عدم تغییر سیره عقلائی

شاگرد: اگر سیره عقلاء کلاً عوض شد؛ صد سال دیگر فضای پسا کانتی در ذهن فقها مستقر شد، آن جا می‌توانیم به این بحث عدم تغییر سیره احتجاج کرد؟ یعنی عرف عقلاء واقعاً این نیست.

استاد: اصل این را خدشه می‌کنم. به این خاطر که قرار نیست کانت و پسا کانت عرف عقلاء را عوض کنند. این‌ها یک چیزهایی است که ما می‌گوییم؛ اتفاقا برعکس است. عرف عقلاء است که کلاس‌های فلسفه را مدیریت می‌کند. اگر یک کلاس فلسفه‌ای بود که خلاف مرتکزات عقلائیه بود، شاگردهای نسل بعدی می‌آیند و آن مبنای فلسفی را عوض می‌کنند. با مقالات جدیدی که آن ارتکاز اصلی را خوب تحلیل می‌کند، اشکالات آن مبنا را تبیین می‌کنند.

والحمد لله رب العالمین