نکتهای در دلالت روایت ابن راشد
در دلالتش نکته مهمی هست. نسخههای تهذیب دو جور است. «کتبتُ الی ابی الحسن وو أرّختُه»؟ یا «کتبَ الیّ ابوالحسن و ارّخَه»؟ این تفاوت اول این روایت هست. من سریع میگویم تا مراجعه کنید. در کتاب رؤیت هلال، گفته اند ما نسخه تهذیب آقای غفاری را ترجیح دادهایم؛ یعنی «کتبتُ الی ابی الحسن و ارختُه» است. چرا؟ چون ذیلش میگوید «فسألتُه عمّا كتبتُ به إليه». اگر «کتب الیّ» باشد، همه نامه ها برای امام میشود، او اصلاً نامه ای ننوشته است. چون در آخر تصریح میکند به «کتبتُ الیه» پس اولش هم «کتبتُ الی ابی الحسن» بوده است.
مرحوم مجلسی در ملاذ ظاهراً نسخه شان همان نسخه آقای غفاری بوده است. ولی در چاپ ملاذ تغییر دادهاند. یعنی در متن ملاذ چاپی آمده «کتب الیّ ابوالحسن»، ولی مرحوم مجلسی میگویند «و فی بعض النسخ: کتب الیّ ابوالحسن». معلوم میشود که متن مرحوم مجلسی این نبوده است. یعنی متن ملاذ که نزد مرحوم علامه مجلسی بوده «کتبتُ الی ابی الحسن و ارخته» بوده است. چون ایشان میگویند «فی بعض النسخ: کتب الیّ ابوالحسن». این نکته را بهعنوان مقدمه فردا داشته باشید. حتماً روایت را نگاه کنید. استظهار کنید که کدام یک از اینها بهتر است. بعد هم حتماً عبارت «اسألة» را نگاه کنید. ایشان فرمودهاند صریح است؛ روایت ابن راشد نص است در اینکه «اول یوم من شهر رمضان کان یوم الخمیس».
حالا آن چه که اصل کاری است و فردا جواب میخواهم این است: ببینیم اینجا چیزی جا افتاده یا نه. میگوید «فاعتقدت أنّ الصوم يوم الخميس و أنّ الشهر كان عندنا ببغداد يوم الأربعاء». این عبارت مضطرب است. اولاً در وافی شاید تصحیح قیاسی کرده باشند و گفته اند «کان الشک عندنا». ولی در نسخه تهذیب «انّ الشهر» است. یعنی چه «فاعتقدت أنّ الصوم يوم الخميس و أنّ الشهر كان عندنا ببغداد يوم الأربعاء»؟ من یک احتمالی دادم. آیا عبارت به این صورت نبوده است؟ «فاعتقدت أنّ الصوم لم یکن يوم الخميس و أنّ الشهر كان عندنا ببغداد يوم الأربعاء». آیا ممکن است «لم یکن» در اینجا افتاده باشد یا نه؟
والحمد لله رب العالمین
بدون نظر