نائینی[1] برمی‎آید که ایشان بر این تقسیم‎بندی، فایده متفرع فرمودند: و من المعلوم: أن المرجع عند الشك في صدق المفهوم على بعض المراتب و الأفراد إنما هو العرف. فلو شك في صدق م...

فرمودند اگر شبهه صدقیه باشد رجوع به عرف جایز است، اگر شبهه مصداقیه باشد، رجوع به عرف جایز نیست[1]. بسیار خوب! این یک ثمره علمی خیلی خوب است که ما این تفاوت را باید بگذاریم که در موارد شبهات صدقیه، مراجعه به عرف جایز است بلکه مثلاً  برای حل شبهه لازم است اما در...

یکی از حاشیه‌هایی که در خاطرم مانده حاشیه منطق منظومه است. مباحثه منظومه می‌کردیم. رسیدیم به بحث تواطی و تشکیک. فکر کردم و مباحثه کردم. بعد شروع کردم که آن را بنویسم. نوشتم: قوله: غوص فی المتواطی و المشکک اعلم ان کل مفهوم یحکی عن شأن من شؤون الحقیقة و ما ل...

الآن کتاب را آورده‌ام تا ببینم در ذهن من چه چیزی بوده که دیگر نتوانستم ادامه دهم. این مطلب، در زمانی بود که مسأله فرد ذاتی[1] خیلی در ذهن من جذابیت داشت و ذهنم روی آن مشغول بود.  فرد ذاتی را به این صورت تعریف می‌کردیم: هر مفهومی، مصادیق مختلفی دارد. اما یک فر...

علی ایّ حال با فاصله این سال‌ها چیزی که الان عرض می‌کنم و تا اندازه‌ای که من می‌فهمم، این است؛ البته این‌که می‌گویم عرض حال است نه این‌که بگویم این مطلب درست است. خب، طلبه مشغول بوده و عبارت می‌خواند و می‌رود و بر می‌گردد و فکر می‌کند. الآن یک چیزی که در ذهن م...

آن چه که الآن در ذهن من است این است که تردید نکنید هم در وجود، تشکیک داریم و هم در ماهیت. این کلی‌گویی‌هایی که فرد ذاتی و بالذات داریم پس نمی‌شود، تمام نیست. آن‌ها یک کلی‌گویی‌هایی بوده، اما امر خیلی وسیع‌تر از آن کلی‌هاست. حالا من بعضی از مثال‌های آن را عرض م...

ببینید الآن ما مدام می‌گوییم تشکیک و ابهام. لفظ «تشکیک» در منطق بوده و معروف بوده است[1]. ما از این لفظی که مأنوس همه ما است، قرض می‌گیریم و استفاده می‌کنیم تا بحث راه بیافتد. بعد از این‌که بحث راه افتاد، برمی‌گردیم و می‌گوییم مقصود ما از تشکیک و این‌که در ماه...

ببینید چند مورد می‌توانم بگویم: ١.تشکیک مراتبی  ماهیّت در مراتبش تشکیک دارد. خب این خوب است و همه مأنوس هستند. ٢. تشکیک طیفی  اما گاهی می‌گوییم که ماهیت یک طیف[1] تشکیل داده، ٣. تشکیک کف و سقفی  یا تعبیر کف و سقف که به کار می‌بردم؛ ماهیت یک سقف دارد و ی...

چرا تشکیک پیش می‌آید؟ من یکی- دو مورد از آن را اشاره می‌کنم، جمع‌بندی آن بر عهده ذهن خودتان. شما اول باید تحلیل منطقی و مفهومی کنید که رمز تشکیک و تواطی چیست؟ اگر رمزش معلوم شد، آن وقت می‌بینید که ماهیت، مشکّک است.عده‌ای از علماء گفته اند که تشکیک در ماهیت ن...

 ١) تشکیک در مفاهیم منطق فازی: شالوده ذهن بشر من یک عبارتی داشتم که زیاد عرض می‌کردم: شالوده ذهن بشر، منطق فازی و بی‌نهایت ارزشی است، منطق دو ارزشی: تار و پود ذهن بشر ولی تار و پود آن منطق دو ارزشی[1]  است [2]. پارچه یک شالوده دارد که آن را نگاه می‌کنید؛...

ما آمدیم در بخشی از مباحثه اصول،  مقاله منطقی ابهام را -یک رساله مختصری که خیلی مفصل هم نبود- بحث کردیم  که باورم نمی‎شد حدوداً  4 ماه طول کشید[1]. اگر آن بحث را پی‎جویی بکنید می‎بینید خود بحثش سنگین است، این سنگینی دالّ بر این است که مواردی پیش می‎آید که نیاز...

الان همین که می‎گوییم آب است، حالا گِل را ذره به ذره داریم اضافه می‎کنیم. هنوز گِل نشده، یک ذرّه اندازه نیم میلی متر می‎ریزید، یک دفعه گِل می‎شود؟ بعد دوباره یک ذره دیگر خاک می‎ریزید، می‎شود یا نمی‎شود؟ پارادوکس خرمن[1] همین بود، در پارادوکس خرمن اول یک گندم...

ابهام از کجا می‌آید؟  ببینید در پایان این مقاله یک تقسیم‌بندی ثلاثی کرده‌اند[1]. می‌گویند چرا برای ما ابهام پیش می‌آید و این قدر هم سنگین است و به مشکلاتی برمی‌خوریم؟ ١.زبان عده‌ای گفته‌اند که مشکل ما زیر سر زبان است. شما زبان را تغییر دهید و دقیق کنید، در ...

طبیعت یک مقدمه بسیار مهم این است: اساسا حوزه وضع، حوزه طبایع است، مصداق: اعداد برای احضار مفاهیم اگر لفظ برای طبیعت است، پس مصداق خارجیش چیست؟ اساساً مصادیق خارجیه، مُعِدّ هستند برای این که مفهوم حاضر بشود، شما یک معنای عام در ذهن دارید، چه مخترعات شرعیه، ...

معانی دو نوع هستند: ١.مرکّب عرفی  معانیِ مرکّب ، یعنی تا به عرف بگویند: «نماز»، می‎بینند که چند کار است، تا بگویند: «بدن» می‎بیند سر و دست و ترکیب و ... است. تا بگویند: «خانه» ، لفظِ خانه را کدام عرفی است که نفهمد؟ هر کسی می‎فهمد. از آن طرف، کدام عرفی است که...

 همین جا در مفاهیم بسیط که یک مفهوم است، ما می‎خواهیم شبهه ی صدقیه را به عنوان یک شبهه مستقل از شبهه مفهومیه، مستقر کنیم، اگر گفتیم معنای آب جزء ندارد، پس شبهه مفهومیه یعنی چه؟ قدم به قدم جلو برویم. آب یک معنای بسیطی است، می‎گویید که مبهم است، در حالی که مبهم ...

الان رسیدیم به اینجا که عرف برای مرکب، یک اسم جدیدی می‎گذارد. «الاحکام تدور مدار الاسماء» فرض گرفتیم شارع فرموده من در یک شرایطی «وحل» می‎خواهم، یک امری دارد که متعلقش وحل است.مثلا در وحل سجده کن[1]. وحل چیست؟ حالا مثل آب است یا نه؟ مفهوم بسیط است یا نیست؟ مف...

«وجه»؛ مرکّب یا بسیط؟ -معلوم نیست که خود «وجه» مرکب باشد. بستگی به این دارد که تسمیه وجه را قبل از تحدید آن بدانیم یا قبل از آن. ممکن است چیزی باشد با این‌که اجزاء ندارد ولی بگوییم که وجه دارد[1]. نکته خوبی است. اگر ما وجه را از باب مسمّای قبل از تحدید بدانی...

ما می‎توانیم مواضعه کنیم. می‎توانیم با گسترش زبان این شبهات را حل کنیم؛ یعنی ما می‎گوییم اگر تا ۳۰ درصد خاک آمد، هنوز آب است، اصلا به آن آب می‎گوییم، اگر ۷۰٪ درصد گل شد، گِل می‎گوییم، اگر ۵۰ – ۵۰ شد یک لفظ دیگری می‎گوییم، دیگر آب هم نمی‎گوییم یا می‎گوییم. وقتی...

در ذهن من، یک حلّی است که به این اشکال جهانی و سراسری[1]، مربوط است: ١.پیمانه  آن چیزی که من می‌خواهم عرض کنم این است: برای این‌که در یک ماهیتی تشکیک بدهیم، راه رفع ابهام این است: به جای این‌که ذهن خودمان را سراغ سقف و کف ببریم، برای تعیین سقف و کف در مرز یک...