معیار وجوب تحصیل متعلق المتعلق

(8:45)

بخشی از مطلب هم که دیروز ماند دنباله همین مسمی بود. من نسبت به موضوع و متعلق در مانحن فیه، دو مطلب عرض کرده بودم. اول این‌که مواردی در ما ورای متعلق –موضوع- هم می‌شود که  به مسمی اکتفاء بشود. مثال‌هایی را عرض کردم. کما این‌که متعلق المتعلق گاهی تحصیلش واجب است. آقا هم دیروز مثال زدند. گاهی هم تحصیلش واجب نیست و جزء الموضوع است. علماء هم فرمایشاتی دارند. آیا در محمل غرض و ملاک، اینها دخیل هستند؟ قطعاً دخیل هستند. می‌توان به‌صورت خلاصه گفت: اگر متعلق المتعلق ها طوری باشند که شارع آن را به‌طور مطلق در نظر گرفته، تحصیلش واجب است. اگر شارع برای آن «اگر» آورده و آن را مشروط در نظر گرفته، جزء الموضوع می‌شود و متقدم بر فعلیت حکم می‌شود که تحصیلش واجب نیست. ضابطه اش روشن است. هر گاه متعلق المتعلقی داریم که رتبه‌اش قبل از فعلیت حکم است، از متعلق المتعلق هایی است که جزء الموضوع است و تحصیلش هم واجب نیست. اما اگر نقش‌آفرینی یک متعلق المتعلق بعد از فعلیت حکم باشد، اینجا شارع برای آن «اگر» نیاورده است و به‌طور مطلق آن را در نظر گرفته، مشروط در نظر نگرفته است، لذا یجب تحصیله.